Qazaqstan – Túrkııa: Senim men yqpaldastyqtyń baısaldy belesi

«Ekinshi Otanyńyzǵa qosh keldińiz»

Mártebeli meıman Qasym-Jomart Toqaevty saltanatty qarsy alý rásimi Ankaradaǵy Prezıdent saraıynda ótti. Qazaqstan Prezıdentiniń saparyna oraı Qurmet qaraýyly sap túzedi. Saraıǵa kelgen sátinde Memleket basshysynyń kortejin salt atty gvardııa bastap júrdi. Qasym-Jomart Toqaevty Rejep Taııp Erdoǵan qarsy aldy.

Qazaqstan men Túrkııanyń memlekettik ánurandary shyrqalyp, zeńbirekten 21 ret oq atyldy. Eki eldiń basshylary Qurmet qaraýylynyń aldynan júrip ótip, bir-birine resmı delegasııa múshelerin tanys­tyrdy. Odan soń memleketter basshylary kelissóz júrgizdi.

Kelissóz aıasynda prezıdentter Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy strate­gııa­lyq seriktestikti odan ári damytý keleshegin jan-jaqty talqy­lady. Son­daı-aq saýda-ekonomıkalyq, ınves­tısııa­lyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq ynty­maq­tastyqty nyǵaıtýǵa basa mán berildi.

Qasym-Jomart Toqaev qonaqjaılyq tanytqany úshin Túrkııa Prezıdentine alǵys aıtty.

Rejep Taııp Erdoǵan eki el arasyn­daǵy qarym-qatynasty jańa ári sapaly deńgeıge shyǵarýǵa daıyn ekenin rastady.

Budan soń Qasym-Jomart Toqaev pen Rejep Taııp Erdoǵan Qazaqstan – Túrkııa Joǵary deńgeıdegi strategııalyq yntymaq­tastyq keńesiniń 5-otyrysyn ótkizdi.

Jıyn barysynda Memleket basshysy Túrkııanyń ejelden baýyrlas, tamyrlas jáne túbi bir týysqan el ekenin atap ótip, ortaq tarıhı jáne rýhanı qundylyqtarǵa negizdelgen qazaq-túrik yntymaqtastyǵy keńeıtilgen strategııalyq seriktestik rýhynda turaqty damyp kele jatqanyna nazar aýdardy.

– Biz osy sara joldy jalǵastyryp, ózara baılanysty búgingiden de bıik be­les­ke kóterýge múddelimiz. Qurmetti Pre­zıdent myrza, О́zińizben jańa ǵana shaǵyn quramda ótkizgen kelissózderdi joǵary baǵalaımyn. Biz yqpaldastyǵymyzdy keńeıtýge nıetimiz bar ekenin taǵy da bekemdeı tústik. Oǵan bizdiń múmkindigimiz de, ynta-jigerimiz de jetkilikti. Eki eldiń arasynda aýqymdy sharttyq-quqyqtyq negiz qalyptasty. Atap aıtqanda, alpys­tan asa ekijaqty shart pen kelisim bar. Búgin de birqatar ekijaqty kelisimge qol qoıylady, – dedi Memleket basshysy.

Keńeste ózara saýda-sattyq kólemin ulǵaıtý máselesi talqylandy. Byltyr ózara saýda aınalymy 5 mlrd dollar bolǵan. Bul kórsetkishti eseleýge barlyq múmkindik bar. Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, elimiz Túrkııa naryǵyna keminde 34 túrli ónim jetkizýge daıyn. Onyń kólemi 1 mlrd dollarǵa jýyqtaıdy. Túrkııadan keletin taýar túrlerin de arttyra túsý mańyzdy.

