Sıfrlyq transformasııa: Salaǵa serpin berer strategııalyq mindet

Medısınalyq kómek barshaǵa qoljetimdi bolýy kerek

«Memleket basshysynyń tapsyrmasy bo­ıynsha mindetti áleýmettik medısı­na­lyq saqtandyrý júıesin jańǵyrtý qolǵa alyn­dy. Tıisti jumys júrip jatyr. Ol medı­­sınalyq kómektiń qoljetimdiligi men sa­pasyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Biz­diń basty maqsatymyz – ashyq, ádiletti jáne eń bastysy, barlyq azamattar úshin qol­je­timdi densaýlyq saqtaý júıesin qalyp­tas­tyrý», dep atap ótti Premer-mınıstr.

Osy maqsatta mindetti áleýmettik medı­sı­nalyq saqtandyrý júıesin jetil­d­irý­ge baǵyttalǵan zań qabyldandy. Zań kór­setiletin qyzmetterdiń aıasyn keńeı­tip, sapasyn arttyrýmen qatar, búkil densaýlyq saqtaý salasynyń uzaqmer­zimdi qarjylyq ornyqtylyǵyna oń áserin tıgizedi. 2026 jyldan bastap turmy­sy tómen azamattar jergilikti bıýdjet esebinen medısınalyq saqtandyrý júıesimen qosymsha qamtylady. Bul árbir azamat úshin qoljetimdi densaýlyq saqtaý júıesin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.

Aýqymdy ózgeristerdi júzege asyrý úshin ortalyq jáne jergilikti organdar kúsh jumyldyrýy qajet. Osyǵan baılanysty Oljas Bektenov Densaýlyq saqtaý mınıstrligine Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligimen jáne óńir ákimdikterimen birge medısınalyq saqtandyrýdyń jańa tetigin engizý boıynsha úılesimdi jumys júrgizýdi tapsyrdy.

«Medısınalyq kómektiń qoljetim­diligi men sapasyna, tegin dári-dármekpen qamtamasyz etý máselesine qatysty alańdaýshylyq bildirgen azamattarǵa da qulaq asý qajet. Keıbir jańa erejelerdi túsiný qıyn. Sondyqtan árbir otandasymyz medısınalyq kómek alý tetikteri men ony jetildirý jumystarynan habardar bolýy kerek», dedi Premer-mınıstr.

Bul rette balalarǵa, zeınetkerlerge, múgedekter men azamattardyń basqa da jeńildikti sanattaryna medısınalyq kómek kórsetý tártibi men kólemi ózgerissiz qalýǵa tıis.

Qomaqty qarjy tıimdi jumsalsa ıgi

Medısınalyq ınfraqurylym qarqyn­dy túrde damyp keledi. Bıyl 655 densaýlyq saqtaý nysanynyń qurylysy aıaqtalyp, 1 mln aýyl turǵyny alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómekpen qamtylady. Jalpy, bıyl medısınalyq kómek kórsetýge memlekettik bıýdjetten 3 trln teńge bólindi.

Memleket basshysynyń medısına qyzmet­kerleriniń mártebesin kóterý jáne olardy áleýmettik qoldaýdy kúsheı­tý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý sheń­berinde keıingi jeti jylda elimizde dári­gerler­diń ortasha jalaqysy 2,8 ese ósti. Bul týraly Úkimet otyrysy barysynda Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova baıandady.

«Dárigerlerdiń ortasha jalaqysy 159 myń teńgeden 442 myń teńgege deıin ósti. 1 adamǵa arnalǵan medısına­lyq shyǵys­tar 98 myń teńgeden 258 myń teńgege deıin ulǵaıdy. Qarjylandyrýdyń ul­ǵaıýy medısınalyq kómektiń qol­je­tim­di­ligine tikeleı áser etti. Bas­tap­qy deń­geıde kórseti­letin qyzmetter jáne konsýl­ta­sııalyq-dıagnostıkalyq qyz­­metter sany 2,7 ese ulǵaıdy», dedi A.Álnazarova.

Úkimet basshysy Densaýlyq saqtaý mınıstrligine qarjynyń tıimdi jum­salýyn jáne medısınalyq qyzmet­terdiń sapasyn, onyń ishinde sıfrlyq quraldar men jasandy ıntellekt elementterin engizý arqyly qatań baqylaýǵa alýdy tapsyrdy. Sonymen qatar mınıstrlik medısınalyq kómek kórsetý standarttary men erejelerin qaıta qaraýy kerek. Emdelýshiler úshin bárin ońtaılandyryp, barynsha jeńildetý qajet.

