Sýret: welcome.kz
Qoǵamda «kezek kútýdiń» tártibi, erejesi, mádenıeti qalyptasty. Bala dúnıege kelgennen balabaqsha kezegi bastalady. Áıtpese, jasy jetkende ata-ananyń memlekettik balabaqsha tappaı sendelgeni sendelgen. Emhanaǵa jazylý, dári-dármek alýyń kezek, tómen paıyzben kólik, sosyn turǵyn úı, jer kezegi dep jalǵasa beredi. Osynyń ishinde sanatorıı, kýrortqa joldama berý tártibi de «zeınetkerlerdiń jarysyna» uqsap barady.
Búginde múgedektigi bar jandarǵa joldama elektrondyq formatta, áleýmettik qyzmetter portaly arqyly tirkeledi. Interneti joq azamattar Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna nemese turǵylyqty jeri boıynsha jumyspen qamtý bólimine joldama alýǵa ótinish bere alady. Zeınetkerlerge, ardagerlerge, halyqtyń áleýmettik osal toptaryna arnalǵan joldamany ákimdikter men máslıhattar retteıdi. Mysaly, Birge.astana.kz portaly Astana qalasy ákimdiginiń memlekettik qyzmetterin usynatyn, onyń ishinde sanatorıı, kýrortqa joldama alý máseleleri jónindegi resmı platforma sanalady. Zeınetkerler dál osy saıtty paıdalanady. Munda ótinimder sany qoljetimdi joldamalar sanynan kóp bolsa, joldama birinshi bolyp ótinish bergenderge tııýi múmkin. Kim jyldam, shıraq, sonyń joldamaly bolýǵa múmkindigi joǵary.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń dereginshe, 2023 jyldyń sońynda qalpyna keltirý jáne medısınalyq ońaltý uıymdarynda 413 344 adam emdelgen. Onyń ishinde 261 698 adam sanatorııge barǵan. Sanatorıı, kýrorttyq em bronh-ókpe patologııasy, tirek-qımyl apparaty, asqazan-ishek joldary, basqa da aýrýlardan keıin qalpyna keltirýdiń úshinshi kezeńi sanalady. 2020 jyldan bastap sanatorıı-kýrorttyq emdeý MÁMS-ke biriktirilgen. Iаǵnı em-sharanyń úshinshi kezeńinde pasıentter medısınalyq saqtandyrý esebinen em alady. Mysaly, Býrabaıdaǵy mamandandyrylǵan sanatorııge bronh-ókpe patologııasy bar pasıentter barady. Máseleniń mán-jaıyna tereńirek úńilý maqsatynda Astana qalasyndaǵy №2 qalalyq emhanaǵa arnaıy baryp, dırektordyń orynbasary Maıra Ahmetovamen pikirlestik.
«Biz densaýlyq jaǵdaıy boıynsha sanatorııge muqtaj adamdardyń qujatyn toltyramyz. Qaterli isik, epılepsııa, týberkýlez syndy aýrýǵa shaldyqqan naýqastardy onda jibermeımiz. Mindetimiz – pasıentterdiń qarsy kórsetilimderi bar-joǵyn anyqtaý, aýrý adamdy jibermeý. Syrqaty bar adamǵa keıbir emsharalar keri áser etip, naýqastyń jaǵdaıyn tipti asqyndyryp jiberýi múmkin. Emhanalarda ókpe aýrýymen dıpanserlik esepte turǵandarǵa da joldama beriledi. Olarǵa Býrabaıdaǵy sanatorııge tegin joldama beremiz. Jylyna shamamen 13-14 pasıent osy múmkindikti paıdalanady. Iаǵnı naýqastar emhanada emdelgen soń, profılaktıkalyq saýyqtyrýdan ótedi. Munda sanatorıı-kýrorttyq em-shara emniń úshinshi kezeńi retinde qarastyrylady. О́kpe aýrýyna shaldyqqan balalardy ońaltýǵa Almatydaǵy «Alataý» shıpajaıyna joldama beriledi. Balalarǵa, múgedektigi bar adamdarǵa emdeý-saýyqtyrý tegin», deıdi M.Ahmetova.
Zeınet jasyndaǵy turǵyndar sanatorııge barmas buryn emhanadaǵy dárigerine qaralyp, sanatorıı-kýrortqa arnalǵan karta (forma 067/9) alady. Kartany alý úshin pasıent aldymen medısınalyq taldaýlaryn tapsyrady. Densaýlyǵyn jiti tekseredi. Eger pasıenttiń densaýlyǵynda asqynǵan aýrý belgileri baıqalsa, sanatorııge bara almaıdy. Sanatorıı qyzmetkerleri de pasıentterden joǵaryda aıtqan kartany suratady. Onsyz qabyldamaıdy. Qujatty dáriger toltyrady. Dáriger pasıenttiń densaýlyq jaǵdaıyn teksermeı, ony qolǵa ustata salmaıdy.
