Sýretti túsirgender – A.Dúısenbaev, E.ÚKIBAEV
– Memleket úshin kólik salasynyń strategııalyq mańyzy aıryqsha. Bul – aıqyn nárse. Kólik júıesi – árbir eldiń damýynyń kórinisi. Onsyz ekonomıkanyń alǵa basýy múmkin emes. Sondyqtan bul salaǵa biz asa mańyzdy basymdyq retinde qaraımyz. Kólik quraldary – ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi, ósip-órkendeý kepili desek, artyq bolmaıdy. Elimizdiń osy saladaǵy múmkindikteri mol, tipti, biregeı deýge bolady. Qazaqstan – Eýrazııadaǵy negizgi tranzıttik habtyń biri. Biz qazir Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdaryn belsendi túrde damytyp jatyrmyz. Bul – Qytaı, Ortalyq Azııa jáne Eýropa arasynda taýar jetkizýdiń tóte joly. Byltyr Sıan qalasynda kólik-logıstıka ortalyǵyn ashtyq. Ony «Bir beldeý, bir jol» atty jahandyq bastama aıasynda Qytaı elimen birlesip júzege asyrdyq. Bul qadam halyqaralyq júk tasymalyn arttyrýǵa septigin tıgizip jatyr, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótetin dálizderdiń ınfraqurylymyn birtindep jaqsartý qolǵa alynǵanyn aıtty.
– Logıstıka ortalyqtary jáne qoımalar salynýda. Temirjol qurylysy jandanyp jatyr. Osyndaı mańyzdy sharalar syrtqy saýda aınalymyn ulǵaıtýǵa múmkindik beredi, ekonomıkany órkendetýge yqpal etedi. Bıyl «Dostyq – Moıynty» temirjolynyń ekinshi jelisi salynyp bitedi. Sonyń arqasynda júk kólemi bes ese artady. Osy aýqymdy jobany, negizinen, óz jumysshylarymyz júzege asyryp jatqanyn da atap ótý qajet. Sondaı-aq jyl sońynda Almaty beketin aınalyp ótetin temirjol iske qosylady. Nátıjesinde, júkteme azaıyp, júk jetkizý merzimi qysqarmaq. Kólik-tasymal salasy ozyq, zamanaýı jáne básekege qabiletti bolýy kerek. Sol sebepti aldaǵy ýaqytta elimizdegi temirjoldyń uzyndyǵyn edáýir arttyrý kózdelip otyr. 11 myń shaqyrym temirjoldy jóndeý jumysy jalǵasady. Jańadan 5 myń shaqyrym jol salý jáne ony jańǵyrtý josparlanyp otyr. Qazir Trans-Qazaqstan temirjol dálizi aýqymdy jobasy qolǵa alyndy. Meniń tapsyrmammen uzyndyǵy 323 shaqyrym bolatyn «Moıynty – Qyzyljar» temirjoly salynyp jatyr. Budan bólek, «Darbaza – Maqtaaral» jáne «Aıagóz – Baqty» temirjol ótkeliniń qurylysy qarqyndy júrýde, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, taǵy bir mańyzdy baǵyt – mashına jasaý sektory. Álemniń eń ozyq kompanııalaryn tarta otyryp, jergilikti óndiristi damytý ózekti.
– Qazir elimizde sheteldik úzdik kompanııalar jumys isteıdi. Men jyl basynda Astanadaǵy elektrovoz qurastyrý kásipornyna bardym. Onda júk jáne jolaýshylar tasymaldaıtyn elektrovoz ben qosalqy bólshekter shyǵarylyp jatyr. Eń bastysy, osyndaı mańyzdy jumysty óz mamandarymyz atqaryp jatyr. Memleket mundaı jobalarǵa jan-jaqty qoldaý kórsete bermek, – dedi Prezıdent.
Memleket basshysy áýe qatynastaryn damytý kólik saıasatyndaǵy basym mindetterdiń biri ekenin atap ótti.
– Búkil el boıynsha avıasııa ınfraqurylymyn jańǵyrtý úshin keshendi jumys júrgizilip jatyr. Mysaly, byltyr Almaty, Shymkent jáne Qyzylorda qalalarynda jańa termınaldar iske qosyldy. Áýejaılardyń ótkizý qabileti aıtarlyqtaı artty. Buryn Almaty áýejaıy jylyna 2,5 mıllıon jolaýshyǵa ǵana qyzmet kórsete alatyn. Búginde bul kórsetkish 14 mıllıonǵa deıin ulǵaıdy. Meniń tapsyrmammen Zaısanda, Katonqaraǵaıda jáne Kendirlide úsh jańa áýejaı salynyp jatyr. Arqalyq áýejaıy qalpyna keltirile bastady. Mundaı jobalardyń júzege asýy jolaýshylar nópirin kóbeıtip qana qoımaıdy. Sonymen qatar logıstıka, týrızm, saýda jáne basqa da qosalqy salalardyń damýyna serpin beredi. Áýe reısteriniń geografııasyn keńeıtý maqsatynda turaqty túrde júıeli sharalar qabyldap jatyrmyz. Qazirgi kezde Qazaqstannyń 30-dan asa elmen tikeleı áýe qatynasy bar. Biraq bul – az. Atalǵan baǵyttaǵy jumys jalǵasady, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, aldaǵy mańyzdy mindet – áýe arqyly júk tasymalyn damytyp, Qazaqstandy aımaqtaǵy jetekshi avıasııalyq habqa aınaldyrý.