«Áleýmettik medısınalyq saqtan­dyrý qory» KeAQ basqarma tóraǵasy Aıdyn Qulseıitov qordy keshendi transformasııa­laý boıynsha júrgizilip jatqan jumystar týra­ly baıandady. Ol búginde barlyq bız­nes-úderisterdi túbegeıli qaıta qurý, olardy avtomattandyrý, olardyń tıimdiligin arttyrý júrgizilip jatqanyn atap ótti.

«Qordy transformasııalaý maqsat­tary sýbektıvızmge qarsy sıfrlyq tosqaýyl jasaýǵa baǵyttalǵan. Birinshiden, biz qatań kópsatyly baqylaýdy engizý arqyly qyzmetkerlerdiń jeke sheshim qabyldaý múmkindigin boldyrmaýǵa tyrysamyz. Ekinshiden, sheshimderdi top bolyp derbes eseptiliksiz qabyldaıtyn alqalyq jaýapsyzdyq qaǵıdatyn barynsha azaıtý qajet», dep atap ótti A.Qulseıitov.

Qorytyndylaı kele, Premer-mı­nıstr tıisti sala basshylaryna birqatar naqty tapsyrma berdi. Atap aıtsaq,  Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorymen birlesip, osy jyldyń sońyna deıin Qordyń bıznes-úderisterin avtomattandyrý men ońtaılandyrý jumystaryn aıaqtaýǵa tıis. Sondaı-aq azamattar men medısınalyq uıymdar úshin yńǵaıly servısterdi engize otyryp, sıfrlyq platformany tolyqtaı qaıta qaraýy kerek. Budan bólek, atalǵan vedomstvo Mádenıet jáne aqparat mınıstrligimen birlesip, bıylǵy 1 jeltoqsanǵa deıin medısınalyq saqtandyrýdyń jańa normalaryn aqparattyq-túsindirý boıynsha jumys josparyn ázirlep, júzege asyrýy qajet. О́ńir ákimdikteri men Densaýlyq saqtaý mınıstrligine medısınalyq kó­mek sapasyn arttyrý boıynsha pármendi sharalar qabyldap, saqtandyrý júıesine jar­na tóleýge qatysty mindettemelerdiń ory­n­dalýyn qamtamasyz etý tapsyryldy.

Keshendi sheshimder talap etiledi

Úkimet otyrysynda kóleńkeli ekonomıkany tómendetý boıynsha qabyldanyp jatqan is-sharalar týraly da talqylandy.

«Memleket basshysy bıyl ishki jalpy ónimdegi kóleńkeli ekonomıka úlesin 15%-ǵa deıin azaıtý mindetin qoıdy. Bul kórsetkishti odan ári tómendete berýge tıispiz. Bizge taza ári ashyq ekonomıka kerek. Osy baǵytta barlyq memlekettik organdar men bıznes sýbektileriniń jumysyn kúsheıtý qajet. Bul jumys tek hat-habar almasyp, esep berýmen ǵana shektelmeýge tıis. Ekonomıka jáne salyq turaqtylyǵy, sıfrlandyrý, sondaı-aq bıznes júrgizýdi ońaılatý isinde sapaly ári keshendi sheshimder qajet», dep atap ótti O.Bektenov.

Prezıdent Joldaýda jappaı sıfr­landyrý jáne jasandy ıntellekt tehnologııasyn engizý arqyly ekonomıkanyń barlyq salasyn jańǵyrtý qajettigin atap ótti. Bul – strategııalyq mindet.

Qarjy mınıstri Mádı Takıev ekonomıkany kóleńkeden shyǵarý úshin jasandy ıntellekt pen sıfrlyq teńgeni paıdalanyp jatqany týraly baıandady.

«Elektrondy shot-faktýralar berý kezinde bıometrııalyq jeke basyn anyqtaý talabynyń engizilýi 33 mlrd teńgeden astam somaǵa jalǵan shot-faktýralar jazý áreketiniń aldyn aldy. E-tańba jobasy arqyly engizilgen avtomattandyrylǵan qadaǵalaý júıesi QQS teńgerimin tekserýge jáne «sur» shemalardy erte bastan anyqtap, jolyn kesýge múmkindik berip otyr. Qazirdiń ózinde 250 mln elektrondyq shot-faktýra jáne 500 mln tólem óńdeldi. Joba nátıjesinde bıýdjetke jylyna 100 mlrd teńgege deıin túsim túsedi dep kúti­lip otyr. Odan bólek, Ulttyq bankpen bir­lesip «Sıfrlyq qosylǵan qun salyǵy» qanatqaqty jobasyn júzege asyryp jatyrmyz. Sıfrlyq teńgemen esep aıyrysý aqshany kóleńkege jasyrý jolyn buǵattap, barlyq jetkizý tizbegin ashyq etedi», dedi M.Takıev.

