Áleýmettik kómekke muqtaj jandar azaıyp keledi

Bul boıynsha tabysy eń tómengi kúnkóris deń­geıinen nemese kedeılik sheginen tómen halyqtyń úlesiniń jospary 6,2% bolsa, 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha kedeılik sheginen tómen halyqtyń úlesi 5,6% qu­rady. Jumyssyzdyq deńgeıi­niń jospary 4,9% dep belgilense, 2025 jyl­ǵy I toqsandaǵy jaǵdaı bo­ıynsha jumyssyzdyq deńgeıi 4,8% kórsetti. Josparǵa saı bıylǵy 1 shildege deıin jeti myńnan astam adam jumysqa ornalastyrylsa, onyń 3 myńnan astamy jas­tar. Halyqtyń áleýmettik qorǵaý obektilerimen qamtamasyz etilý deńgeıi bıylǵy 6 aıda 56%-ǵa jetti.

Joǵaryda atalǵan damý jos­parynda qamtylǵan barlyq ındı­ka­torlardyń oryndalýyna jaýapty basqarmalar tarapy­nan tıisti jumystar júrip jatyr. Bas­qarma mamandary málim etken­deı, ındıkatorlyq kórset­kish­ter­diń oryndalýy jónindegi resmı sta­tıstıkalyq derekter ár toq­sannyń bitýine oraı, 45-kúni saıtqa ilinedi.

2025 jyly elý myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtý sharalaryna qatystyrý kózdelse, búginge deıin 15 myńnan astam adam turaqty eńbekpen qamtyldy. Bul rette qalalyq áleýmettik qorǵaý basqarmasy Shymkentte iske asyrylyp otyrǵan konsepsııalar, damý baǵdarlamasy, azamattardyń jeke bastamasymen qurylǵan jańa jumys oryndaryna jumysqa turǵyzady. Osynyń aıasynda azamattar sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryna, kásiptik oqytýǵa joldanady. Konsepsııalar men Shymkent qalasynyń 2021–2025 jyldarǵa arnalǵan damý jospary, jeke bastamalar boıynsha bıylǵa 21 myńnan astam turaqty, ýaqytsha jumys oryndary qurylatyn bolady. Búginde 3 myńǵa jýyq adam eńbekpen qamtylyp, jos­par 13,1% oryndalyp otyr. Jeke bas­ta­ma­larǵa kásipkerler esebinen iske qosylatyn jekemenshik bala­baq­­shalar, sport keshenderi, bilim berý uıymdary, dárihana, ashana, bas­qa da qyzmet kórsetetin uıym­dar kiredi.

