Abaıdyń aıryqsha tartýy

Bul jóninde mýzeıdiń sol kezdegi tirkeý jýrnalyna jazylady. Sol jazbalardaǵy tizim boıynsha qandaı zattar ekeni bizge málim bolyp otyr. Olar kóshpeli aýyl­dyń turmys-tirshiliginde qol­danylǵan zattar, ıaǵnı qol­óner buıymdary, úı-ishiniń jabdyqtary, qarý-jaraq, ydys-aıaq, ulttyq mýzy­kalyq aspaptar. Bulardyń bar­lyǵy qazaq halqynyń etnografııalyq bolmysyn kórsetetin buıymdar ekeni sózsiz.

«Ertis» gazetiniń 1963 jylǵy 8 qyrkúıektegi sanyn­da Abaı mýzeıiniń alǵash­qy dırektorlarynyń biri, abaı­tanýshy ǵalym Qaıym Muhamedhanov «Abaıdyń qos­qan úlesi» atty maqalasynda uly aqynnyń 1885 jyly ólketaný mýzeıine eksponattar tapsyrǵany týraly jazady. Ǵalym Abaı tapsyrǵan zattardyń 23-in ǵana tapqan eken, olardyń «...keıbireýi jaqsy saqtalǵan, keıbireýi kútimsizdikten tozǵan» depti. Qazir bul eksponattar – Abaı mýzeıiniń baǵa jetpes asyl muralarynyń qatarynda. Son­daı baǵaly jádigerdiń biri – qazaq sheberleriniń qoly­nan shyqqan kise belbeý. Abaı atamyz óz qolymen tabys­ta­ǵan mura.

Uly aqyn tapsyrǵan kise týraly grafada: «Dar Ibragıma Kýnanbaeva. Chıngızskaıa volost, Semıpalatınskıı ýezd» dep jazylǵan eken. Bel­beýdiń uzyndyǵy – 110 sm, bir kise, eki oqshantaıy bar delingen. Beldik boıynda metaldan jasalǵan 17 áshekeı tur. Olar tórtburyshty, tarmaqty juldyzsha tárizdi ártúrli pishinde jasalypty. Kise men belbeýdi jalǵastyryp tur­ǵan ushtary kúmistelgen. Osy úsh qaıystyń oń jaq shetkisi kezinde úzilip, keıinnen basqa qaıys jalǵap, jóndelgeni baıqalady. Basqa eki qaıys­tyń orta tusynda kishi bes tarmaq­ty juldyzshalar ornatyl­ǵan. Al kise 18 sm jarty sheńber pishininde jasalǵan. Joǵar­ǵy eki buryshynda shetteri ırek tórt buryshty kúmistelgen áshekeıler bar. Ortasynda on tarmaqty, dıametri 6 sm úlken juldyzsha jáne kise­niń ón ­boıyna sımmetrııaly túrde toǵyz kishi juldyz­sha ornatylǵan. Ondaǵy tar­maqtar sany ártúrli. Kise jasalǵan teriniń betinde metall áshekeılermen úılese salynǵan órnek bar. Oıýlar men metall naqyshtary ádemi úılesim tapqan. Belbeýdi ja­saǵan sheberdiń terini de, metaldy da óńdeýdi joǵary deńgeıde meńgergeni kóri­nip tur. Oqshantaılar da kise sııaq­ty belbeýge qaıyspen jalǵanǵan jáne jalǵastyryp turǵan ushtary kúmistelgen. Ár oqshantaıdyń ortasynda bir úlken jeti tarmaqty jáne shetterinde bes kishi juldyzsha bar. Bularda da teriniń betine bederlengen órnek baıqalady.

Abaı oblysy