Jaqynda Býrabaıdaǵy «Qatarkól» shıpajaıyna joldama ala almaı júrgen Astana qalasynyń turǵyny redaksııaǵa habarlasty. Ol sanatorııge barý úshin aqpan, mamyr nemese qyrkúıek aılarynyń basynda joldamaǵa ótinish qaldyrýǵa tıis bolypty. Maýsym, shilde, tamyz aılarynyń birinde joldamaǵa ıe bolýdy oılaǵan zeınetker mamyrdyń basynda ótinish qaldyrýǵa nıettengen. Aldymen balalarymen birge elektrondy formatta ótinish qaldyrýǵa oqtalyp, platformany túsine almaǵan. Sosyn «Januıa» otbasy ınstıtýtyn qoldaý ortalyǵyna barǵan. Naq sol kúni uzyn-sonar kezekke tap kelip, taǵy ábigerge túsken. Kóp keshikpeı joldamanyń taýsylyp qalǵanyn bilgen. Biz zeınetkerdiń saýalyn Astana qalasy jumyspen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasy ardagerlermen jumys bóliminiń basshysy Móldir Abaıqyzyna qoıdyq.
«Astana qalasynda turatyn zeınetkerlerge sanatorıı-kýrortqa jeńildetilgen joldama usynamyz. Olar emdeý-saýyqtyrý qunynyń 20%-yn ǵana qaltasynan tóleıdi. Tirkelý Birge.astana.kz saıty arqyly qoljetimdi. Zeınetkerlerdiń ESQ arqyly úıden tirkelýge múmkindigi bar. Tipti bolmasa, Astana qalasyndaǵy «Januıa» otbasy ınstıtýtyn qoldaý ortalyǵyna ESQ-men barsa, sondaǵy mamandar járdemdesedi. Áleýmettik kómektiń osy túrin zeınetkerler eki jylda bir márte ǵana ala alady. Byltyr barǵandar bıyl bara almaıdy. Qala turǵynynyń saýalyna jaýap berer bolsam, zeınetkerdiń qazirdiń ózinde joldamaǵa ıe bolý múmkindigi bar. Ádette zeınetkerler sanatorıı-kýrortqa joldama berý bastaldy degen kúnnen jappaı tirkeledi. Alaıda sol tirkelgen tulǵalardyń barlyǵy júz paıyz bara bermeıdi. Mysaly, mamyr aıynda tamyzda sanatorııge baramyn dep jazylǵan zeınetker bar delik. Biraq tamyzǵa deıin onyń jospary ózgerip, saýyqtyrýdy basqa kúnge josparlaýy múmkin ǵoı. Zeınetkerler osyndaı bos oryndarǵa kez kelgen ýaqytta jazyla alady. Kezek jaıyna keler bolsaq, turǵyndar áke-sheshesin «Januıa» ortalyǵyna aparmaı, Birge.astana.kz saıty arqyly úıden tirkese, kezek kútpeıdi», dep túsindirdi Móldir Abaıqyzy.
Resmı jaýapqa qanyqqan soń, bizge ótinishpen shyqqan oqyrmanǵa mán-jaıdy túsindirdik. Keıin zeınetkerdiń «Januıa» ortalyǵyna baryp, tamyz aıyndaǵy bos orynnyń birine jazylǵanyn bildik. Ol «Qatarkól» shıpajaıyna jaqyn arada baratyn bolypty. Mundaıdy kútpegen qarııa bizge, ortalyq mamandaryna alǵysyn jaýdyrdy.
Bıyl jyl basynan shildege deıin Astana qalasynan 2952 zeınetker sanatorıı-kýrortqa barǵan. Jyl sońynda osyndaı múmkindik bas-aıaǵy 6 myń qala turǵynyna tıip qalady degen boljam bar. Búginde Densaýlyq saqtaý mınıstrligi salany damytýdyń qamyna kirisip, kýrortologııa jáne medısınalyq ońaltý ǴZI-men birge sheteldik tájirıbeni taldaǵan. Sonyń nátıjesinde tabıǵı emdik faktorlardyń jańa emdeý tehnologııalarymen tıimdi úılesýi medısınalyq ońaltýdyń áserin edáýir kúsheıtetinin zerdelegen. Aldaǵy ýaqytta elimizde kýrortologııa máseleleri boıynsha bilim ortalyǵy ashylady. Salany damytýdyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasynyń jobasy da bar. Qysqasy, Densaýlyq saqtaý mınıstrligi emdeý-saýyqtyrý baǵytyndaǵy jumystardy jiti nazarda ustap otyr. Endigi másele, múgedektigi bar jandarǵa, dıspanserlik esepte turǵandarǵa, zeınetkerlerge beriletin joldamanyń sany jyldan-jylǵa kóbeıe tússe jaqsy. Sondaı-aq elektrondy platformany túsine bermeıtin zeınetkerlerge járdemdesetin bir emes, birneshe oryn ashylsa, nur ústine nur.