Taraptar taýar aınalymyn ulǵaıtý jolynda kólik-logıstıka salasynyń mańyzy aıryqsha ekenin atap ótti. Bul rette Qazaqstan Prezıdenti Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdaryn damytýǵa basa mán berilip otyrǵanyn jetkizip, zamanaýı temirjol, qurlyqtaǵy porttar men júk termınaldaryn salýǵa jáne keme óndirisine túrik ınvestısııasyn tartýǵa múddeli ekenimizdi málimdedi.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Qazaqstannyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý úshin qolǵa alynǵan reformalar sheteldik kásipkerlerge mol múmkindik beredi. Elimiz ashyq ári senimdi seriktes retinde túrik ınvestorlaryn qoldaýǵa árqashan daıyn.

Buǵan qosa keńes otyrysynda eki el delegasııalary energetıka salasyndaǵy yq­paldastyq máselesine toqtaldy. Baký – Tbı­lısı – Jeıhan munaı qubyry arqyly eksport kólemin arttyrý máselesin talqylady.

Memleket basshysy túrik kompanııa­laryn energııa tapshylyǵyn joıýǵa baǵyt­talǵan jobalarǵa qatysýǵa shaqyr­dy. Ásirese «QazMunaıGaz» ben «Turkiye Petroleum» arasyndaǵy yntymaq­tas­­tyq­tyń nátıjeli bolatynyna senim bildirdi.

Qasym-Jomart Toqaev jańa Salyq kodeksinde shıkizatty tereń óńdeýge yntalandyratyn roıaltı tártibi, ıaǵnı aıryqsha múmkindikter qarastyrylǵanyn jetkizdi. Túrik ınvestorlaryna birlesken qor qurý arqyly taý-ken salasy men tabıǵı resýrs­tardy ıgerýge qatysty tyń jobalardy júzege asyrý usynylady.

Eki eldiń aýyl sharýashylyǵy sala­syndaǵy yntymaqtastyǵynyń bola­shaǵy zor. Qazaqstanda óndiriletin dándi daqyldyń tórtten biri, maqtanyń úshten bir bóligi, dán jelimshesiniń (kleıkovına) 26 paıyzy Túrkııaǵa eksporttalady. Jalpy, elimizde túrik kásipkerleriniń qatysýymen aýyl sharýashylyǵynda quny 1,3 mlrd dollar bolatyn 23 ınves­tısııalyq joba qolǵa alynǵan. Olardyń 18-i iske qosylyp, ónimderi halyqaralyq naryqqa shyǵarylyp keledi.

Sonymen qatar taraptar qorǵanys ónerkásibi, aqparattyq tehnologııa, jasandy ıntellekt, qarjy, azamattyq avıasııa, mádenıet, bilim, densaýlyq saqtaý jáne týrızm salalaryndaǵy yntymaqtastyq perspektıvasy jóninde egjeı-tegjeı pikir almasty. Sonyń ishinde eki eldiń bilim baǵytyndaǵy qarym-qatynastarynyń tamyry tereńde jatyr. Aldaǵy ýaqytta Astana men Almaty qalalarynda «Maarıf» qorynyń eki mektebi, sondaı-aq Túrkııanyń úzdik oqý oryndarynyń fılıaldary ashylmaq.

Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Túrkııanyń jer silkinisi bolǵan Gazıantep provınsııasynda byltyr jeltoqsanda jańa mektep qurylysy bastaldy. Bilim oshaǵy kelesi jyly paıdalanýǵa beriledi.

Budan bólek, týrızm salasyndaǵy oń úrdisti qoldaý, sondaı-aq san qyrly ekijaqty baılanystardy ilgeriletý úshin Túrkııa azamattaryna Qazaqstan aýmaǵynda 90 kúnge deıin vızasyz júrýge ruqsat berý týraly sheshim qabyldandy.

Qazaqstan delegasııasyna iltıpat bildirgen Rejep Taııp Erdoǵan Qasym-Jomart Toqaevqa «Ekinshi Otanyńyzǵa qosh keldińiz» dep erekshe qurmet kórsetti. Sondaı-aq qazaqtyń uly aqyny, oıshyl, kemeńger Abaı Qunanbaıulynyń dúnıege kelgenine 180 jyl tolýymen quttyqtady.

