Foto: stan.kz
Perızat Qaırat isine ádil úkim shyǵaryldy
Búgin Perızat Qaıratqa qatysty sot prosesi aıaqtaldy. Sot Perızat Qaıratty 10 jyl bas bostandyǵynan aıyrdy. Onyń anasy – Gaını Alashbaevaǵa jasy úlken bolǵanyn eskere otyryp, 7 jyl jaza taǵaıyndaldy.
Sottalǵandar sondaı-aq 10 jylǵa deıin qaıyrymdylyqqa qatysty qyzmetpen aınalysý quqyǵynan aıyryldy. Urlanǵan qarjyǵa satyp alynǵan múlik tárkilendi: «Vela Village» kottedj qalashyǵyndaǵy jeke úı, «Akbulak Riviera», «Sensata Plaza», «Highvill Ishim Gold», «Kók Jaılaý» turǵyn úı keshenderindegi páterler, avtoturaq oryndary, «Mercedes-Benz S450» (2024 j.), «Lexus LX 600» (2024 j.), «Mercedes-Benz EQE 500 4matic» (2023 j.), «Haval H6 GT» (2024 j.) kólikteri, «Rebel Flowers» JShS-niń 100% jarǵylyq kapıtaly, 97 mln teńgeden astam jáne 22 myń AQSh dollary. Jábirlenýshilerdiń azamattyq talaptary qanaǵattandyryldy.
Perızat Qaırat pen Gaını Alashbaevanyń alaıaqtyq, aldyn ala sóz baılasý arqyly, toppen jáne asa iri kólemde jasalǵan qylmys, sondaı-aq qylmystyq jolmen alynǵan aqshany zańdastyrý áreketteri jınalǵan dáleldermen tolyqtaı dáleldendi: jábirlenýshiler men olardyń ókilderiniń, kýálardyń jaýaptary, banktik úzindi kóshirmeler, zattaı dáleldemeler.
Jasalǵan qylmystar erekshe sınızmmen erekshelenip, qazaqstandyq qoǵamnyń negizderin shaıqaltty. Jaýapkershilikti jeńildetetin mán-jaılar anyqtalǵan joq. Kúsheıtetin faktor retinde – qylmystar tótenshe jaǵdaı rejımi kezinde jasalǵany tanyldy.
Olardy ne úshin sottady?
Sotta 2021 jyly Perızat Qaırat jalǵan quryltaı qujattaryn jasaý arqyly «Biz Birgemiz Qazaqstan 2030» qoǵamdyq birlestigin tirkegeni anyqtaldy. Atalǵan ataý zańdy túrde áreket etetin «Biz Birgemiz Qazaqstan» qoryna uqsas etip tańdalǵan. Ol anasymen birge halyqty qaıyrymdylyq maqsatynda, sý tasqynynan jáne Palestınadaǵy jaǵdaıdan zardap shekkenderge kómektesý syltaýymen aqsha aýdarýǵa shaqyryp otyrǵan. 2021 jyldyń qarashasy men 2023 jyldyń qazany aralyǵynda olar ońaltý ortalyǵyn salý, múmkindigi shekteýli balalarǵa kómek kórsetý jáne qoǵamdyq is-sharalar uıymdastyrý degen jeleýmen 126,7 mln teńge jınap, urlaǵan. 2023 jyldyń qarashasynan 2024 jyldyń sáýirine deıin Palestına halqyna kómek kórsetý jeleýimen 559,1 mln teńge ıemdengen. 2024 jyldyń 1 sáýiri men qarashasy aralyǵynda elde tótenshe jaǵdaı rejımi kúshinde bolǵan kezde, sý tasqynynan zardap shekkenderge kómek kórsetý degen jeleýmen 2,8 mlrd teńge urlaǵan.
Jalpy urlanǵan qarajat somasy – 3,5 mlrd teńge. Aqshalar Perızat Qaırat pen Gaını Alashbaevanyń jeke shottaryna aýdarylǵan.
Olar bul qarajatty gúl bıznesin ashýǵa jáne jalǵan mámileler jasaý arqyly zańdastyrǵan. Sondaı-aq bul aqshany qymbat jyljymaıtyn múlik, kólik, áshekeı, kıim, jıhaz, saıahat pen túrli qyzmetterge jumsaǵan.
Perızat Qaıratqa qoǵamnyń nazary kezdeısoq aýdarylǵan joq
Oǵan sebepker bolǵan tikeleı ózi. Ol uzaq ýaqyt boıy áleýmettik jelide qymbat kólikter, elıtalyq jyljymaıtyn múlik, brendtik aksessýarlar men saıahattardy kórsetip, sán-saltanat ómir saltyn jarnamalap júrdi.
Kásipker rólin somdaý úshin áleýmettik jelide shetelge et ónimderin eksporttaıtyn otbasylyq bıznesi bar ekenin, bedeldi sheteldik ýnıversıtetterde bilim alǵanyn aıtyp, jalǵan aqparat taratqan.
