Kollajdy jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
Memleket basshysynyń aıtýynsha, qazir quzyrly organdarda elimizdegi sý resýrstarynyń qoljetimdi kólemi týraly naqty málimet joq. Keıbir kanaldaǵy sýdyń 50–60 paıyzy dalaǵa ketip jatyr. Sýdy esepke alý tehnologııasy da ábden eskirgen. Sýdy bólip taratatyn oryndar zamanǵa saı qurylǵylarǵa muqtaj. Prezıdenttiń pikirinshe, Sý resýrstarynyń biryńǵaı sıfrlyq platformasynyń atalǵan kúrmeýlerdi sheshýde kómegi kóp bolmaq.
Sıfrlyq platformada jerústi jáne jerasty sýlary, gıdrotehnıkalyq nysandar men basqa da sý sharýashylyǵy obektileri týraly málimetter túgel jınaqtalady. Mınıstrliktiń dereginshe, platforma – eldegi sý qorlaryn esepke alý, monıtorıng júrgizý, taldaý, basqarýǵa arnalǵan biryńǵaı sıfrlyq alań. Búginde júıeniń 10 modýliniń 8-i – daıyn. Sý aınalymynyń negizgi baǵyttaryn qamtyp otyr.
«Júıe tek jekelegen óńirlermen shektelmeıdi: Shý – Talas, Tobyl – Torǵaı, Ertis, Balqash – Alakól, Esil, Jaıyq – Kaspıı basseınderin qamtıdy. Jyl sońyna deıin qalǵan eki basseınniń derekteri engizilip, joba tolyq iske qosylady. Osylaısha, aımaqtar ortaq standartqa kóship, sý esebin júrgizý men esep berý ashyq ári biryńǵaı formatqa ótedi. Júıe memlekettik organdarǵa, sý paıdalanýshylarǵa jáne ǵylymı uıymdarǵa arnalǵan biryńǵaı senimdi derekkózine aınalady. Nátıjesinde, sý resýrstaryn basqarý keshendi jáne derekterge negizdelgen formatqa ótedi», dep túsindirdi mınıstrlik.
Jańa platformada jasandy ıntellektige negizdelgen «Aldyn ala boljam» júıesi engiziledi. Ol sý tutyný kólemin klımattyq, gıdrologııalyq jáne agrotehnıkalyq faktorlardy eskere otyryp, boljam jasaıdy. Sondaı-aq salalyq chat-bot nemese sıfrlyq kómekshi jumys isteıdi. Ol paıdalanýshylarǵa taldamalyq aqparat pen usynymdardy ınteraktıvti túrde usynady.
«Platformany ázirleý Eýrazııalyq damý bankiniń granttyq qarajaty esebinen júzege asyp jatyr. Jobany tolyq aıaqtap, iske qosý 2026 jyldyń sońyna josparlanǵan. Qazir Sý resýrstary mınıstrligine qarasty Aqparattyq-taldamalyq ortalyq basseın ınspeksııalary men «Qazvodhoz» kásipornynyń qyzmetkerleri úshin júıemen jumys isteý boıynsha oqytý semınarlaryn ótkizip jatyr. Az ýaqytta úlken jumys atqardyq. Árbir azamat elimizdiń sý resýrstary týraly aqparatty ashyq túrde kóre alýǵa tıis. Ol úshin kúndelikti júıeli jumys júrgizilýi kerek», dedi Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitov.
Bıologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Gúlmıra Satybaldıevanyń aıtýynsha, sıfrlyq júıe sý saıasatyn josparlaýdyń tıimdi quralyna aınalmaq.
«Sharýashylyqtar men kásiporyndar platforma arqyly sý qorynyń jaǵdaıyn úzdiksiz baqylap, naqty sheshim qabyldaı alady. Sý únemdeý mádenıeti de qalyptasady. Ol úshin «Aqyldy qala» tehnologııalaryn aýyl sharýashylyǵynda keńinen qoldaný kerek. Al sý únemdeıtin zamanaýı jabdyqtar ornatqan sharýashylyqtarǵa memleketten naqty qoldaý – sýbsıdııa qarastyrylǵany jón. Kaspııdiń tartylýy, munaı qaldyqtarynan lastanýy jáne balyq túriniń azaıýy – bári bir-birimen baılanysty kúrdeli másele. Mundaı jaǵdaıda Kaspıı mańy memleketteri ortaq is-qımyl jasap, sý qoryn saqtaý baǵdarlamasyn birlese daıyndaǵany jón», deıdi G.Satybaldıeva.