– Biz Qazaqstanmen aradaǵy ynty­maqtastyqqa erekshe mán beremiz. Búginde eki el arasyndaǵy baılanys­tar strategııalyq seriktestik deńgeıine kóterildi. Osy oń serpindi saýda-sattyq, qorǵanys ónerkásibi, aýyl sharýashylyǵy, týrızm jáne mádenıet salalarynda odan ári tereńdetýdi maqsat etip otyrmyz. Qazaqstan – atamekenimizdegi eń iri saýda seriktesimiz. Saýda aınalymyn 15 mlrd dollarǵa jetkizý úshin jumysymyzdy jalǵastyramyz, – dedi Túrkııa Prezıdenti.

Keńes otyrysynda Qazaqstan tarapynan Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın, Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev, Túrkııa tarapynan Syrtqy ister mınıstri Hakan Fıdan baıandama jasady.

Qasym-Jomart Toqaev pen Rejep Taııp Erdoǵan Joǵary deńgeıdegi strategııalyq yntymaqtastyq keńesiniń besinshi otyrysynyń qorytyndysy bo­ıynsha Qazaqstan Respýblıkasy men Túrkııa Respýblıkasy arasyndaǵy birlesken deklarasııasyn, sondaı-aq Qazaq­stan Respýblıkasy men Túrkııa Respýblı­kasy arasyndaǵy Joǵary deńgeıdegi strategııalyq yntymaqtastyq keńesiniń besinshi otyrysynyń sheshimin qabyldady.

Memleket basshysynyń Ankaraǵa resmı saparynyń aıasynda úkimetaralyq jáne vedomstvoaralyq 18 qujatqa qol qoıyldy.

BAQ ókilderi úshin brıfıng ótkizdi

О́zara kelissózder men Joǵary deńgeıdegi strategııalyq ekonomıkalyq keńestiń 5-otyrysynan keıin Qazaqstan men Túrkııa prezıdentteri baspasóz málimdemesin jasady.

Memleket basshysy, eń aldymen, Túr­kııaǵa resmı saparmen kelýge shaqyryp, qazaq delegasııasyna qonaqjaılyq kórsetkeni úshin baýyrlas túrik halqyna jáne Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵanǵa shynaıy rızashylyǵyn bildirdi.

– Qos halyqtyń ıgiligi úshin túbi bir túrik eline jasaǵan ár sapardyń mán-mańyzy erekshe. Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵannyń basshylyǵymen Túrkııa óziniń altyn ǵasyrlyq belesin tarıhı jetistiktermen qarsy alyp jatyr. Elińiz jańa dáýirge nyq qadam basty. Qurmetti Prezıdenttiń halyqaralyq sahnadaǵy salıqaly saıasatynyń arqasynda Túrkııa álemdegi bedeldi ári yqpaldy, shynaıy qurmetke ıe memleketke aınaldy. Munyń túp negizinde túrik halqynyń birligi, danalyǵy jáne qaısarlyǵy jatyr. Osyndaı bıik belesterdi baǵyndyrý Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵan myrza­nyń qajyrly eńbeginiń jemisi dep kúmánsiz aıtýǵa bolady. Qazaq azamattary Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵandy jáne búkil Túrkııa elin shyn júrekten qurmetteıdi. Qazaqstan Túrkııanyń tolaıym tabysyna árdaıym qýanady. Bolashaǵynyń jarqyn bolýyn tileıdi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent qazir eki eldiń qarym-qatynasy keńeıtilgen strategııalyq seriktestikke ulasqanyna nazar aýdaryp, búgingi nátıjeli kelissózder qos halyq arasyndaǵy baılanysty jańa deńgeıge kóteretinine senim bildirdi.

