Bir jaqsysy, kásiporyn eginjaı tynysyn jaqsy biledi. Ǵylymı turǵyda ǵana emes kúndelikti is-tájirıbesi arqyly. О́ndiris ornynyń negizgi bazasy Stepnogorsk qalasynda ornalasqan. Burynǵy «Progress» bazasynyń negizinde 2010 jyly «Astana-Nan Chemicals» fılıaly ashyldy. Á degennen-aq sapaǵa mán bergendikten, aýyl sharýashylyǵy qurylymdary arasynda keńinen tanyla bastady. Búginde kásiporyn elimizdegi egistik alqaptardy zııankesterden qorǵaıtyn hımııalyq ónim óndiretin aıtýly ujymnyń biri. Suıytylǵan hımııalyq ónimniń jylyna 53 mln lıtrin dıqandarǵa usynady.
Qazir kásiporynda 5 óndiristik tehnologııalyq jeli jumys isteıdi. Eki jeli daıyn ónimdi qutylap, ydysqa quıady. Fılıal dırektory Talǵat Ýálıdiń aıtýyna qaraǵanda, quryltaıshylar Stepnogorsk qalasyn jaıdan-jaı tańdaǵan joq. Bul jerdi elimizdiń naq ortasynda deýge bolady. Keshegi keńes zamanynda «Progress» zaýytynda gerbısıd óndirilgen. Árıne, óndiris aýqymyn keńeıtip, jańa tehnologııalyq ádis-tásilderdi batyl engizip, jańǵyrtýǵa týra keldi. О́ndiriske qajetti qural-jabdyqtar da osy zamanǵy. Zaýyttaǵy jeli árqıly.
Olardyń ishinde belarýs, nemis, qytaıdiki de bar. Qaısysynyń jaqsy ekeni jumys barysynda ekshelip, múmkindigi kózge uryp turady emes pe? Talǵat Ýálıdiń tujyrymdaýynsha, qytaılyq áriptestermen jumys istegen meılinshe qolaıly. Olar qurylǵylardy satýmen qatar, kúndelikti irkilissiz jumys isteýine de kepildik beredi. Jeli isten shyǵa qalsa, kez kelgen bólshegin az ýaqyttyń ishinde tap-tuınaqtaı etip ázirlep berýge daıyn.
Byltyr fılıal arnaıy ydystardy avtomatty túrde toltyryp daıyndaıtyn eki jeli satyp alypty. Osyndaı jańalyqqa qulash urýdyń arqasynda qol jumysy azaıǵan. О́ndiristegi bul jańalyq eńbek ónimdiligin eselep arttyrýǵa septigin tıgizip otyr. Jaz maýsymynda zaýyt óndirgen ónimderge suranys kóbeıe túsedi. Aqyq dán terbetken óńirdegi aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynyń nátıjeli eńbek etýi zaýyt ónimderine tikeleı baılanysty. Sondyqtan zaýyttyń daıyn ónimderi qoımada irkilip jatyp qalmaıdy.
– Sizder bizge naǵyz qym-qýyt ýaqytta kelip otyrsyzdar, – deıdi Talǵat Ýálı, – zaýyttyń ulan-ǵaıyr jumysyn táptishtep túsindirýge ýaqyt ta tapshy. Qazir eginniń aýyratyn ýaqyty. Onyń ústine shegirtkeden de qaýip bar. Osyndaı táýekeldi tustardy seıiltkende ǵana dıqandardyń eńbegi óteledi. Al biz bolsaq, ár jyl saıyn qoıan-qoltyq jumys istep júrgen adamdardyń tilegin ýaqytyly oryndap, kómegimiz tıse eken dep jantalasyp jatyrmyz.
Suranys ósken saıyn ónim kólemin kóbeıtý qajet ekeni belgili. Taıaýda Qytaıdan taǵy da mol mólsherde shıkizat aldyrypty. Sonyń ózinde suranysty óteý qıyndaı túsken. Bul sózimizge dálel retinde kásiporyn qaqpasynyń aldynda qazdaı tizilip turǵan 11 júk mashınasyn aıtýǵa bolady. Olardyń barlyǵy zaýyt ónimin almaqshy bolyp kezekte tur.
