Sýret: inbusiness.kz
Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenovtiń ýájine qarasaq, baǵamǵa basty qysymdy naryq faktorlary jasap tur. Bular – bıýdjet qarjysynyń belsendi ıgerilýi, ımporttyq satyp alýdyń ósýi, maýsymdyq dıvıdendtik tólemder jáne týrıstik suranystyń artýy.
«Bizge ıntervensııa jasap, teńge baǵamyn turaqtandyrý týraly aıtyp jatady. Eger baǵam qubylmaly jáne spekýlıatıvti faktorlar áserinen turaqsyz bolsa, onda ol keńeste shyndyq bar bolar edi. Al baǵam naryqtyq jáne fýndamentaldyq faktorlar áserinen joǵary-tómen jyljyp jatsa, onda eshqandaı ıntervensııa kómektespeıdi. Ol tek zalalyn tıgizbek. Biz ulttyq rezervti aqylmen basqarýymyz kerek. Ulttyq bank bırja men bankaralyq naryqtaǵy jaǵdaıdy baqylaýda ustap otyr jáne kúrt qubylý men spekýlıatıvti operasııalar boǵlan jaǵdaıda jyldam áreket etýge daıyn», dedi.
Sarapshy sózinshe, UB basshylyǵyna qısynsyz boljam aıtýdyń qajeti shamaly.
«Sarapshylarǵa sheti ǵana kórinip turǵan jumbaqtyń sheshýi Ulttyq bankke belgili. Halyq úrkip qalmasyn dep neshe túrli boljamdarymen naryqty sabyrǵa shaqyryp otyr. Olar kartany ashpaıynsha biz naqty sebepterdi bile almaımyz», deıdi Ánýar Úshbaev.
El ishinde naryq Ulttyq banktiń baqylaýynan shyǵyp, qarjy treıderleriniń baqylaýyna ótti degen pikir de aıtylyp qalady. Baǵamǵa qysymnyń ósýi ımport baǵasynyń ósýi esebinen ınflıasııalyq táýekelderdi kúsheıtedi. Al endi biri naryq jańa baǵytqa júıelene bastaǵanyn aıtyp jatyr. Makroekonomıkalyq jaǵdaı beıtarap kúıinde qalyp otyr. Biraq valıýtaǵa degen suranystyń artýy – fakt. Bireýler dollar satyp alady, bálkim, iri ımporttaýshylar nemese ınvestorlar.
Aqsha naryǵynda kez kelgen batylyraq, pozıtıvti boljamnyń jolyn kesip turǵan óli tynyshtyq ornady. TONIA mólsherlemesi 15,62%-ǵa deıin azdap tómendedi, SWAP-1D kiristiligi 11,31%-ǵa deıin tómendedi. Júıede teńgelik ótimdiliktiń artyq bolýy baǵamdy ustap turýǵa tıis. Biraq shetel valıýtasyna degen suranys ósýin jalǵastyryp jatyr. Osy terbelister aıasynda qor naryǵy kerisinshe, jandandy. KASE ındeksi 1,3%-dy qosty, QMG men eki iri banktiń aksııalary ósip jatyr. Ekonomıkaǵa degen senim bar sııaqty.
Sarapshylardyń sózine sensek, teńge terbelisine munaı baǵasy áser etip otyr. Ekinshi basty sebep – munaıdyń keıinge qaldyrǵan yqpaly. Mundaı boljamdy erte kóktemde sarapshy Oljas Baıdildınov aıtqan bolatyn. Munaı baǵasy da jasyl aımaqta. Brent ekinshi kún qatarynan barreline 69,4 dollarǵa deıin qymbattap otyr. Buǵan AQSh pen Úndistannyń saýda kelissózderindegi progress, sondaı-aq álemdik naryqtaǵy dızel otynynyń tapshylyǵy áser etedi.
Mamyr aıynda munaı baǵasy barreline (fıýcherster) 60 dollarǵa deıin tómendedi, al el bıýdjeti 75 dollar men 470 teńge baǵamyn negizge ala otyryp qalyptasty. Eger baǵa birneshe aı boıy 65 dollar deńgeıinde qalsa, onda tepe-teńdik baǵam – sol 542,3 teńge.
Ishki jáne syrtqy ındıkatorlar turaqty bolǵan jaǵdaıda valıýtanyń kútpegen jerden álsireýi naryqty shaıqap, bıznes pen halyqtyń úreıin týdyryp, baǵa belgileýge áser etip, tipti ınvestısııalyq josparlardy tejeýi múmkin. Eger dollar ósýin jalǵastyryp, al shetel valıýtasyna suranys turaqsyz bolyp qalsa, Ulttyq bank naryqqa ıntervensııamen shyǵýy nemese baǵamdy baqylanatyn dálizde ustap turý úshin basqa quraldardy paıdalanýy múmkin. Sebebi baǵamnyń uzaqqa sozylǵan turaqsyzdyǵy – jaı ǵana ekonomıka emes, senim máselesi.
ALMATY
