Aksııa aýqymy keńeıe tústi

Jyl basynan beri «Taza kásip – taza aımaq», «Kıeli meken», «Taza ólke», «Mól­dir bulaq» syndy respýblıkalyq, halyq­aralyq masshtabtaǵy aksııalar uıym­dastyryldy. Osy is-sharalar bary­synda 1,4 mln tonna qaldyq jınalyp, eldi mekenderde 2,4 mln-nan astam aǵash otyrǵyzyl­dy. «Taza Qazaqstan» bastamasynyń negizgi mindeti – árbir azamat­tyń, ásirese jas­tardyń tabı­ǵatqa degen kózqarasyn qalyp­tas­tyryp, qorshaǵan ortany aıalaýǵa shaqyrý. О́ńir­lerde eko­logııalyq aksııa­lardy belsendi uıymdastyryp júrgen tulǵa­lar osy jaıdy árdaıym basty nazarda ustaıdy.

Bul jóninde jýyrda Ekologııa jáne tabıǵı resýrs­tar vıse-mınıstri Mansur Oshýrbaevtyń ózinen estip bildik.

«Biz qorshaǵan ortany qorǵaý, oǵan uqypty qaraýdy jaı ǵana mindet emes, kúndelikti ómir saltymyzdyń ajyramas bóligine aınaldyrýǵa umty­lamyz. Mysaly, 2 sáýir – 6 ma­myr aralyǵynda mınıstr­lik Astana qalasynyń ákim­di­gi­men birlesip, joǵary synyp oqýshylary arasynda «Qazaqstan ekologııasyn jaqsartýǵa qand­aı úles qosa­myn?» atty shyǵarma jazý baı­qaýyn ótkizdi. Shyǵarmalardan bala­lar­­dyń tabıǵatty qorǵaýǵa degen zor ynta-yqylasyn, qyzyǵýshylyǵyn baıqadyq. Onda oqýshylar tabı­ǵat­tyń lastanýy men klı­­mattyq ózge­risterdiń ózekti másele­le­rin kótergen. Senbilikterden bastap qal­dyq­tardy bólek jınaýǵa deıingi naq­ty sheshim­derdi usynǵan. Osylaısha, oqýshy­lar eko­lo­gııalyq ahýal­dan habardar bolyp qana qoımaı, máseleniń sheshimin tabýǵa daıyn ekenderin de ańǵartty», dedi M.Oshýrbaev.

Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mı­nıstrliginiń qyzmetkerleri aǵartýshy­lyq jumystardan bólek, azamattardyń ekolo­gııalyq quqyq buzýshylyqtarǵa nól­dik tó­zim­diligin qalyptasty­rý mańyzdy eke­nin aıtady. Sondyqtan sıfrlandyrý quraldaryn belsen­di qoldaný­ǵa shaqyrady. Byltyr iske qosylǵan @TazaQazBot Telegram chat-boty turǵyndardyń eko­lo­­gııa men abattandyrý máse­le­lerin jedel sheshýge qan­sha­­­lyqty ońaı qatysa alaty­nyn aı­qyn kórsetti. Chat-bot iske qosyl­ǵan sátten 22 myń­nan astam óti­nish tússe, onyń 21 myńnan astamy jedel sheshilgen. Taǵy 242 ótinim oryndalyp jatyr. О́tinishterdiń basym bóliginde paıdalanýshylar qoqys shyǵarý, aýmaqtardy jınaý, kóshelerdi abattandyrý, trotýarlardy kútip ustaý qajettiligi týraly habarlaıdy. О́tinishterdiń kóp bolýy turǵyndardyń taza, jaıly aýmaq qurýǵa beıjaı qaramaıtynyn ańǵarta­dy. Demek «Taza Qazaqstan» bas­ta­masy el azamattarynyń qor­sha­ǵan ortanyń jaı-kúıine alań­daı­tynyn, jaýapkershilik alýǵa daıyn ekenin baıqatyp otyr.

Kúl-qoqystardy shyǵarýǵa el-jurt jap­paı jumylyp jatqanda sol turmys­tyq qatty qaldyqtar qaıda ketedi degen saýal týady. Elimizde jyl saıyn­ 4,5 mln tonnadan astam kommýnaldyq qaldyq jınalady eken. Alaıda onyń  25,8%-y ǵana qaıta óńdeýge jiberiledi. Ahýaldy jaqsartý maqsatynda zamanaýı ınfraqurylymdar qarastyrylyp jatyr. Mysa­ly, qalalarda tapsyrylǵan qaı­­talama shıkizatqa bonýs­tar tóleıtin ekobokstar men fandomattar ornatylady. Jýyrda jeke kompanııa Astana, Almaty, Aqtóbe, О́skemen qalalarynda plas­tık pen alıýmınıı jınaýǵa arnalǵan 100-den astam fandomat ornalastyrǵan. Tamyz aıynyń so­ńyna deıin qanatqaqty joba aıasynda Astana men Jezqazǵannyń 129 mektebinde qoqysty bólek jınaýǵa ar­nalǵan bir myń­nan astam eko­boks qoıyla­dy. Qal­dyq­tardy suryptaý, qaıta óńdeýge arnalǵan 63 ınfraqurylymdyq jo­ba maquldanǵan. Jobalar sátti iske assa, óńdeý qýatyn 1,1 mln tonnaǵa deıin arttyrýǵa múmkindik be­redi. Onyń ishinde 14 joba 52,4 mlrd teńgege qarjylandyrylǵan. Quny 106,9 mlrd teń­gege teń taǵy 23 joba saraptamanyń sońǵy satysynda tur.

«Qatty turmystyq qal­dyqtar polıgondary qal­dyqtardy basqarý júıesiniń mańyzdy elementi bolyp qala beredi. 2024 jyldyń qory­tyn­dysynda elimizde 2 973 polı­gon bolǵan, alaıda olardyń 20%-ynda ǵana qajet­ti ruqsat qujattary bar. Jaǵdaıdy túzetý úshin Úkimet 2023 jyly 100 jańa polıgon salý, jumys istep turǵan 8 polıgondy keńeıtý, 5 polıgondy rekýltıvasııalaý jónindegi keshendi jos­pardy bekitti. Búginde ákimdikter 7 jańa nysan salyp, paıdalanýǵa berdi. 23 polıgon boıynsha jobalyq qujattar daıyndaldy. 18 joba ázirlenip jatyr. Sondaı-aq mınıstrlik 11 óńirde kádege jaratý alymy esebinen 43 polıgon qurylysyn qarjylandyrý máselesin pysyqtaýǵa kiristi», deıdi M.Oshýrbaev.

«Taza Qazaqstan» joba­sy bastal­ǵaly iske asyp jat­qan jumystar muny­men shektelmeıdi. Qazir elde ormandy kóbeıtý, kógaldandyrý jumys­tary jandandy. Sonyń birin aıtar bolsaq, Aral te­ńi­ziniń qurǵaǵan tabanyna sek­seýildiń 48,7 mln dana kósheti otyrǵyzylǵan. Aral mańyn­da úılesip jatqan basqa da ju­mys jeterlik. Mundaı aýqym­dy is-sharalar ekologııa­lyq mádenıetti qalyptastyrýǵa shaqyratyn ekologııalyq aksııanyń mán-mazmunyn aıshyqtaı túsedi.