Qylmys • 05 Tamyz, 2025

Kıberalaıaqtyq deregi 14 myńnan asty

230 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Bıyl elimizde 14 myńnan asa ınternet-alaıaqtyq tirkeldi. Kórsetkishti ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 22 paıyzǵa kóp. Qaıtpek kerek?

Kıberalaıaqtyq deregi 14 myńnan asty

Keıingi jyldary ınternet-alaıaqtyq tek jahandyq problema ǵana emes, ulttyq qaýipsizdikke tóngen eleýli qaterge aınaldy. Tehnologııanyń qarqyndy damýy, sıfrlyq baılanys quraldarynyń keńinen taralýy alaıaqtardyń da aıla-amaldarynyń kóbeıýine sep bolyp otyr.

Búginde keltirilgen zalal kólemi 6 mlrd. teńgeden asady. Onyń tek 26%-y ǵana óteldi. Oǵan qosa kıberalaıaqtyq qupııa derekterdiń zańsyz taralýyna yqpal etýde. Osyǵan baılanysty Bas prokýratýrada kıberalaıaqtyqqa qarsy is-qımyl máseleleri jónindegi vedomstvoaralyq keńes ótti.

Jıynǵa Ulttyq bank, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi, Ishki ister mınıstrligi, Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi, Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, sondaı-aq «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń ókilderi qatysty. Olar ınternet-alaıaqtyqtyń ósý sebepteri, jeke derekterdiń zańsyz taralýy, SIM-kartalardyń kóleńkeli aınalymy jáne SIP-telefonııany paıdalaný máselesin jan-jaqty talqylady.

Keńeste jábirlenýshilerdiń quqyǵyn qorǵaý boıynsha jumys belsendi júrgizilip jatqany aıtyldy. Iаǵnı búginde alaıaqtyq jolmen resimdelgen nesıelerdiń tólemin toqtatý jáne dropperlerden negizsiz alynǵan qarajatty óndirip alý sharalary qolǵa alynǵan. Máselen, alaıaqtarǵa ózderiniń tólem quraldaryn bergen 217 dropper qylmystyq jaýaptylyqqa tartyldy. 61 kıberqylmystyq top áshkerelenip, jalpy somasy 2,9 mıllıard teńgeden asatyn kúdikti tranzaksııalar buǵattalǵan.

Qatysýshylar qazirgi qalyptasqan ahýalǵa jan-jaqty taldaý júrgizip, naqty is-sharalardy belgiledi jáne olardy iske asyrýǵa jaýapty memlekettik organdardy aıqyndady.

Sonymen qatar, osy jyldyń aqpan aıynda ınternet-alaıaqtyqqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ótken B.Asylov tóraǵalyq etken «Zańdylyqty, quqyqtyq tártip pen qylmysqa qarsy kúresti qamtamasyz etý jónindegi úılestirý» keńesiniń sheshimderiniń oryndalý barysyna erekshe nazar aýdaryldy. Ár baǵyt boıynsha ýákiletti organdardyń esebi tyńdaldy.

Aıta keteıik bıyl qyrkúıekten bastap Qylmystyq kodekske engizilgen 232-1-bap kúshine enedi. Onda óz tólem quraldaryn materıaldyq syıaqy úshin úshinshi tulǵalarǵa zańsyz bergen dropperlerdiń qylmystyq jaýaptylyǵy kózdelgen. Bul quqyq buzýshylyq úshin tek qarjylyq shekteýler ǵana emes, 7 jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý jazasy da qarastyrylǵan.