– Biz búgin Joǵary deńgeıdegi stra­tegııalyq yntymaqtastyq keńesiniń 5-otyrysyn ótkizdik. О́zara yqpaldastyqqa tyń serpin beretin basym baǵyttardy qarastyrdyq. Túrli saladaǵy baılanysty jandandyratyn mańyzdy úkimetaralyq qujattarǵa qol qoıdyq. Túrkııa – saýda-ekonomıka jáne ınvestısııa salasyndaǵy basty strategııalyq seriktesimizdiń biri. Osy oraıda ózara taýar aınalymyn ulǵaıtý máselesine basa nazar aýdardyq. Byltyr eki el arasyndaǵy saýda-sattyq kólemi 5 mlrd dollar boldy. Aldaǵy ýaqytta saýda aınalymyn aıtarlyqtaı arttyramyz. Buǵan áleýetimiz jetedi, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, qazir elimizde 4 myńǵa jýyq túrik kompanııa­sy jumys isteıdi. Olarmen bir­lesip, quny 6 mlrd dollar bolatyn birqa­tar joba júzege asyrylǵan. Bul jobalar ener­getıka, qurylys, ónerkásip, aýyl sharýa­shylyǵy, ınfraqurylym, medısına, týrızm sekildi mańyzdy salalardy qamtı­dy. Qazaqstannyń Túrkııaǵa salǵan ınvestı­sııasynyń kólemi 2,5 mlrd dollardan asty.

– Biz ashyq ári senimdi seriktes retinde túrik ınvestorlaryn qoldaýǵa árqashan daıynbyz. Sondyqtan Túrkııa kompanııalaryn uzaq merzimge arnalǵan iri jobalarǵa atsalysýǵa shaqyramyn. Kólik-logıstıka salasyndaǵy baılanysty kúsheıtýge múmkindik mol. Biz elderimizdiń strategııalyq turǵydan utymdy jerde ornalasqanyn barynsha tıimdi paıdalanýymyz kerek. Qazir Eýropa men Qytaı arasynda qurlyq jolymen tasymaldanatyn júktiń shamamen 85 paıyzy Qazaqstan arqyly ótedi. Osy rette Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdaryn, ıaǵnı «Orta dálizdi» damytýdyń mán-mańyzy zor. Bul – eki eldiń múddesine saı keletin bas­tama. Qazaqstan temirjoldy jańǵyrtý, avtokólik joldaryn salý, sondaı-aq Kaspıı teńizinde keme qatynasyn jandandyrý úshin ınfraqurylymdy jetildirý jumy­syn qolǵa aldy. Túrik ınvestorlaryn osy jobalarǵa belsene qatysýǵa shaqyramyz. Úkimetimiz Túrkııa kásipkerlerine arnaıy jeńildikter usynýǵa ázir, – dedi Prezıdent.

Kelissóz barysynda taraptar energetıka salasynyń mańyzyna da arnaıy toqtaldy.

– Qazir Baký – Tbılısı – Jeıhan qubyry arqyly jylyna 1,4 mln tonna qazaq munaıy Túrkııaǵa tasymal­danady. Biz onyń kólemin arttyrý máselesin talqyladyq. «Turkiye Petroleum» kompanııasynyń Qazaqstan naryǵynda jumys isteýge nıeti bar. Biz muny quptaımyz. Energııa kózderin ártaraptandyrý, jańa elektr stansalaryn salý jáne basqa jobalardy júzege asyrý úshin túrik kompanııalarynyń tájirıbesine súıenip, ınvestısııalyq múmkindikterin paıdalanýǵa múddelimiz. Iri jobalardy birlese júzege asyrýǵa da­ıynbyz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent aýyl sharýashylyǵyn taǵy bir mańyzdy sala retinde atady. Bul rette Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Túrkııanyń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge súbeli úles qosyp kele jatqanyn atap ótip, astyq jáne basqa da aýyl sharýashylyǵy ónimderin eksporttaý máselesi jan-jaqty talqylanǵanyn jetkizdi. Qazaqstan aýyl sharýashyly­ǵyn sıfrlandyrý, ónimdilikti arttyrý jáne óńdeý ónerkásibin órkendetý isinde Túrkııanyń joǵary tehnologııasyn paıdalanýǵa qyzyǵýshylyq tanytady.