– Úkimet ulttyq júk tasymaldaýshy áýe kompanııasyn qurý týraly josparyn málimdedi. Jalpy, elimizdegi azamattyq avıasııa men áýe arqyly júk tasymalyn damytý máselesi tek kólik qyzmeti retinde qarastyrylmaıdy. Onyń aýqymy odan áldeqaıda keń. Bul – elimizdiń ekonomıkalyq ósimine, halyqaralyq arenadaǵy ornyna jáne egemendigine tikeleı áser etetin strategııalyq vektor, – dedi Prezıdent.
Sonymen qatar Memleket basshysy avtokólik joldarynyń sapasyn jaqsartýǵa qatysty aýqymdy jumys júrgizilip jatqanyna nazar aýdardy.
– Byltyr 7 myń shaqyrym avtokólik joly paıdalanýǵa berildi. Taldyqorǵan – О́skemen, Qaraǵandy – Almaty, Aqtóbe – Atyraý – Astrahan baǵytyndaǵy kúre joldar jańǵyrtyldy. Jergilikti avtokólik joldary da jóndelip jatyr. Mundaı aýqymdy jumys el tarıhynda birinshi ret iske asatyn boldy. Budan bólek, basqa da iri jobalar júzege asyrylyp jatyr. О́tken jyly halyq kópten kútken Buqtyrma sý qoımasyndaǵy kópir ashyldy. Bul – Qazaqstandaǵy eń uzyn kópir. Osy ótkel eki oblysty jáne jeti aýdandy baılanystyrady, sondaı-aq Qytaı men Reseıdi jalǵaıdy. Shaqpaq baba asýynda elimizdegi eń alǵashqy týnnel iske qosyldy. Shyn máninde, «Jol – tirshilik kózi, jol bar jerde qaınaǵan ómir bar» dep beker aıtylmaǵan. Osy nysandardyń ıgiligin eń aldymen halyq kóredi. Sapaly jol azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa yqpal etedi. Jalpy, Qazaqstanda kólik-tranzıt salasy qarqyndy damýda. Bul – ózderińiz sııaqty azamattardyń qajyrly eńbeginiń jemisi. Qazir osy salada 770 myńnan asa adam jumys isteıdi. Sizder adal qyzmet etip, elimizdi kórkeıtýge mol úles qosyp júrsizder. Men búgin barlyq kólik salasy qyzmetkerlerine shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Biz bir el bolyp zań men tártipke baǵynatyn Ádiletti Qazaqstandy quryp jatyrmyz. Bul – memleketimizdiń bolashaǵy úshin óte mańyzdy jumys, ony mindetti túrde oryndaýymyz kerek. Kólik salasy mamandary óz mindetterin minsiz atqaryp, memlekettik mańyzy bar iske belsendi túrde atsalysyp keledi. Aldaǵy ýaqytta da el ıgiligine qyzmet etesizder dep senemin. «Eńbek etken elden yrys ketpeıdi» deıdi halqymyz. Eńbekqorlyq pen kásibılik – órkenıetti qoǵamǵa tán qasıetter. Eńbek adamy eń joǵary marapatqa laıyqty, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Saltanatty jıynda elimizdiń kólik salasyn damytýǵa, qatynas joldarynyń ınfraqurylymyn qalyptastyrýǵa jáne jańǵyrtýǵa qosqan eleýli úlesi úshin bir top azamat memlekettik nagradamen marapattaldy. Atap aıtqanda, «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵy «Qazaqstan temir joly» kompanııasynyń ardageri Qaltaı Sámbetovke berildi. Ol 66 jyl úzdiksiz jumys istep, temirjol salasyn jáne kólik ınfraqurylymyn damytýǵa zor úles qosqan. Eń joǵary memlekettik nagrada kólik salasynyń ókiline alǵash ret tabystalyp otyr.
Sondaı-aq byltyr memlekettik nagradalar júıesine 9 jańa qurmetti ataq engizildi. Sonyń biri – «Qazaqstannyń kólik salasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri». Búgin bul qurmetti ataq eńbek ardagerleri – Borıs Isınamanovqa, Vladımır Averkınge, Qanat Shaımınge jáne Andreı Gorvatqa berildi.
Jıynda sala ardageri, «Qazaqstannyń Eńbek Eri» Qaltaı Sámbetov, «Gıdrotehnıkalyq qurylystar» fılıaly Buqtyrma shlıýziniń «Taıfýn» súńgýir stansasynyń kapıtany – joǵary sanatty mehanıgi Vladımır Averkın, «Shymkent áýejaıy» AQ ushý apparattaryn jýýshy Nurzeınep Pirmanova sóz sóıledi.
