Aýyl uıytqysy – muǵalim

Qazaqtyń qas batyry Baýyrjan Momyshuly: «Ustazdyq – uly qurmet. Sebebi, urpaqtardy ustaz tárbıeleıdi. Bolashaqtyń basshysyn da, danasyn da, ǵalymyn da, eńbekqor eginshisin de, kenshisin de ustaz ósiredi. О́mirge urpaq bergen analardy qalaı ardaqtasaq, sol urpaqty tárbıeleıtin ustazdardy da solaı ardaqtaýǵa mindettimiz», degen edi. Osy jerde ultymyzdyń uly tulǵasy ustazdyń bedelin kótere otyryp, úlken jaýapkershilik te júktegenin árqaısymyz ańǵarýǵa tıistimiz. О́ıtkeni, táýelsiz eldiń erteńgi tutqasyn ustaıtyn búgingi urpaq ekeni sózsiz. Sol urpaqtyń tálimdi de tárbıeli, ónegeli de óristi, bilimdi de parasatty bolyp ósýi, azamat retinde qalyptasýy – ata-ana men muǵalimniń moınyna júktelgen qaryz ben paryz dep bilemin. Osy paryz jolyndaǵy min­detimdi, ıaǵnı jas urpaqqa tárbıe berip, bilim úıretý jumysyn men shırek ǵasyrdan artyq ýaqyttan beri aýyldy jerde atqaryp kelemin. Alǵashqy eńbek jolymdy balabaqshadan bastadym. Qazir bas­taýysh synyp balalaryn oqytyp júrmin. Birneshe tolqyn ul men qyz aldymnan ótti. Qashanda bala jany gúldeı názik, aqsha bulttaı taza. Tek túsine bilseń, kóńilin uqsań bolǵany, buǵan qosa ata-anamen qarym-qatynasyń myqty bolýy kerek. Iske adal, shydamdy bolýdy men ata-anamnan úırendim. Ákem Uly Otan soǵysynyń ardageri edi, elge kelgennen keıin aýylda qarapaıym tirlikpen aınalysty. Batysta surapyl maıdan júrip jatqanda  anam tylda eńbek etken. Olar bizdi qarǵadaıymyzdan eldi súıýge, jer qadirin bilýge, úlkendi syılaýǵa, adal eńbek etýge baýlydy. Bul jumystyń salmaǵy táýelsizdik alǵannan keıin tipti, arta tústi. О́ıtkeni, Qazaq eli, ata-babalarymyz 300 jyl boıy osy kúndi ańsap ótti. Bizdiń baqytymyz bar eken, táýelsizdiktiń sharapatyn kórip otyrmyz. Árıne, eldigimizdiń 23 jylynda qazirgideı úzdiksiz jadyraǵan kúnder boldy desek artyq shyǵar. О́tken ǵasyrdyń 90-shy jyldary ońaı bolǵan joq. Ásirese, aýyldyń jaǵdaıy qıyndap ketti. Biraq biz óz mamandyǵymyzǵa adaldyq tanytyp, aldaǵy kúnge degen úmitpen jumys istedik.  Tap­shylyq pen tarshylyq birte-birte joıylyp, keńshilik keldi. Mektepke qajet qural-jabdyqtar ala bastadyq. Qaǵaz, qalam da jet­kilikti. Táýbe, qazirgi tynys-tir­shi­ligimiz kóńil kónshitedi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy Qazaqstan halqyna Jol­daýynda bilim berý salasyna, ásirese, mektepke jete kóńil bólgeni – muǵalimderdi qanattandyrdy. Áleýmettik ınfraqurylymdy damytý jóninde aıta kelip «Birinshi kezekte, bul apatty mektepter men úsh aýysymdy oqytý problemalaryn sheshý» degen edi. Kúni keshe Prezıdent Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda jahandyq daǵdarysqa qaramaı, Otanymyzdaǵy áleýmettik jaǵdaıdyń jaqsy ekenin, halyqqa barlyq múmkindik jasalatynyn atap aıtty. Bul aýyldaǵy qara­paıym jurttyń kóńilin or­nyqtyryp erteńge degen úmitin bıiktetip otyr. Bıyl elimizde tórt mereke atalyp ótedi. Assambleıanyń 20 jyldyǵy bastalyp ta ketti. Aýyl mektebiniń muǵalimderi osy tórt merekeniń mán-maǵynasyn oqý­shylarǵa  uǵyndyryp, alýan túrli keshter ótkizip, memleketimizdiń gúldenýi yntymaqta jatqanyn naqty istermen dáıektep júr. Qazaq eliniń basty baılyǵy – táýelsizdikke ár jastyń adal bolýy jónindegi isterde biz ata-ba­balarymyzdyń, naqtylaı tússek, el men jerdi jaýdan qorǵaǵan batyrlardy, aqyl oılary muhıttaı tereń bı sheshenderdi, azamattarǵa tireý bolǵan ardaqty analardy úlgi etemiz. Memleket basshysynyń tikeleı qoldaýymen bastalǵan Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy aıasyndaǵy sharalar kezinde biz jońǵarlarmen shaıqasyp júrip, kıeli jerimizdi qorǵaǵan batyrlar týraly keń kólemde ashyq sabaqtar ótkizýdemiz. Al Jeńistiń 70 jyldyǵy bizge jaqyndaý sekildi. О́ıtkeni, es bilgennen beri bul kúndi atap ótýge qatysyp júrmiz. Bul merekeniń maǵan jaqyn bolatyn sebebi, alda aıttym, ákemniń maıdanger bolǵanyn. Bizdiń Nura aýylynda bir kezderi soǵysqa qatysqan úlkender barshylyq edi. Qazir olardan eshkimde qalǵan joq. Osydan elý jyl buryn eldi mekenimiz óz aldyna keńshar bolyp qurylǵanda, alǵash mektep ashylǵanda onyń birinshi dırektory, soǵys ardageri Orazbaq Aıdarbekov aǵaı boldy. Ol kisi Jeńis kúni atalyp ótken tusta, bar aıtatyny: «Soǵys bolmasyn, soǵystyń aty óshsin, ol bizben ketsin, sender tek beıbit kúnde ómir súrińder!» deıtin. Jeńis merekesine halqymyzdyń baǵy da, baılyǵy da – Táýelsizdik kúni qosyldy.  Qazaq halqy úshin, qazaqstandyqtar úshin merekeniń merekesi, kúnderdiń ulysy Táýelsizdigimiz dep bilemiz. Osyndaı eldik myqty tuǵyrymyzdy oqýshylardyń sanasyna mektep tabaldyryǵyn attaǵan kúnnen sińirý isi – bizdiń bilim uıamyzda jaqsy qalyptasqan. Bala kezde bergen bilim, úıretken úlgi olarǵa ómir boıy azyq bolary anyq. Minekı, alystaǵy aýylda jatqan myńdaǵan muǵalimder mıllıondaǵan ul men qyzǵa osylaısha eldik qasıetterdi, otanshyldyq rýhty, ultymyzdyń bolmysyn kórsetetin qundylyqtardy alańsyz úıretýmen keledi. Ondaı tálim-tárbıeni alǵan shákirtterimiz qazir memleketimizdiń ár óńirlerinde, keıbireýleri týǵan aýylyna oralyp jurtqa qyzmet kórsetip júr. Bul ustazdardyń eńbeginiń aqtalǵany, úmitiniń oryndalǵany ekeni anyq. Jalpy, qazir aýyldyń uıytqysy muǵalim bolyp otyrǵany da aqıqat. Sholpan QANAEVA, bastaýysh synyp muǵalimi. Almaty oblysy, Eńbekshiqazaq aýdany.