Qazaqstan ınvestısııa úshin tartymdy el bolyp otyr. Ekonomıkalyq turaqsyzdyq beleń alǵan álemde tikeleı shetel ınvestısııalary boıynsha tómen kórsetkishter oryn alǵanyna qaramastan, Qazaqstanda ońtaıly qarqyn saqtalǵan.
Elimizdegi shetel ınvestısııalarynyń ahýaly jaıynda keshe Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken «Indýstrııalandyrý baǵdarlamasy aıasynda ınvestısııalyq saıasatty júzege asyrý týraly» baspasóz máslıhatynda aıtyldy. Oǵan Investısııalar jáne damý mınıstrligi Investısııalar komıtetiniń tóraǵasy Erlan Haıyrov, «KAZNEX INVEST eksport jáne ınvestısııalar jónindegi ulttyq agenttik» AQ basqarma tóraǵasy Borısbı Janǵorazov, «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarýshy dırektory Aıgúl Muhamadıeva, «QazAgroQarjy» AQ basqarma tóraǵasy Asylhan Jubashev qatysty.
Investısııa kóleminiń ósýine Indýstrııalandyrý baǵdarlamasynyń zor yqpaly tıdi. Derekter kózi dáleldegendeı, sheteldik ınvestısııalar úlesiniń basym bóligi osy baǵdarlama iske qosylǵan jyldarǵa dóp kelip otyr. 2005-2014 jyldar aralyǵynda 207,6 mlrd. dollarǵa jetip, onyń 82,1 mlrd. dollary 2005-2009 jyldary tartylǵan.
2010-2014 jyldary tikeleı shetel ınvestısııalary aǵymynyń eń kóp úlesi kásibı, ǵylymı jáne tehnıkalyq qyzmetke qatysty salalarǵa tartylǵan. Onyń ishinde geologııalyq barlaýdy júrgizý qyzmetine 34 paıyz nemese 42,6 mlrd. teńge tıesili. Shıki munaı men tabıǵı gazdy óndirýde ınvestısııa 21,3 paıyzǵa nemese 26,8 mlrd. dollarǵa jetti. Al kóterme jáne bólshek saýda, kólikterdi jóndeý qyzmetterine úlesi 9,3 paıyzdy qamtydy.
«Byltyr shetel ınvestısııalary búkil álem boıynsha 8 paıyzǵa tómendedi. Sonyń ishinde biz sııaqty damýshy elderde 50 paıyzǵa deıin azaıdy. Soǵan qaramastan, Qazaqstanda ınvestısııalardyń turaqty ósimi tirkelýde. Jyl saıyn biz 20 mlrd. dollarǵa tarta shetel ınvestısııasyn tartyp otyrmyz», dedi Investısııalar komıtetiniń tóraǵasy E.Haıyrov.
2014 jyly ınvestısııa kólemi 23,9 mlrd. dollardy qurady. Bul 2013 jylmen salystyrǵanda tek 100 mln. dollarǵa az. Sońǵy 10 jylda Qazaqstan 208 mlrd. dollar shetel ınvestısııasyn tartty. Negizgi ınvestorlardyń bestigine Nıderland, AQSh, Shveısarııa, Qytaı jáne Fransııa kiredi», dedi komıtet basshysy.
Aıtpaqshy, Qazaqstan Túrkııa jáne Qytaı ınvestorlarymen birge 60-qa tarta jobany júzege asyrýdy kózdep otyr. «Qazaqstanǵa jaqynda Túrkııa Respýblıkasynyń Prezıdenti kelgen bolatyn. Jobalar kórmege qoıyldy. Túrkııalyq ınvestorlarmen birlesip, 20-ǵa jýyq jobalar iske asyrylady dep josparlanýda. Al qytaılyq ınvestorlarmen birge túrli salada 38 joba qolǵa alynady», dedi E.Haıyrov. Onyń málimeti boıynsha, bul negizinen óńdeýshi salalardaǵy jobalar. Iri jobalardyń basym kópshiligi munaı-gaz salasyna tartylǵan, sonymen qatar balamaly energııa kózderin paıdalaný salasynda úlken serpin bar.
E.Haıyrov sońǵy jyldary ınvestorlar tartý qurylymy ózgergenin atap ótti. «О́zderińiz biletindeı, sońǵy kezderi óńdeýshi saladaǵy ınvestısııalar ulǵaıdy. 2014 jyly bul saladaǵy ósim aldyńǵy jylǵymen salystyrǵanda 48 paıyzdy quraǵan. Osynyń barlyǵy eń aldymen Prezıdenttiń memlekettik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń arqasynda dep sanaımyz», dedi ol.
О́ńdeýshi salada ınvestısııalar boıynsha metallýrgııa kósh bastap keledi. Kelesi orynda daıyn metall ónimderi tur. Negizgi farmasevtıkalyq taýarlar úshinshi orynda keledi. Prezıdenttiń Indýstrııalandyrý baǵdarlamasy arqasynda óńdeýshi salaǵa quıylǵan ınvestısııalar artyp keledi.
«Baǵanyń quldyraýyna baılanysty munaı-gaz salasyna ınvestısııalar azaıyp, kerisinshe, óńdeýshi salaǵa artýda. Bul úrdis saqtalady dep úmittenemiz», dedi E.Haıyrov. Onyń aıtýynsha, metallýrgııa, mashına jasaý, toqyma salasyna 2010-2014 jyldary ınvestısııa kólemi 3 ese ósip, 14,5 mlrd. dollar shamasynda tirkeldi. Al farmasevtıkaǵa tartylǵan ınvestısııalar 86 ese ósken. Sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵyna úlken qyzyǵýshylyq baıqalýda.
«Biz ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý baǵytynda jumysty qarqyndata bermekpiz. Aımaqta ınvestısııalyq jaǵdaılar boıynsha eń qolaıly el retinde qalýǵa múddelimiz», dedi komıtet basshysy.
«QazAgro» Ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarýshy dırektory Aıgúl Muhamedıeva holdıng 50 mlrd. teńgege 75 ınvestısııalyq jobany júzege asyrýdy josparlap otyrǵandyǵyn jetkizdi. «Qazirgi ýaqytta onyń 30-y júzege asyryla bastady. Jalpy somasy 50 mlrd. teńge shyǵady», dedi A.Muhamedıeva. Investısııalyq jobalar tolyqtaı iske qosylǵan soń, elimizge keletin jemis-jıdek ımporty 76 paıyzǵa, et ımporty 30 paıyzǵa kemimek. Indýstrııalandyrý kartasynda 106 joba holdıngtiń qarjylandyrylýymen júzege asyp jatyr. Olardyń jalpy quny 159 mlrd. teńgeni qurady. Shamamen 6 myń jumys orny ashyldy. Jalpy, Ulttyq qordyń qarjylandyrýymen 161 joba paıdalanýǵa berildi. Olardyń jalpy quny 142 mlrd. teńgeni qurady.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan».
