О́kinishke qaraı áli kúnge deıin «Qorǵas» HShYO» AEA jeńildigin paıdalanyp, jańa óndiris ornyn ashqan nemese Qytaı naryǵyna eksporttalatyn ónim túrleri men olardyń kólemin aıtarlyqtaı ulǵaıta alǵan kásiporyndar týraly málimet óte az.
Ortalyqtyń Qazaqstan jaǵynda ázirge jeke kórme ortalyǵy joq. Sol sebepti Qytaı jaǵyndaǵy Qytaı-qazaq halyqaralyq kórme ortalyǵynda jyl saıyn bir emes, birneshe kórme uıymdastyrylyp kele jatqanymen onyń nátıjesi qazaqstandyq buqaralyq aqpart quraldarynda turaqty túrde jazylyp, aıtylyp, kórsetilip jatqan joq. Sol sebepti kásipkerler arasynda da bul sharaǵa qyzyǵýshylyq tanytyp júrgender asa kóp emes. Esesine qarapaıym halyq arasynda «Qorǵas» HShYO týraly jeke tutyný úshin Qytaı jaǵynan 25 kelige deıin taýardy tegin alyp ótýge bolatyny ǵana nasıhatalýda. Sondyqtan Qytaıdyń Eýrazııa boıynsha Sınszıan halyqaralyq kórmeler kompanııasy men QR Týrızm ındýstrııasynyń ulttyq qaýymdastyǵynyń uıymdastyrýymen shilde aıynyń 4-6 kúnderi «Ortalyq Azııa tartymdylyǵy: Qorǵas – bıznes úshin platforma» degen uranmen «EKSPO: Ortalyq Azııa taýarlary jáne saýda» degen kórme ótkenin kóp adam bilgen joq.
Qazaqstanda jarnamasy az bolǵanymen bul kórmege Qytaı úkimeti erekshe mán berip otyr. Ony «Sınszıan ónimderi – ońtústikke, Gýandýn ónimderi – soltústikke» degen sııaqty taqyryptyq kórme aımaqtarynan da ǵana emes olardyń aıasynda ótken aqparattyq jıyndardan da ańǵarýǵa bolady. О́ıtkeni jer kólemi jaǵynan álemde alǵashqy ondyqta turǵan qos memlekette de aımaqtardyń bir-birimen ózara saýda-sattyǵy tolyq rettelmegen. Qaıda, qandaı ónimder óndirilip jatyr, óndiris oryndarynyń áleýeti qandaı degen saýalǵa qatysty statıstıkalyq, aqparattyq, taldamalyq jáne tanymdyq materıaldar jetkilikti deńgeıde bir júıege jınaqtalmaǵan. Sol sebepti Anhoı, Gansý, Gýandýn, Gýıchjoý, Shandýn, Shansı, Shensı, Hebeı, Henan, Hýbeı, Chjeszıan, Sychýan, Tıanszın, Szıansı, Szıansý, Iýnnan, Fýszıan provınsııalary men ishki Mońǵolııadan jáne Sınszıan, Tıanszın ólkesi men Shanhaı, Gonkong qalalarynan kelgen 500 kompanııanyń kópshiligi óz ónimin saýdalaıtyn jańa naryqtarǵa kóbirek kóńil aýdardy. Toqyma ónerkásibi, aýylsharýashylyq ónimderi, azyq-túlik ónimderi, kúndelikti tutynatyn taýarlar, mashınalar men elektromehanıkalyq buıymdar, kólikter men olardyń qosalqy bólshekteri, bolat konstrýksııalar, logıstıka jáne týrızm sııaqty san alýan saladaǵy óndiris oryndary ony Ortalyq Azııada keńeıtýge emes, iskerlik baılanysty qalyptastyrýǵa tyrysty.
«Bul kórmede Ortalyq Azııa elderiniń ishinen tek Qazaqstan ǵana jeke pavılonmen qatysty. Sonyń nátıjesinde ıissý, bıe men túıe sútinen jasalǵan qurǵaq saýmal, balmuzdaq, syr sııaqty ónimder jasaıtyn otandyq 4 iri kompanııa bir emes birneshe ınvestor men seriktester taýyp, aldaǵy ýaqytta arnaıy kelisimshart jasaýǵa ýaǵdalasyp qaıtty. Ortalyq Azııa elderimen aradaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatynda uıymdastyrýshylar endi bul sharany dástúrge aınaldyryp, aldaǵy kúzde qaıta jalǵastyrǵaly otyr», – deıdi QR Týrızm ındýstrııasy ulttyq qaýymdastyǵynyń prezıdenti Raýshan Shámilqyzy.
Onyń aıtýynsha, bul kórmege Ortalyq Azııa elderinen bólek, Azııadaǵy Aýǵanstan, Iran, Egıpet sııaqty taǵy basqa da elder zor qyzyǵýshylyq tanytýda. Olardyń keıbiri bul sharaǵa uıymdastyrý sharalarynyń qysqa merzimde júrgizgenine qaramastan óz ýákilderin jibergen. Sol sebepti aldaǵy kúzde ótetin kórme budan da aýqymdy jáne qatysýshylary áralýan bolady dep josparlanýda. Máselen, bul sharaǵa Shensı provınsııasyndaǵy Sıan halyqaralyq portty aýdany eshki súti, qurǵaq eshki súti men eshki sútinen jasalǵan tabletkalardy; Gýıchjoý provınsııasy kartop sútin, kartop sýsynyn; Chjeszıan provınsııasy turmystyq jáne óndiristik sý tazartqyshtar sııaqty biregeı ónimderin usyndy.
Endi bireýleri eletr qýattaǵyshtardy, robottardy, túrli saladaǵy kólikterdi, árqıly ónimder daıyndaıtyn zamanaýı qural-jabdyqtardy tanystyrdy.