Memleket basshysy Túrkııanyń qorǵanys jáne áskerı-tehnıkalyq baǵyttaǵy zor jetistikterine nazar aýdaryp, Rejep Taııp Erdoǵandy jaqynda IDEF 2025 halyqaralyq qorǵanys-ónerkásip kórmesiniń sátti ótýimen quttyqtady.

Budan bólek, kelissózder barysynda IT-tehnologııalardy birge damytý máselesine aıryqsha mán berildi. Memleket basshysy elimizdiń atalǵan saladaǵy jetistikterine toqtalyp, Qazaqstan men Túrkııanyń IT salasyndaǵy strategııalyq seriktestigin nyǵaıtýǵa zor múmkindik bar ekenin málimdedi.

Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, mádenı-gýmanıtarlyq baılanys – qazaq-túrik qatynasynyń altyn kópiri. Sonyń ishinde bilim jáne ǵylym salasynyń orny erekshe.

– Qazirgi tańda bizdiń 12 myńnan asa stýdentimiz Túrkııada, al 300 túrik stýdenti Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynda bilim alyp jatyr. Osyǵan qoldaý kórsetkeni úshin Túrkııa Prezıdenti men Úkimetine rızashylyǵymdy bildiremin. Uzaq jyldan beri Túrkistan tórinde Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti tabysty jumys istep keledi. Sondaı-aq Ońtústik Qazaqstan pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń janynan Túrkııanyń ozyq bilim oshaqtarynyń biri – Gazı ýnıversıtetiniń fılıaly ashylmaq. Budan bólek, «Maarıf» qorynyń eki mektebin ashý jumysyn qolǵa aldyq. Bul – shyn máninde, aıtýly oqıǵa. Byltyr qol qoıylǵan kelisimge sáıkes, Astana medısına ýnıversıtetiniń negizinde Medıpol Ystanbul joǵary oqý ornynyń fılıalyn ashý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Elimizdiń medısına qyzmetkerlerin Túrkııanyń jetekshi klınıkalarynda oqytý jáne biliktiligin arttyrý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizdik. Biz osy ıgi bastamalardy jalǵastyryp, bilim, týrızm, medısına salasyndaǵy baılanysty odan ári kúsheıtýge múddelimiz. Osy tusta san qyrly baılanystardy tereńdetý maqsatynda Túrkııa azamattaryna Qazaqstan aýmaǵynda 90 kúnge deıin vızasyz bolý ruqsatyn berý týraly sheshim qabyldandy. Saıahattaýshylar men kásipkerler úshin bul qadamnyń mán-mańyzy erekshe dep sanaımyn. Osyndaı ıgi bastamalar dostyǵymyzdy bekemdep, ózara senimdi arttyryp, jańa jetistikterge jol ashady dep senemin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sonymen qatar eki el prezıdentteri álemdegi ózekti máselelerge qatysty pikir almasty. Qazirgi kúrdeli kezeńde qarýly qaqtyǵystardyń ýshyǵýyna alańdaýshylyq bildiretinderin jetkizdi. Qazaqstan men Túrkııa prezıdentteri barlyq janjal men qaqtyǵys dıplo­matııalyq kelissózder arqyly beıbit jolmen sheshilýi qajet dep esepteıdi. Bul rette Qasym-Jomart Toqaev Rejep Taııp Erdoǵannyń Reseı men Ýkraına arasyndaǵy janjaldy retteý isindegi aıryqsha rólin atap ótti.

