Eleýli ınvestısııalyq jobalar

Onyń aıtýynsha, memleket­tik bıýdjet ınvestısııasy 61,7 mlrd teńge, jekemenshik ınvestısııa 170,6 mlrd teńge boldy. Bıyl 1 trln teńgeden astam ınvestısııa tartý josparda bar. Ol byltyrǵy kórsetkishke qaraǵanda 38%-ǵa artyq bolmaq.

Shaharda quny 1,9 trln teńge­den asatyn 190 ınvestısııalyq jobanyń pýly jasaqtalǵan. Jo­ba­lardy 2029 jylǵa deıin iske asyrý kózdelgen. Nátıjesinde, 26 myńdaı adam jańa jumys ornymen qamtylady. Bıyl sol ınvestısııalyq jobalardyń 51-i qolǵa alynady. Sonyń aıasynda tórt myńnan astam adam turaq­ty jumys ornymen qam­tamasyz etilmek. Qala ákim­digi búginde óńdeý ónerkásibin damy­týǵa kóp kúsh salyp jatyr. Son­dyqtan aldaǵy tórt jylǵa ınvestısııalyq jobalardyń pýlyn qalyptastyrdy. Oǵan 115 joba kirip otyr. Olardy júzege asyrý arqyly 9 myńǵa jýyq jańa jumys orny qurylady.

Investısııalyq jobalar pý­lynyń jalpy quny – 541,2 mlrd teńge. Sonyń ishinde bıyl ınvestısııalyq jobalar aıasynda 22 jańa kásiporyn boı kóteredi. Ol úshin 80 mlrd teńgege jýyq ınves­tısııa jumsalady. Al jumyspen qamtylǵandar sany 1,2 myń adam­ǵa jetedi. Investısııalyq jobalar aıasynda «Shymkent Dehui Gelatin Ltd.» – jelatın, «Sauran Bricks» – avtoklavty gazdybeton, «Marvik Partners» – toqyma emes materıaldar, «KazTermoPlast» – polımerli qubyrlar, «Shabıteks» – maqta-mata, aralas jáne kıimge arnalǵan matalar, «PolıTreıd Kazahstan» – polımerden jasalǵan buıymdar, «Ońtústik ǵımarat qurylys kompanııasy» – asfaltbeton qospasyn, taýarly beton men temirbeton buıymdaryn, «Cleans Fabric» – ylǵaldy maılyq, «Ontustik qagaz kompaniasy» qaǵaz ben kartonnan jasalǵan buıymdar óndirisin óristetpek.

Sonymen qatar «Qz chemical impex» zaýytynda – mıneraldy jáne orga­nıkalyq-mıneraldy ty­ńaıt­­qysh­tar, «AnDa Company»-da – bıo­far­ma­sev­tı­kalyq taýar­lar, «QazAlPack»-te – alıýmınıı qaptama­syndaǵy ydystar, «BS Group»-ta – myryshtalǵan qubyrlar, «Shymkent Temir»-de – metal buıymdary, «QazTurk­Minerals»-ta – mıneraldy jáne organo-mıneraldy tyńaıt­qysh­tar, «StroıProgress-2007»-de – temirbeton ónimderi, «Rahat-Shymkentte» – jańa gazdy peshpen vafel táttileri, JK «Alıde» – oıynshyqtar, «ZeineP»-de – bir rettik medısınalyq tósektik oryn jabdyqtary, «City Block»-te – bıtým jáne «MEGA SMART B2B» JShS-da metall buıymdary shyǵarylmaq. Bul rette aǵash óńdeý sehyn keńeıtip, óndiris qýa­tyn art­tyr­ǵaly otyrǵan «KAZAKH­STAN WOODEN DRUMS» fırmasyn da atap ótken abzal.

I toqsandaǵy statıstıka boıynsha Shymkentte kásipkerlikpen aınalysatyn sýbekti sany 138,8 myńdy qurady. О́tken jyldyń úsh aıymen salystyrǵanda bıznesti kásip etken azamattar 7%-ǵa ós­ken. Byltyr jyl sońyndaǵy esep­ke sáıkes shaǵyn jáne orta kásip­kerlik salasynda jumyspen qam­tyl­ǵandar sany 250 myńdaı adamǵa jetse, bul kórsetkish 2023 jylmen salystyrǵanda 4,8%-ǵa artypty. Byltyr megapolıste shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi 3 trln 487 mlrd teńgeniń ónimin óndirgen. 2023 jylǵa qaraǵanda onyń kólemi 30,4%-ǵa ulǵaıǵan. Shymkenttiń jalpy óńirlik óniminde ShOB úlesi 54,8%.