Qazirgi tańda memleket tarapynan ardagerler men az qamtamasyz etilgen azamattardy áleýmettik qoldaý sharasy qarqyndy júzege asyrylyp keledi. Statıstıkalyq derekter boıynsha, megapolıs­te zeınetkerler sany – 98 874, onyń ishinde soǵys ardageri – 1, tyl eńbekkerleri – 1 520, soǵys ardagerlerine teńestirilgender
2 139 adamdy quraıdy. Kópbala­ly analar sany – 68 688, onyń ishinde «Altyn alqa», «Kúmis alqa» belgilerimen marapattalǵandar – 14 437 adam. Shaharda 4-5 bala asyrap otyrǵan 54 251 ana ómir súredi. Áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń málimetinshe, 15 aqpan kúni Aýǵan, Tájik-Aýǵan,Taýly Qarabaq, Irak urys qımyldaryna qatysqan 1 272 ar­dagerge 250,1 mln teńge, 8 naýryz – Halyqaralyq áıelder kúnine oraı 13 550 kópbalaly analarǵa 266,4 mln teńge, Chernobyl atom elektr stansasyndaǵy apattyń saldarynan múgedek bolǵan 193 adamǵa 34,1 mln teńge, 7 mamyr – Otan qorǵaýshy­lar kúnine oraı 198 adamǵa 35 mln teńge, 9 mamyr – Jeńis kúnine oraı ekinshi dúnıejúzilik soǵys­­qa qatysqan 2 ardagerge 10 mln teńge, soǵys jyldaryndaǵy tyldaǵy janqııarlyq eńbegi men minsiz qyz­meti úshin marapattalǵan 1 536 adamǵa 15 90,6 mln teńge, Jeńis kúnine oraı, qaza tapqan 163 áskerı qyzmetshilerdiń otbasylaryna 9,6 mln teńge, ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde jaralanýy, kontýzııa alýy, mertigýi nemese aýrýǵa shaldyǵýy saldarynan qaıtys bolǵan múgedektigi bar 68 adamnyń ekinshi ret nekege turmaǵan zaıybyna 4 mln teńge, 31 mamyr – Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine oraı 1 040 adamǵa 20,4 mln teńge, 29 tamyz – Semeı ıadrolyq synaq polıgonynyń jabylǵan kúnine oraı múgedektik alǵan, tikeleı qatysqan 483 adamǵa 85,4 mln teńge, 30 tamyz – Konstıtýsııa kúnine múgedektigi bar 7 289 balaǵa 143,3 mln teńge, 720 jetim, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balaǵa 56,6 mln teńge,1 qazan – Qarttar kúnine oraı 35 973 qaza tapqan áskerı qyzmetshilerdiń otbasylaryna 424,3 mln teńge áleýmettik kómek kórsetildi. Mundaı álýmet­tik demeý sondaı-aq Jeltoqsan oqıǵasynda aqtalǵan azamattarǵa, 80 jastan asqan jalǵyzilikti qart­tarǵa, V-20 aýrýy bar, týberkýlez aýrýymen aýyratyn adamdarǵa, Shym­kent qalasynyń medısınalyq mekeme­lerinde dıspanserlik esepte tura­tyn qaterli isigi bar balalarǵa, tirek-qımyl apparaty buzylǵan 1-2 toptaǵy múgedektigi bar eresekter men balalarǵa, tirek-qımyl apparaty buzylǵan 7 jasqa deıingi búldir­shinderge, órt saldarynan zardap shekken otbasylar men azamat­tarǵa qarastyrylǵan.

Shymkent qalasy máslıhatynyń sheshimine sáıkes, zeınet jasyndaǵy 5 500 azamatty sanatorıılik em­deýmen qamtamasyz etý maqsatynda bıýdjetten qarjy bólinip, 1 270 ardagerge tegin joldama berildi. Ardagerler Aqsý demi, Kúlparshyn, Densaýlyq, Aısha bıbi saýyqty­­rý orta­lyqtarynda demalyp, em alatyn bolady. Sondaı-aq «Izetti zeınetker» mekemesiniń syıymdy­ly­ǵy 70-ten 120 orynǵa ulǵaıtyldy. Búginge deıin 900-den astam zeınetker atal­ǵan mekemede emdik sha­ra­lar­dan ótti. 2025 jyly zeınet ja­syn­daǵy taǵy biraz azamat orta­lyqta saýyqtyrý-emdeýmen qam­tamasyz etiledi.