– Bul – Sizdiń bedelińiz ben yqpalyńyzdyń aıqyn dáleli. Qos eldiń Birikken Ulttar Uıymyn reformalaý qajettiligi jónindegi ustanymy – ortaq. Qazaqstan árbir eldiń aýmaq­tyq tutastyǵy saqtalýy kerek degen usta­nymdy qorǵaıdy. Qazaqstan men Túrkııa halyqaralyq arenadaǵy tıimdi yqpaldastyǵyn jalǵastyra beredi. Qazaqstan dıplomatııasy Túrki memleketteri Uıymynyń odan ári damýyna basa mán bermekshi. Osy baǵytta Túrkııa tarapymen birlesip jumys isteı beremiz. Jahandyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin kúsh-jigerimizdi biriktiremiz. Osy tusta Qazaqstannyń halyqaralyq bastamalaryna kórsetip jatqan qoldaýyna, sonyń ishinde Azııadaǵy ózara yqpaldastyq jáne senim sharalary jónindegi Keńesti damytýdaǵy Túrkııanyń úlesine erekshe rızashylyq bildiremin, – dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Túrkııa Prezıdenti búgingi kelissózderdiń nátıjeli bolǵanyn atap ótti.

– Qazaqstan – aımaqtaǵy ekonomıkasy eń iri el jáne bizdiń negizgi seriktesimiz. Búgin biz qorǵanys pen energetıkadan bas­tap, kólik, ǵylym men tehnologııaǵa deıingi keń aýqymdy salalar boıynsha pikir almastyq. Biz taý-ken, sırek kezdesetin metaldar baǵytyndaǵy yntymaqtastyq múmkindikterin qarastyrdyq. Qazaqstan munaıyn Túrkııa arqyly álemdik naryqqa eksporttaý múmkindikterin talqyladyq. Tarıhı Jibek jolynyń qazirgi balamasy – Transkaspıı kólik baǵdaryn paıdalaný jáne damytý joldaryn qarastyrdyq, – dedi Rejep Taııp Erdoǵan.

Budan bólek, Túrkııa Prezıdenti týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyq keleshegine toqtalyp, túrik azamattaryna Qazaqstanda 90 kún vızasyz júrýge ruqsat berý týraly sheshim qabyldaǵany úshin Memleket basshysyna rızashylyǵyn bildirdi.

Sóz sońynda Qasym-Jomart Toqaev búgingi kelissózderdiń tabysty ótkeni úshin Rejep Taııp Erdoǵanǵa alǵys aıtyp, Túrkııa Prezıdentin ózine yńǵaıly ýaqytta Qazaqstanǵa saparmen kelýge shaqyrdy.

Prezıdent «Devlet Nişanı» ordenimen marapattaldy

Qasym-Jomart Toqaev Túrkııa Respýblıkasynyń eń joǵary memlekettik nagradasy – «Devlet Nişanı» ordenimen marapattaldy.

Memleket basshysy Túrkııa Respýblı­kasynyń eń joǵary memlekettik nagradasy – «Devlet Nişanı» ordenin alý zor mártebe ekenin atap ótip, Prezıdent Rejep Taııp Erdoǵanǵa jáne barsha túrik halqyna shynaıy alǵysyn jetkizdi.

– Men otandyq nemese sheteldik orden jáne basqa da marapattardy qabyldaýdan bas tarttym. Alaıda búgingi Sizdiń sheshimińizdiń mán-mańyzy erekshe deýge bolady. Bul – qazaq-túrik yntymaqtastyǵy jylnamasyndaǵy maǵynasy tereń tarıhı oqıǵa. Siz osy sheshimińizben babalarymyzdyń amanatyna berik ekenińizdi taǵy bir márte kórsettińiz. Bizge asyl mıras bolyp qalǵan baǵa jetpes muramyz – dostyq pen baýyrlastyq baılanystardy bekemdeı tústińiz. Bul joǵary marapatty túrik eliniń barsha qazaq halqyna kórsetken erekshe qurmeti dep sanaımyn. Osy ıgi bastama – tamyry bir, dini men dili ortaq halyqtarymyz arasyndaǵy myzǵymas dostyqtyń aıqyn belgisi, qasterli qundylyqtarymyzdy dáripteıtin mańyzdy qadam. Sondaı-aq bul – qazaq-túrik strategııalyq yntymaqtastyǵyn odan ári nyǵaıtýǵa degen ózara umtylystyń aıǵaǵy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent áriptesi Rejep Taııp Erdoǵandy álemdik deńgeıdegi kóregen, yqpaldy, asa kórnekti saıasatker, óńirlik jáne jahandyq turaqtylyq pen qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa ólsheýsiz úles qosyp otyrǵan tarıhı tulǵa dep atady.