– Eń basty mindet kedendik rásimdi tezdetý, jetkizilgen shıkizatty jedel túrde óńdep, daıyndaý. Maýsymdyq jumys qyzǵan kezde tutynýshylar ónimderimizdi qoımaǵa da jetkizbeı, jeli ústinen alyp ketip jatyr. Dıqandardyń osy bir jansebil eńbeginen mańdaı terimen ósirgen aqyq dándi saqtap qalýǵa degen umtylysty kórýge bolady. Aýa raıynyń qubylmaly sátinde eginge jaý kóp, – deıdi Talǵat Ýálı, – sońǵy jyldary ósimdik aýrýlary da boı kótere bastaǵan syńaıly. Qaýiptiń aldyn alý úshin ár dıqan bar kúsh-múmkindigin jumsaıtyny belgili. Bizdiń fılıal ónim satýmen aınalyspaıdy, bizdiki óndirý ǵana. Bul jumysty Astanada ornalasqan ortalyq keńse atqarady. Tosyrqaıtyn eshteńesi joq. Jyl saıyn bir yrǵaqpen júzege asyrylyp jatqan dúnıe. Onyń ústine, ár oblysta kompanııa ókildikteri bar. Jumysty osylaısha uıymdastyrý aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń ýaqytyn únemdeıdi, qolaıly jaǵdaı týǵyzady.
Búginde kompanııa 50-den astam ónim túrin óndiredi. Onyń ishinde arnaıy ydystarǵa quıylǵan suıyǵy da, qapshyqshalarǵa salynǵan túıiri de bar. Eger aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleri tarapynan hımııalyq ónimderdi qalaı durys paıdalaný kerektigi týraly túsinbestik týa qalsa, kompanııa ókilderi birden egistik basyna baryp, úıretip, túsindirý jumystaryn júrgizedi. Birlese atqarǵan bul jumys ta tıimdi. Taǵy bir tıimdisi, paıdalanylmaǵan ónim zaýyt qoımalarynda tórt jylǵa deıin saqtalady. Túsinikti bolýy úshin sál ǵana taratyp aıta ketelik, máselen bir seriktestik kóp mólsherde ónimde tapsyrys berdi eken deıik, dál sol jyly barlyq kólemi kádege asqan joq. Endi qalǵanyn ne isteıdi? Mine, osy kezde kásiporyn qoımasy kádege jarap tur. Suranystyń artýy sapaǵa baılanysty ekeni álmısaqtan belgili. 2016 jyldan beri jumys isteıtin zaýyt zerthanasy ónim sapasyn qatań qadaǵalaıdy. Onyń ishinde ydystardyń sapasyna da kóńil aýdarady.
Talǵat Ýálıdiń pikirinshe, búginde ósimdik qorǵaý salasy memlekettik qoldaýǵa zárý.
– Otandyq ónim óndirýshiler shet elderden shıkizat tasymaldaǵan kezde keden salyǵyn tólesek, pestısıdterdi satqanda qosylǵan qun salyǵyn tóleımiz. Oǵan qosa áleýmettik tólemderimiz bar. Seriktestiktiń qyzmetine oraı barlyq salyqty tóleýge májbúrmiz, – deıdi ol.
Zaýytta 140 adam eńbek etedi, ortasha jalaqy 300 myń teńge kóleminde. Shtat kestesi boıynsha 183 adam eńbek etýi kerek. Áıtse de júk mashınasynyń júrgizýshileri, ekskovatorshy, gazben dánekerleýshi tárizdi mamandar jetispeıdi. Zaýyt jumysshylary áleýmettik jaǵynan qorǵalǵan, tegin tamaqtandyrylady. Zaýyttyń kóligimen jumysqa qatynaıdy.
Aqmola oblysy,
Stepnogor qalasy