«Áleýmettik kodekstiń 120-ba­by­­nyń 4-tarmaǵyna, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mı­nıs­triniń 2023 jylǵy 21 maýsym­­daǵy №227 buıryǵymen bekitilgen ­«Mem­lekettik ataýly áleýmettik kómek­ti taǵaıyndaý jáne tóleý qaǵı­dalarynyń» 2-taraýynyń 3-tar­maǵyna sáıkes, ataýly áleý­mettik kómek jan basyna shaq­qandaǵy ortasha tabysy oblystarda, respýblıkalyq mańyzy bar qa­la­­larda, astanada belgilengen ke­deılik sheginen aspaıtyn adamǵa, otbasyǵa shartsyz nemese shartty aqshalaı kómek túrinde beriledi. Memlekettik ataýly áleýmettik kómek tabysy az azamattarǵa ke­shendi áleýmettik kómek kórsetýdi kózdeıdi. Bul baǵyttarda birqatar jumys júrgizilip jatyr. Atap aıtqanda, az qamtamasyz etilgen otbasylarǵa aqshalaı tólemder jasalady. Sonymen birge azamattar oqytýǵa, jastar praktıkasyna, qoǵamdyq jumystarǵa, áleýmettik jumys oryndaryna jiberiledi. Bıznes-jobalardy júzege asyrýǵa tegin granttar taǵaıyndalady, turaq­ty jumys oryndaryna joldamalar be­ri­ledi. Sondaı-aq bir jas­tan alty jasty qosa alǵanǵa deıingi bala­larǵa ataýly áleýmettik kómek kór­setý sharasy qarastyrylǵan. Máselen, búginde osy shara bo­ıynsha 1,5 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aı saıynǵy qosym­sha tólem 4 212 otbasyndaǵy 8 343 balaǵa taǵaıyndaldy. Áleýmettik az qamtamasyz etilgen 4 649 otbasy nemese 24 396 adam memlekettik ataýly áleýmettik kómekke muqtaj retinde tanyldy. Qaladaǵy halyq­ty jumyspen qamtý sharalary­­­­nyń nátı­jesinde ataýly áleýmettik kómek alýshy otbasylar ótken jyl­dyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda 38%-ǵa azaıyp otyr», dedi Shymkent qalasynyń jumyspen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasynyń basshysy Janat О́tebaeva.

Basqarma basshysynyń aıtýynsha, 2025 jyly múgedek­­tigi bar azamattarǵa qoldaý sharala­ryn kórsetý úshin bıýdjetten 14,7 mlrd teńge qarjy bólinip, atalǵan qarajattyń 6,3 mlrd teńgesi ıgerilip úlgerdi. Múgedektigi bar azamattarǵa áleýmettik qyzmetter portaly arqyly qajetti quraldar men qyzmetterge tapsyrys berý júıesi iske qosyldy. Múgedektigi bar azamattar qajetti quraldar men qyz­met­terge óziniń elektrondyq qoltań­ba­syn (ESQ) paıdalana otyryp, áleýmettik qyz­met­ter portaly arqyly tapsyrys bere alady.

Áleýmettik portalmen, sondaı-aq ESQ-men jumys jasaý úshin múge­dek­tigi bar azamattarǵa bas­qarma ǵımatarynda óz-ózine qyz­met kórsetý buryshtamasy uıym­das­tyrylǵan. Mekeme qyz­met­ker­leri kelgen árbir adamǵa jeke kómek kórsetedi. Munan ózge arnaýly áleýmettik qyzmet­ter bar. Bul áleýmettik sala psıho­nevro­logııalyq aýytqýy bar, tirek-qımyl apparaty fýnksııalary buzyl­ǵan múgedek balalarǵa, 18 jastan asqan psıho­nevrologııalyq aýrýy bar azamattarǵa, ózine-ózi qyzmet kórsete almaıtyn jalǵyzilikti I, II toptaǵy múgedekter men qart­­tar­ǵa stasıonar, jartylaı sta­sıo­nar, úıde qyzmet kór­setýge ar­nalǵan. 2025 jyldyń 1 shil­de­sin­degi jaǵdaı boıynsha jalpy 3 236 adam arnaýly áleýmettik qyz­met túrlerimen qamtylǵan. Onyń ishinde 752 azamat stasıonar­da, 793 azamat jartylaı stasıonar­da, 402 azamat ýaqytsha bolý jaǵdaıynda, 1 289 azamat úıinde áleýmettik qyz­­metter aldy. Osy baǵytta bas­qar­ma­ǵa qarasty 14 arnaýly áleý­mettik qyz­­metter kórsetý orta­lyq­tary bar. Orta­lyqtarda 1 600-dan asa ma­man áleý­met­tik kómekke muqtaj jandarǵa qyzmet kórsetedi.