– Parasatty saıasatyńyz ben el múddesin ilgeriletý jolyndaǵy tabandy ári qajyrly eńbegińizdiń arqasynda osyndaı abyroı bıigine shyqtyńyz. Túrkııanyń búkil dúnıejúzindegi bedeli eshkimniń kúmánin týdyrmaıdy. Sizdiń basshylyǵyńyzben Túrkııanyń qol jetkizgen tabystary álemniń árbir túkpirinde moıyndalatyn boldy. Túrkııanyń álem moıyndaǵan jetistikteri, qarqyndy damýy, halyqara­lyq qaýymdastyqtaǵy bıik bedeli men zor yqpaly Sizdiń atyńyzben tikeleı baılanysty. Búginde elińiz ekonomıkalyq damýy boıynsha álemniń jetekshi 20 memleketiniń qatarynda. Sarapshylardyń boljamy boıynsha Túrkııanyń bolashaǵy – jarqyn, al dúnıejúzindegi yqpaly arta bermek. Sizdiń kóshbasshylyǵyńyzben tuǵyry bıik Túrkııa óziniń jańa altyn dáýirinde bıik belesterdi baǵyndyra beretinine kámil senemin. Biz Túrkııanyń Qazaqstannyń Táýel­sizdigin tanyǵan alǵashqy memleket bol­ǵanyn esh ýaqytta umytpaımyz. Bul ege­men Qazaq eliniń jylnamasynda saq­ta­la­tyn óshpes tarıhı derek, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev Rejep Taııp Erdoǵannyń qazaq-túrik qarym-qatynastaryn nyǵaıtýǵa qosqan súbeli úlesine joǵary baǵa berdi.

– Birlesken kúsh-jigerimizdiń arqasynda Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy yntymaqtastyq qarqyndy túrde damýda. Saýda-ekonomıkalyq saladaǵy jetistikterimiz mol. Qazir Qazaqstanda 4 myńǵa jýyq túrik kompanııasy tabysty jumys istep jatyr. Mádenı-gýmanıtarlyq baılanystarymyz jyldan-jylǵa nyǵaıa túsýde. Qazirgi tańda 12 myńnan astam qazaqstandyq stýdent Túrkııada bilim alýda. Byltyr elińizge 800 myńǵa jýyq Qazaqstan azamaty saparlap keldi, al bıyl bul kórsetkish 1 mıllıonnan asýy múmkin. Halyqaralyq sahnadaǵy yqpaldastyǵymyz  belsendi. Bizdiń elderimizdiń jahandyq turaqty damý jáne qaýipsizdikti qamtamasyz etýdegi ustanymdary – ortaq. Ásirese, Túrki memleketteri uıymy aıasyndaǵy tıimdi is-qımyldarymyzdy atap ótkim keledi. Sonymen birge ekijaqty yntymaqtastyqty eselep, ony jańa sapaly deńgeıge kóterýge tolyq múmkindik bar. Búgingi kelissóz qorytyndylary – sonyń aıqyn dáleli, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev qazirgi tańda Qazaqstan óziniń moıyndalǵan mártebesin nyǵaıtý úshin teńgerimdi saıasat júrgizip, aýqymdy áleýmettik-ekonomıkalyq maqsat-mindetterdi júzege asyryp jatqanyn málimdedi.