«Jeke kásipkerlikti memle­kettik qol­­daýdyń keıbir sharalary týraly» Úkimettiń 2024 jylǵy 17 qyrkúıektegi №754 qaýlysyna sáıkes «Biryńǵaı ke­shen­di baǵdarlama» aıasynda kásipkerlik­ti qoldaýǵa 2025 jyly 20 mlrd teńge bó­lin­di. Bıyl qańtar-naýryzda 1385 jobaǵa 2 mlrd teńgege jýyq qarjylaı qoldaý kórsetildi. Onyń ishinde bank nesıeleri­niń paıyzdyq mólsherlemesin sýbsı­dııalaý, bank nesıelerin ishinara kepilden­dirý sekildi qoldaý tetikteri bar. Son­daı-aq 2022–2024 jyldarǵa arnal­ǵan «Isker qala» is-shara jospary aıasyn­da mindettemelerdi óteýge bıýdjetten bıyl­ǵa 100,4 mln teńge qarjy qarastyryldy. ­Osy atalǵan óńirlik baǵdarlama sheńbe­rin­de qańtar-naýryz aılarynda 10,2 mln teńge sýbsıdııa jáne óndiristik alańdar­dyń jaldaý aqysyn óteýge 17 mln teńge qarajat bólindi. Qazir Shymkentte shaǵyn ónerkásip alańdaryn qurý qarqyndy júrip jatyr. Osy maqsatqa oraı 22,2 mlrd teńge ınvestısııa jumsaldy.

«Qalada úsh shaǵyn ónerkásiptik aımaq bar – «Orda NS Building», «Standard Steel KZ» jáne «Energotrans-3» seriktesteri. Úshe­ýiniń ornalasqan jeri 76 myń sharshy metr aýmaqty alyp jatyr. Shaǵyn óner­kásiptik aımaqtardyń birinshi kezeń qurylysyna 9,8 mlrd teńge bólinip, bıyl­ǵy II toqsanda 45 myńǵa jýyq aýmaq­tyń qurylysy aıaqtaldy. Kásiporyn­dar shoǵyr­lanǵan shaǵyn aımaqtar qurý arqyly 150-den astam jańa óndiris oryn­daryn ashý, 500 adamdy ju­myspen qamtyp, bıýdjetke 1 mlrd teńge salyq tabysyn túsirý kóz­delip otyr. Qalada bólshek saýda kólemi de ulǵaıyp keledi. Máselen, bıyl­ǵy úsh aıda saladaǵy tabys 222 mlrd teńge­den asqan. Jyl sońyna deıin kórsetkishti ­1 trln teńge­den asyrsaq degen jospary­myz bar. Bul maqsatqa jańadan ashyla­tyn 8 saýda,  oıyn-saýyq ortalyǵy, 11 saýda úıi, 10 jańa saýda núktesi jáne bazarlardy jańǵyrtý esebinen qol jetkizemiz dep otyrmyz», deıdi basqarma basshysy B.Ázimberdıev.

Aıtýynsha, megapolıste kóter­me saýda kólemi 3 trln teńgeden asqan. Al jalpy megapolıstiń saýda salasynyń tabysy 5,3 trln teńgege jetip jyǵyldy. Shymkent respýblıkalyq úlken qala bolǵandyqtan, munda saýda-sattyq pen óndiris salasy jyldan-jylǵa damı be­redi. Qalanyń adam kapıtaly kúshi men ın­vestısııalyq múmkindigin eskere kele, jergilikti atqarýshy bılik qaıta óńdeý ónerkásibin órkendetýge bel baılap otyr. Ásirese turmys­qa qajetti qarapaıym zattar men eksportqa negizdelgen ınno­va­sııalyq tehnologııalarǵa basym­dyq berilmek. Keleshekte Shym­kent óndiristik shaharǵa aınalýǵa tıis. Oǵan megapolıs­tiń múmkin­digi tolyq jetedi. Tıisti ınfra­qurylymdyq jaǵdaı da jaqsy jasalyp keledi deıdi shendiler.

Maman aıtyp ótkendeı, búginde qalada ornalasqan bazarlar qaıta jańǵyr­ty­lyp jatyr. Shymkentte 19 bazar­dyń 10-y – ámbebap, qalǵany arnaý­ly saýda oryn­dary. Bazarlardy qaıta qurý zańǵa sáı­­kes júzege asyp jatyr. «Saýda qyzmetin ret­teý týraly» zańnyń 10-babynyń 2-3-tar­ma­ǵy bazarlardy qurylys normalary men erejelerine sáıkestendirýdi jáne modernızasııalaýdy talap etedi. Osy ere­­jege saı qala aýmaǵyndaǵy 19 bazar moder­nızasııalanýǵa tıis. Osy kúnde sha­har­daǵy «Bekjan», «Shymkent Tulpar», «Alash», «Isataı (Alataý)», «Akbar», «Samal», «Yntyq ata», «Barys», «Kóktem», «Jibek joly», «Kómesh bulaq», «Nur Saıram», «Darhan», «Aına», «Jańa shahar» bazarlarynda jańǵyrtý jumystary aıaqtalǵan. Qalǵan 4 bazardaǵy («Avto Nur», «Qyr­ǵy bazar», «Nazym apa», «Jabyq bazar») modernızasııa jyl sońyna deıin támamdalady.