Áli de birqatar sektorda, onyń ishinde saýda, qurylys jáne aýyl sharýashy­lyǵy salalarynda sıfrlandyrý deńgeıi jetkiliksiz deńgeıde ekenine nazar aýdarylyp, barlyq múddeli mınıstrlikterge óz salasynda jappaı sıfrlandyrýdy qamtamasyz etý tapsyryldy.

Derekterdi óńdeý ortalyǵy qurylady

Sıfrlyq bastamalardy júzege asyrý úshin tıisti resýrstar qajet. Osyǵan baı­lanysty Jasandy ıntellekt jáne sıfr­lyq damý mınıstrligi kelesi jyly Mem­lekettik kirister komıtetiniń óz aldyna Derekterdi óńdeý ortalyǵyn qurýy kerek.

Jalpy, elimizdegi birqatar sıfr­lyq joba óz tıimdiligin kórsetti. Kóleńkeli ekonomıkamen kúreste qolma-qol aqsha­syz tólemder mańyzdy ról atqarady.

«Jobany odan ári taratý úshin Qarjy mınıstrligi Ulttyq bankpen birlesip, respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjetter, sondaı-aq memlekettik holdıngterdiń bıýdjetteri sheńberinde sıfrlyq teńgeni paıdalanýdy qamtamasyz etýi qajet. Jumystyń nátıjesi týraly maǵan keler jyldyń 1 aqpanyna deıin baıandańyzdar. Qaryzdar men sýbsıdııalardyń maqsatty túrde jumsalýyna avtomattandyrylǵan monıtorıng júıesin engizý úshin aqparattyq júıelerdiń ıntegrasııasyn qamtamasyz etip, baqylaýdy kúsheıtý qajet»,  dep tapsyrdy O.Bektenov.

Kedendik ákimshilendirýdiń jan-jaqty ári ashyq bolýy respýblıkalyq bıýdjet kiristeriniń kólemine aıtarlyqtaı áser etedi. Sondyqtan Qarjy jáne Saýda mınıstrlikteri eksporttyq jáne ımport­tyq operasııalarǵa monıtorıng jasaýdy kú­sheıtýi qajet. Táýekelder beıi­nin jańar­typ, júk tasymaldaryn «jasyl dáliz» qa­ǵı­daty boıynsha tran­zıt­teý úshin jaǵdaı jasaý adamı fak­tor­dyń aldyn alýǵa tıis.

Sonymen qatar júkterdi tekserý derek­terin taldaý kezinde jasandy ıntellek­tini engizý qajet. Bul sybaılas jemqor­lyq­tyń jolyn kesýge ári shekaradan ótý úderisterin jedeldetýge múmkindik beredi.

Úkimet otyrysynyń qorytyndysy boıynsha Premer-mınıstr jaýapty vedomstvolarǵa birqatar tapsyrma berdi. Atap aıtqanda, Ulttyq ekonomıka jáne Qarjy mınıstrlikteri naqty usynystardy engize otyryp, kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy is-qımyl jónindegi sharalardyń tıimdiligi týraly jyl saıynǵy keńeıtil­gen taldamalyq baıan­damany ázirleý­di qamtamasyz etýge tıis. Zańdy tulǵalardy tirkeý men qaıta tirkeýdi qadaǵalap otyrý úshin Ádilet, Qarjy, Jasandy ıntellekt mınıstr­likterine Qarjylyq monıtorıng agent­tigimen birlesip, bıylǵy 25 qara­shaǵa deıin táýekelderdi basqarýdyń avto­mat­tandyrylǵan júıesin engizýdi aıaqtaý tap­sy­ryldy. Taldaý dáldigi men ákim­shilen­dirý sapasyn arttyrý úshin mem­leket­tik organ­dar men qarjy uıym­dary arasyn­daǵy aqpa­rat­tyq ózara is-qımyl­dy kú­sheıtý qajet. Osy­ǵan baılanys­ty Qarjy, Jasandy ıntel­lekt mınıstr­likteri jáne basqa da memlekettik organdar derekterdi «Smart Data Finance» júıesi­men ıntegrasııa­laýdy qamtamasyz etýi qajet.