Sonymen birge ol óte agressıvti túrde halyqtan qarajat jınaý naýqanyn júrgizgen. Áleýmettik bastamalar men gýmanıtarlyq kún tártibin búrkenip, óz paıdasyna aqsha jınaýdyń arnasyn jasaǵan.
Sotta memlekettik aıyptaýshy keltirgen qosymsha derekter Perızat Qaırattyń beınesin tolyqtyrdy: onyń joǵary bilimi joq, tek aıaqtalmaǵan arnaýly orta bilimi bar. Keıbir málimetterge súıensek, kolledjden uıaly telefon urlaǵany úshin shyǵarylǵan.
Sotta onyń jalǵan dıplom jasaý úshin qurbysyna júgingeni belgili boldy. Soǵan qaramastan, 2024 jylǵy shildede Perızat Qaırat óziniń áleýmettik jelisinde Kembrıdj ýnıversıtetine túskeni týraly málimdegen.
Sot pen quqyq qorǵaý organdary nege isti soza berdi?
Perızat Qaırat isiniń nege uzaqqa sozylǵany áli de túsiniksiz. Aıyptaýlar qarapaıym ári túsinikti: kúrdeli alaıaqtyq shemalar nemese zań turǵysynan daýly jaıttar bolǵan joq. Mundaı ister quqyq qorǵaý organdarynyń tájirıbesinde jıi kezdesedi. Qarapaıym mehanızm: tanymal «Biz birgemiz» uranyn jamylyp, soǵan uqsas ataýmen uıym tirkeý, ózine jáne jaqyndaryna esepshot ashý, sodan soń qaıyrymdylyq degen jeleýmen aqsha jınap, onyń bir bóligin kórneki kómek kórsetýge jumsap, qalǵanyn qolma-qol aqshaǵa aınaldyryp, jeke qajetine paıdalaný. Kúrdeli jospar bolǵan joq. Bári tikeleı júzege asty: ádemi uran, aqsha jınaý, ony qolma-qolalý, jeke tutyný. Halyqtyń, sonyń ishinde bıznes ókilderiniń senimi istiń uzaq ýaqyt boıy kúmán týǵyzbaı ótýine múmkindik berdi.
Sot prosesi nege ishinara jabyq ótti?
Perızat Qaırattyń soty ishinara jabyq túrde ótti. Bastapqyda ol isti tolyq jabyq formatta qarastyrýdy suraǵan. Sot bul ótinishti qarap, tek qupııa málimetter qaralatyn kezeńderde BAQ ókilderin shekteýge sheshim qabyldady.
Bul – zańda kózdelgen, jeke málimetterdi qorǵaý úshin qoldanylatyn standartty shara. Shekteýler tek keıbir epızodtarǵa qatysty boldy. Aıyptaý qorytyndysy, negizgi dálelderdi zertteý men qorytyndy sózder BAQ pen qoǵam úshin ashyq túrde ótti. Is qoldanystaǵy zańnamaǵa saı qaralyp, jarııalylyq prınsıpi men jeke málimetterdi qorǵaý eskerildi.
Mundaıǵa aıaýshylyq tanytýǵa bolmaıdy
Perızat Qaırat soǵys pen gýmanıtarlyq apattardan zardap shekkenderge, sonyń ishinde Gazadaǵy turǵyndarǵa kómek kórsetemin degen syltaýmen adamdardyń qaıǵysy arqyly paıda tapty. Mundaı sýyqqandy aldaý – qoǵamdyq senim men ózara kómektesý ıdeıasyn joıady.
Ol sot barysynda ózin qurban retinde kórsetýge tyrysty. Aıyptaýlarǵa jaýap berýdiń ornyna, moraldyq sharshaý, advokatpen baılanys bolmaýy, tergeý ızolıatoryndaǵy qıyndyqtar týraly aıtty. Biraq tekserister, sonyń ishinde beınebaqylaý jazbalary, oǵan qatysty kúsh qoldanylǵanyn rastamady. Bul – emosııa arqyly janashyrlyq týdyryp, jaýapkershilikten jaltarýdyń klassıkalyq áreketi. Alaıda Perızat Qaırat kinásin moıyndaýdan bas tartyp otyr. Keıbireýler onyń anasy Gaını Alashbaevaǵa janashyrlyq tanytady. Biraq onyń telefonynan tabylǵan jazbalar bul janashyrlyqty joqqa shyǵarady: 37 mln – kólikke, 10 mln – Túrkııada emdelýge, 3 mln – BAD alýǵa, 10 mln – serýendeýge, 1 mln – qytaı astrologııasyn oqýǵa, taǵy da serýendeýge, 3 mln – shoppıng, 3 mln – altyn alýǵa, 3 mln – fenshýı, 5 mln – tis emdeýge josparlanǵan. Bul aqshalardyń bári halyqtan urlanǵan. Bul qylmystyq is – azamattardyń senimin asyra paıdalanýdyń aıqyn mysaly jáne qaıyrymdylyqty zańsyz áreketterdi búrkemeleý úshin qoldanatyndarǵa qatań eskertý bolýy tıis.
