Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Almatyda qazir 964 notarıýs jumys isteıdi. Alaıda olardyń bári birdeı zańdy saqtaı bermeıdi. Máselen, osy jyldyń alty aıynda notarıýstardyń áreketine qatysty 419 shaǵym túsken. Onyń 27-si rastalǵan. 4 notarıýstyń lısenzııasy toqtatylyp, taǵy 8 adam tártiptik jaýapkershilikke tartylǵan. Osy notarıýstardyń lısenzııadan aıyrý týraly is qozǵalyp, óz ótinishteri boıynsha lısenzııasy toqtatylǵan. Al bir notarıýs sottyń sheshimimen lısenzııasynan aıyrylǵanymen, biraq bul sheshim áli kúshine minbegen.
Sonymen qatar notarıýstardyń 23-ine notarıaldyq qyzmetterdi oryndaý barysynda zań buzǵany úshin ákimshilik is qozǵaldy. Byltyr mundaı istiń sany 18 bolǵan.
Almatyda advokattar sany – 1 100. Olarǵa bar bolǵany 11 shaǵym túskenimen, bireýine tártiptik jaza qoldanyldy. Jeke sot sheshimi boıynsha taǵy bir advokat aıyptalyp, sógis aldy, bir is zań buzbaǵanyna baılanysty toqtatyldy. Sot sheshimimen úsh advokat lısenzııasynan aıyrylyp, taǵy eki advokat basqa sebeptermen qyzmetin toqtatty.
Quqyqtyq keńesterge qatysty 75 shaǵym túsip, onyń úsheýi ǵana rastaldy. Eskertý, sógis berilip, bir keńesshi palatadan shyǵaryldy. Jeke sot sheshimi boıynsha taǵy úsh zań keńesshisi jaýapkershilikke tartylyp, bireýi uıymnyń músheliginen shyǵaryldy.
Baqylaý jumystary halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń qyzmetin de qamtyp otyr. Osy oraıda Almatyda «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasynyń fılıaldaryna birneshe josparly jáne jospardan tys tekserý júrgizildi. Onyń bireýi jyljymaıtyn múlik tirkeý salasyna qatysty bolyp, 106 zań buzýshylyq anyqtaldy. Materıaldar tirkeý organyna jiberilip, kemshilikterdi joıyp, bolashaqta mundaı jaǵdaıdyń qaıtalanbaýy talap etildi. Azamattyq jaǵdaı aktilerin tirkeý boıynsha da osyndaı tekserý júrgizildi. Bul salada buzýshylyq az, bar bolǵany beseý.
Jalpy alǵanda, baqylaý organdary quqyqtyq qyzmetterdiń sapasy men tirkeý rásimderin baqylaýdy kúsheıtip keledi. Árbir zań buzýshylyqqa eskertý men sógis berýden bastap lısenzııadan aıyrýǵa deıingi shara qoldanylady. Bul zańgerlerge ǵana emes, quqyq salasynda jumys isteıtin barlyq mamanǵa eskertý bolyp otyr.
Al Almatydaǵy demografııa men quqyqtyq kómek qalaı ózgerdi degen saýalǵa kelsek, Ádilet departamenti Azamattyq aktilerdiń jalpy sany azaıǵanyna qaramastan, statıstıka qyzyqty ózgeristerdi kórsetkenin alǵa tartyp otyr. Ádilet mınıstrliginiń chat-boty sııaqty sıfrlyq sheshimderdiń engizilýi halyqqa quqyqtyq kómektiń qoljetimdiligine septesip otyr.
