Semınar-keńeske oblys ákimi Nurlybek Nálibaev, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova, Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev, Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Baýyrjan Omarbekov, mınıstrlikter men ortalyq atqarýshy organdardyń ókilderi, oblys ákimderiniń orynbasarlary, oblystyq basqarma, departament, ınspeksııa, mekeme basshylary qatysty.
Memleket basshysy bıýdjet qarjysyn tıimdi josparlaý, maqsatqa saı bólý men ıgerý jóninde naqty mindetter júktep otyr. Keńeste osy baǵytta atqarylǵan, alda josparlanǵan ister týraly aıtyldy.
Búginde respýblıkalyq bıýdjettiń 40%-dan astam bóligi el azamattaryn qoldaýǵa baǵyttalady. Biraq osy áleýmettik demeý shynymen qoldaýǵa muqtaj jandarǵa jetip jatyr ma? Joǵary aýdıtorlyq palata men salalyq mınıstrlikterdiń tekserisi áleýmettik tólemderdi maqsatsyz paıdalanýdyń birqatar faktisin anyqtaǵan. Zańdy negizi joq azamattar járdemaqy alǵan jaǵdaılar kezdesti. Jumyssyzdyq jáne dekrettik tólemderdi taǵaıyndaý kezinde de alaıaqtyqqa barǵandar belgili boldy. Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory qarajatyn stomatologııalyq qyzmetterge maqsatsyz paıdalaný, mekteptegi tamaqtandyrý men ataýly áleýmettik kómek taǵaıyndaý barysynda jaǵdaıy bar otbasylarǵa jeńildikter bergender de joq emes.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń dereginshe, 2025 jylǵy 1 tamyzdaǵy jaǵdaı boıynsha 429 myń jumyssyz azamat tirkelgen. Jumyssyzdyq boıynsha járdemaqy tóleýge Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynda 127 mlrd teńge qarastyrylǵan. Alaıda bul kómekti is júzinde kómekke zárý emes adamdar da alǵan jaǵdaılar kezdesip otyr.
Semınarda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova men Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev kún tártibindegi máseleler boıynsha habarlama jasady.
Oblys ákimi Nurlybek Nálibaev óńirde atqarylǵan jumystardy baıandady.
«Prezıdentimizdiń tapsyrmasyna sáıkes oblys bıýdjetin ońtaılandyrýdyń keshendi sharalary qabyldandy. «Feıs-baqylaý» mobıldik qosymshasy arqyly 19 263 balanyń oblys balabaqshalaryna tirkelgendiginiń jalǵandyǵy anyqtaldy. Osy «aýadaǵy» balalardan 28 mlrd 100 mln teńge únemdedik. Qosymsha arqyly balalardyń balabaqshaǵa kúndelikti kelýi de qadaǵalandy. Emhananyń jalǵan anyqtamalaryn tirkeý men negizsiz demalys kúnderin anyqtaý esebinen 6 mlrd 700 mln teńge (2023 jyly – 3,0 mlrd, byltyr – 3,7 mlrd) bıýdjetke qaıtaryldy. Balabaqshalardaǵy memlekettik tapsyrys kólemin aıqyndaý fýnksııasy jergilikti atqarýshy organdarǵa berilgen soń, bir balaǵa arnalǵan qarjynyń ortasha kólemi qaıta eseptelip bekitildi. Osylaısha 6 mlrd 300 mln teńge bıýdjet qazynasynda qaldy. Keıingi úsh jylda mektepke deıingi uıymdarǵa bólingen 41 mlrd 100 mln teńgeniń maqsatsyz jumsalýyna jol berilmedi. 2023 jyldan beri oblystyq bıýdjet esebinen 5 mlrd 700 mln teńgege 9 mektepke 2 900 oryndyq qosymsha ǵımarattar salynyp, úsh aýysymdyq mektepter máselesi túbegeıli sheshimin tapty, bul bastama jańa mektepke qajettilik týyndatqan joq. Osy arqyly 5 mlrd teńgege jýyq bıýdjet qarajatyn únemdedik», dedi oblys basshysy.
О́ńirde bıylǵy naýryz aıynan «Art sport» baǵdarlamasyna engizilgen adamnyń jeke basyn anyqtaıtyn «Feıs aıdı» bıometrııalyq tehnologııasy arqyly aqparattyq júıedegi aı saıynǵy eseptik tabelder tekserildi. О́tken jylmen salystyrǵanda aı saıynǵy tólenetin qarjy 70%-ǵa únemdelip, 2023–2025 jyldary bólingen 13 mlrd 31 mln teńge bıýdjetke qaıtaryldy. Oǵan qosa jańadan qurylǵan 19 848 jumys ornynyń shynaıylyǵy zerdelendi. Talapty buzǵan jumys berýshilermen kelisimsharttar merziminen buryn toqtatylyp, 614 mln 400 myń teńgeniń maqsatsyz jumsalýynyń joly kesildi.
Salyq eseptiligin «nóldik tabyspen» tapsyrǵan jeke kásipkerler men uıymdarǵa da taldaý jasaldy. Osylaısha, sýbsıdııalanatyn jumys oryndaryn qurǵan 151 kásipkerlik sýbektisimen kelisimshart toqtatylyp otyr.
Jıynda jańa bıznes ıdeıalarǵa arnalǵan grant qarajatynyń tıimdi paıdalanylýyna júrgizilgen monıtorıng qorytyndysy, maqsatsyz shyǵyndalǵan 188 jaǵdaı anyqtalǵany da aıtyldy. Osynyń nátıjesinde grant qarjysyn ońdy-soldy jumsaǵandar 252 mln 200 myń teńge qarajatty sot sheshimimen bıýdjetke qaıtardy.
О́ńirdegi 2 540 kásipkermen ózara yntymaqtastyq jónindegi memorandým jasalyp, 5 709 adamǵa ekologııalyq ústemeaqyny jumys berýshi esebinen tóleý tájirıbesi de engizilip otyr. Bul rette 1 mlrd 900 mln teńge bıýdjet qarjysy únemdeldi.
Memlekettik ataýly áleýmettik kómek tóleýdi zerdeleıtin monıtorıngtik jumysshy toptar úı-úıdi aralap, 12 239 otbasyn tekserip shyqqan. Onyń barysynda kómek alýshylar arasynan tabysyn jasyrý úshin otbasyndaǵy zeınetkerler men múgedektigi bar adamdardy, jumys isteıtin otbasy múshelerin esepten shyǵarý, jeke kásipkerlerge formaldy tirkelý arqyly jalǵan anyqtamalar usynǵandar kezdesti.
Keıingi úsh jylda ataýly áleýmettik kómek alýshylardyń sany 63 712 adamnan 19 671 adamǵa azaıdy. Osy arqyly 5 mlrd 400 mln teńge bıýdjet qarjysyn únemdeýge múmkindik týdy.
Áleýmettik qoldaý salasyndaǵy bıýdjetti ońtaılandyrý baǵytynda atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde 2023–2025 jyldary jalpy 8 mlrd 200 mln teńge bıýdjette qaldy.
Únemdelgen qarjy ınvestısııa retinde qaıta quıylyp, birinshi kezektegi máselelerdi sheshýge jumsalyp keledi.
QYZYLORDA
