Kezindegi sıqy qashqan aýyldyń kelbeti júregine shoq bop túsip, janyn jegideı jegeni de anyq. Qaı ýaqytta bolsyn, aýyldan, aǵaıynnyń ortasynan alystamaǵan qaıratker aqyndy jurty «Erke aqyn» dep erkeletti, alaqanǵa salyp aıalady.
«Kóndige almaı qıyndyqqa tap kelgen,
Kóp adamdar kóship jatyr Aqkólden.
Týǵan jerden taba almaǵan baqytty,
Jazǵandar-aı, tapsa jaqsy-aý jat jerden.
Kesheginiń bárin basyp qaq belden,
Kete berse ne qalady tekti elden?
Qutylardaı quryǵynan zamannyń,
Kóp adamdar kóship jatyr Aqkólden.
Bala kóshse, tastap týǵan úı-elin,
Ana kóshse saýdyratyp súıegin.
Kári kóshse, bári kóshse birtindep,
Sonda mynaý sorly jurtqa ıe kim?», dep keletin aqyn jyrynan ózekti ottaı sharpyǵan ókinishtiń taby baıqalady.
Iá, tutas Talas jurtynyń maqtanyshyna aınalǵan Aqkól qaıbir jyldary aýdan ortalyǵy atanyp, keıinnen irilendirýge baılanysty tájinen aıyryldy. Aýdan ortalyǵy mártebesi Qarataýǵa oıysqanda rasynda da kóp adamdar Aqkólden qotaryla kóshken edi. Basynan baq taıǵan Aqkóldiń sol jyldardaǵy sory Narsha Qashaǵannyń janyna batqany anyq. О́ıtkeni ol Aqkólin aıryqsha jaqsy kóretin.
Rasynda, Narsha aqynnyń jınaqtary el qolynan túsken emes. Onyń óleńderi týraly sóz qozǵala qalsa, «Aýyl – aýyspaıtyn Astana nemese qalalyq qazaqtarǵa hat» degen shyǵarmasy birden oıǵa oralatyny aqıqat. Osy jyr Nákeńniń tólqujaty sekildi edi.
«Zańdylyq dep qaraıtuǵyn azapqa ár,
Kóńili kirsiz, sekildi beıne taza, aq qar.
Aýyl degen arýy kóp Anany,
Aıalańdar, qaladaǵy qazaqtar.
Jetilsin dep qala degen jas bala,
Aýzyna onyń baryn, nárin tosty ana.
Almatyny almastyrar Aqmola,
Aýyl ǵana aýyspaıtyn astana.
Qaıran aýyl, qalyń qazaq alǵan nár,
Qaıyrymǵa qarashy endi bolǵan zar.
Ultymyzdyń uly anasy aýyldyń,
Janyna jara, kóńiline qaıaý salmańdar.
Eı, elde týyp, qalada turyp qalǵandar», degen aqyn shýmaqtaryn oqyǵanda janyńdy áldebir tustan laýlaǵan ot qaryp alǵandaı bolady.
Shyntýaıtynda, Nákeńniń júris-turysy elden bólek edi. Kirpııaz qalamger aınalasyna mańǵazdana qaraıtyn. О́zi aınalasyna qalaı erkelese, inilerin de dál solaı erkelete biletin. О́n boıynda yqylym zamandaǵy serilerdiń de sarqyty bardaı kórinetin. О́zin qansha bıik ustaǵanymen, kózindegi muńdy jasyra almaıtyn-dy. Aýylda tursa da, aýylyn saǵyna beretini birden ańǵarylatyn. О́ıtkeni qalaǵa kelse, týǵan jerine asyǵa beretin. Sodan da bolsa kerek, aýyl adamdarynyń avtoportretine óleń tilinde jan bitirdi.
«Elde týdym, elde eseıdim, erjettim,
Kisiliktiń mektebinen elde óttim.
Elde júrse bolady eken erde ekpin.
Esik jaqta qalmaı erkin tórge óttim.
Elden meniń eshteńem joq jasyryn,
Erkeligim, qateligim, bar syrym.
Elden keldim óleńge de – estińder,
El dep soqqan júregimniń tarsylyn», degen óleńin aqyn jıi oqıtyn. Sol arqyly bizge de «aýyldan alystamańdar» dep eskertip turǵandaı bolýshy edi.
El arasynda «Narsha aıtty» degen áńgime az emes. Aǵaıynnyń ortasynan alystamaı baraqat ǵumyr keshken aqynǵa jergilikti bılik te, aýyl jurty da qurmetti aıamady. «Bizdiń Nákeń» dep tóbesine kóterdi. Ol kisiniń aýdandyq mýzeı dırektory qyzmetine kirisýiniń ózi ázilmen astasyp jatyr. Qyzmetke ornalasý jónindegi ótinishiniń ózin óleńmen órgen ǵoı. Osynyń ózi Nákeńniń bolmysynyń bólektigin aıǵaqtaı tússe kerek.
«О́tinish jazdy erińiz,
Taǵy da synap kórińiz.
Túbi baratyn jerimiz,
Mýzeıdi maǵan berińiz.
О́tinish jazdy erińiz,
Narshaǵa taǵy senińiz.
Sizge de oryn qamdaımyn,
Mýzeıdi maǵan berińiz», dep ótinish jazǵanyn mádenıet salasyn uzaq jyl basqarǵan aıaýly azamat Álibek Ámzeuly da ezý tartyp aıtyp otyrýshy edi. Qazir ekeýi de aramyzda joq.
Alataý men Qarataýǵa ortaq aqynnyń dúnıeden ótkenine de biraz jyldyń júzi boldy. Taý bitkenniń bıigin aq qar basqanda tabıǵat qubylysy Nákeńniń kirshiksiz taza kóńilindeı kórinedi. Adamdarǵa degen kirshiksiz taza kóńildi Narsha aqynnyń sózinen de, kózinen de baıqaýshy edik. Keıde qart Qarataý kúńirene me deısiń... О́ıtkeni eldi jyrymen emdeıtin Narsha joq. Biraq jyry el aýzynda qaldy. Qarataýdan kelgen kez kelgen adam Nákeńniń jyryn oqyp beredi. Aýylǵa ańsary aýǵan aqynnyń baqyty da sol shyǵar...
Jambyl oblysy