Osy oraıda Almaty qalalyq Ádilet departamentiniń basshysy Balaıym Kesebaeva demografııalyq statıstıka týraly egjeı-tegjeı baıandaı kele: «Qazir Almatyda 101 057 azamattyq akt tirkelgen. Bul 2024 jylǵy osy kezeńmen salystyrǵanda 39,46%-ǵa az (2024 jyly 140 939 akt tirkelgen). Soǵan qaramastan, keıbir sanattarda oń ózgeris bar. Mysaly, týý deńgeıi 4,08%-ǵa ósip, 25 718 týý aktisi tirkelgen (2024 jyly 24 667 akt bolǵan). О́lim kórsetkishi kerisinshe 10,2%-ǵa tómendedi. Nekege turý da 3,8%-ǵa sál azaıǵan (2025 jyly 9 274 neke, 2024 jyly 9 627 neke), al ajyrasqandardyń sany aıtarlyqtaı ósip, 41,6%-ǵa kóbeıgen. 2 384 ajyrasý aktisi tirkeldi», deıdi.
Ákimshilik tájirıbege toqtatalatyn bolsaq, 2025 jyly 269 boryshker jaýapqa tartylǵan, al ótken 2024 jyly olardyń sany 168 bolǵan. Jalpy, is sanynan 14 is memlekettik sot oryndaýshylarynyń materıaly boıynsha (2024 jyly – 23), 158 is jeke sot oryndaýshylarynyń materıaly boıynsha (2024 jyly – 100) túsken. 8 ákimshilik qamaý sharasy qoldanylyp (2024 jyly – 26), 255 ákimshilik aıyppul salyndy. Sonymen qatar 7 qylmystyq is tirkeldi.
Alıment tóleýden qashqandardyń sany da edáýir artqany baıqalady. Máselen, bıyl 209 boryshker jaýapqa tartylsa, byltyr olardyń sany bar-joǵy 61 bolǵan.
2025 jyly Almaty qalasynyń jeke sot oryndaýshylary alıment óndirý boıynsha 21 346 atqarýshylyq is júrgizgen (2024 jyly – 20 441). Onyń ishinde 2 168 is aıaqtalǵan, al maýsym aıynyń sońyna qaraı atqarýshylyq qujattardyń qaldyǵy 19 338 bolǵan.
Sol sııaqty alıment boıynsha bereshegi bar boryshkerlerge qatysty Qazaqstannan tys jerlerge ýaqytsha shyǵýǵa shekteý qoıý týraly 4 910 qaýly shyǵarylǵan. Alty aıdyń ishinde jeke sot oryndaýshylary alıment alýshylardyń paıdasyna 600 mln teńgeden asa qarajat óndirip alǵan, naqty aıtqanda, bul – 651 513 754 teńge.
Sondaı-aq boryshkerlerdiń múlki anyqtalyp, qaryzdy óteý úshin 6 avtokólik pen 11 jyljymaıtyn múlik nysany satyldy. Boryshkerlerdi izdestirgen 427 is toqtatylyp, 198 adam ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
Sol sııaqty sıfrlandyrý salasynda da oń ózgerister bar. Mysaly, 2024 jyly azamattarǵa táýlik boıy quqyqtyq aqparat berip otyratyn chat-bot – vırtýaldy keńesshi iske kiriskenin bilemiz. Bul chat-bot alıment, senimhat alý, sottalmaǵandyǵy týraly anyqtama alý, neke buzý, muragerlik rásimder men basqa da ózekti máseleler boıynsha kómek kórsetedi. Sonymen qatar bot olardy tıisti memlekettik organdarǵa, elektrondy qyzmetterge baǵyttaıdy. Chat-bot iske qosylǵaly beri qala turǵyndarymen alty aqparattyq kezdesý ótip, 4 751 adam quqyqtyq kómek alý úshin sıfrlyq kómekshige júgingen. Saıtqa 4 829 habarlama kelip tússe, onyń 1 146-sy keri baılanysqa túsip, tıisti jaýabyn alǵan.
Bir sózben aıtqanda, sıfrlyq tehnologııalar men turǵyndarmen belsendi árekettiń arqasynda ádilet salasy halyqqa jaqyndap keledi.
ALMATY