– Onyń nátıjesi de jaqsy deýge bolady, ekonomıkalyq ósim – turaqty. 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha ishki jalpy ónim 5,1 paıyzǵa ósse, bıylǵy jartyjyldyqta ekonomıkamyz 6,2 paıyzǵa ulǵaıdy. Bıyl ishki jalpy ónimdi 300 mlrd dollarǵa jetkizýdi kózdep otyrmyz. Bul – Orta Azııadaǵy eń úlken kórsetkish. Alǵa qoıǵan maqsat-mindetterge jetý úshin Qazaqstan kelesi 4 baǵytqa basymdyq berýde. Olar: sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellektini damytý; kólik jáne tranzıttik áleýetti nyǵaıtý; aýyl sharýashylyǵy salasyn jańǵyrtý; energetıka jáne ónerkásip salasynda iri ınfraqurylymdyq jobalardy iske qosý. Osy mindetterdi tabysty júzege asyrý isinde Túrkııamen yqpaldastyqqa erekshe mán beremiz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Qazaqstandaǵy ishki ahýal turaqty. Elimizde zań men tártip tujyrymdamasyna negizdelgen saıasat belsendi túrde júrgizilýde.

– Saıası reformalardy tabysty júzege asyrýdamyz. Bizdiń memleketimiz «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» qaǵıdasyn ustanady. Qazir elimizde «Taza Qazaqstan» jalpyulttyq aksııasy qarqyndy iske asyrylyp jatyr. Bul naýqannyń mán-mańyzy tereń. Tazalyq degenimiz, bul – árbir azamattyń bolmysyn ózgertý, sanasyn jańǵyrtý degen sóz. Elimiz – jasyl, halqymyz – adal, nıeti – taza bolýy kerek dep halqymyzǵa túsindirip aıtyp jatyrmyz. Ishki saıasatymyzdyń túpki maqsaty – Ádiletti Qazaqstandy qurý, «Halyq únine qulaq asatyn» memleketti qalyptastyrý. Qazaqstannyń syrtqy saıasaty – sarabdal, kópbaǵytty jáne teńgerimdi. Kórshi eldermen qarym-qatynasymyzdy dostyq, ózara túsinistik rýhynda damytyp jatyrmyz. Dıplomatııamyzda Túrkııanyń orny óte mańyzdy, erekshe dep aıtýǵa bolady. Biz Birikken Ulttar Uıymyn reformalaýdy qoldaımyz, osy másele boıynsha Túrkııamen maqsat-múddelerimiz ortaq dep sanaımyz. Osy tusta men Túrkııanyń Reseı men Ýkraına arasyndaǵy janjaldy retteý isindegi dánekerlik rólin erekshe atap ótkim keledi. Biz, qurmetti Prezıdent myrza, Sizdiń arqańyzda bolyp jatqan úrdisti joǵary baǵalaımyz jáne ıgi qadamdaryńyzdy qoldaımyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Rejep Taııp Erdoǵan eki el arasyndaǵy san qyrly yntymaqtastyqty jańa deńgeıge shyǵarýǵa Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń ólsheýsiz úles qosqanyn atap ótti.

– Qymbatty baýyrym Qasym-Jomart Toqaevtyń syndarly basshylyǵymen Qazaqstan óz aımaǵyndaǵy beıbitshilik pen turaqtylyqtyń mekenine aınaldy. Qazaqstannyń jetistikterin biz árqashan maqtan tutamyz. Sondaı-aq Qazaqstannyń Túrki memleketteri uıymyn ınstıtýttandyrýǵa qosqan úlesin joǵary baǵalaımyn. Túrkııa men túrik halqynyń dosy ekenińizdi birneshe márte kórsettińiz. Osy oraıda men Sizge Túrkııa Respýblıkasynyń eń joǵary marapatyn tabystaýdy úlken mártebe dep sanaımyn. Bizdiń memlekettik ordenimizdi elderimiz arasyndaǵy myzǵymas dostyqtyń sımvoly retinde qabyldaısyz dep senemin, – dedi Túrkııa Prezıdenti.

Saltanatty jıynǵa 80-ge jýyq dıplomatııalyq korpýs ókilderi, Túrkııanyń qoǵam qaıratkerleri, tanymal tulǵalary men bıznes qoǵamdastyǵy ókilderi qatysty.