Elbasynyń áleýmettik baǵyttaǵy saıasatynyń arqasynda onkologııa salasy jańa deńgeıge kóterilip keledi

Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, medısına ǵylymdarynyń doktory Qýanysh NURǴAZIEV: – Qýanysh Shadybaıuly, búginde tórtkúl dúnıede aty óshkir qaterli isikti aýyzdyqtaý birinshi orynda turǵan problema ekeni barshaǵa aıan. Bul – bizdiń elimizde ótkir de kúrdeli máseleniń biri. Osy salanyń basy-qasynda júrgen basshy retinde otandyq onkologııa salasynyń búgingi ahýalyna sholý jasap ótseńiz? – Bizdiń statıstıka boıynsha, 2014 jyly 2 myńǵa jýyq qazaqstandyq qaterli dertke shaldyqqan. Jalpy, adamdardyń ómir súrý sapasy jaqsarǵan saıyn onkoaýrýlar deńgeıi arta túsedi. Bul – zańdylyq. Barlyq damyǵan elderde sondaı. Máselen, elimizde ótken jyly 34 352 naýqas tirkeldi. Jyl saıyn naýqas sany myń jarym adamǵa artyp otyr. Búgingi kórsetkishter men jyl saıynǵy ósim deńgeıin qarap otyrsaq, 2020 jylǵa qaraı onkoaýrýlarǵa shaldyqqandar sany 45 myńǵa jetedi degen boljam bar. Qazir qaterli isik túrleriniń qurylymy da ózgeriske tústi. Birinshi orynda sút bezi qaterli isigi, ekinshi orynda teri obyry, odan keıin ókpe qaterli isigi, sosyn, jatyr moıny obyry. Buryn ókpe qaterli isigi ekinshi orynda bolǵan. Al «endi nege teri qaterli isigi ekinshi orynǵa kóterildi?» degen suraq týady. Onyń sebebi, sońǵy eki jylda jańa tehnologııalyq múmkindikterdi tıimdi qoldana bildik. Onkologııalyq kómek kórsetý júıesi boıynsha bilikti mamandardy daıyndaý kýrstary úzdiksiz júrgizildi. Skrınıngke keletin, onkokómekpen qamtylǵan adam sany kóbeıgendikten naýqastardyń da sany artty, ıaǵnı dıagnostıka kúsheıtildi. Biraq ómir bar jerde ólim bar. Damyǵan, damýshy memleketterde onkologııalyq dertke ushyraǵandar kóbeıip keledi. Bizdiń elimizde onkoaýrýlardan ótken jyly 16 241 adam kóz jumdy. Al qazir tirkeýde turǵandar sany 150 myńnan asady. Alaıda, bul jaǵdaıǵa memleket beı-jaı qarap otyrǵan joq. Úkimettiń turǵyndardy áleýmettik qorǵaýǵa baǵyttalǵan arnaıy baǵdarlamasy bar. Osy baǵdarlama negizinde halyqqa úlken kólemde kómek kórsetiledi. Bul jerde Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń eńbegin, halyqqa qamqorlyǵyn erekshe atap óter edim. Máselen, 2012 jylǵy Prezıdent Joldaýynda onkologııalyq kómekti arttyrý máselesine jiti kóńil bólindi. Sebebi, elimizde onkologııalyq dertten ólim-jitim sanynyń kóbeıýi ekinshi sebepke aınalǵan. Joldaýda aıtylǵan mindetter negizinde 2012-2016 jyldary onkologııalyq kómekti arttyrý baǵdarlamasy jasaldy. Qazir naýqastardy dárilik qamtý jaǵy 86 paıyzǵa jetti. 2011 jyly 54 paıyz ǵana edi. Joǵary tehnologııalyq orta­lyq sany kóbeıtildi. Semeıde, О́ske­men­de, Qaraǵandyda, Astanada bar qazir. Bulardyń sanyn kóbeıtemiz áli de. 2010 jyly onkologııalyq qyzmet bıýd­jeti 9,5 mlrd. teńgege jetken bola­tyn. Al qazir 32 mlrd. teńgeni qura­dy. Biz onkologııalyq aýrýlarǵa shaldyq­qandardy mamandandyrylǵan em­deý­men qamtýdy alǵash ret 50 paıyzdan 86,5 paıyzǵa deıin kóterdik. Munyń barlyǵy da álemdik ekonomıkalyq daǵda­rysqa qara­mas­tan júzege asyryldy. Buryn 100 myń adamǵa shaqqanda onkologııalyq aýrýlardan qaza bolǵandar sany 99,4 bolsa, qazir 94-ke tómendegen. Sebebi, biraz jyldan beri qolǵa alynǵan skrınıng baǵdarlamalar tıimdi bolyp tur. Bú­gin­gi tańda sút bezi qaterli isigi aýrýynyń 80 paıyzy birinshi jáne ekinshi satylarynda anyqtalýda. Bul qýantarlyq jaǵdaı. – Osy rette elimizde 2012-2016 jyl­darǵa arnalǵan onkologııalyq qyzmetti arttyrý baǵdarlamasy qabyl­dan­ǵanyn bilemiz. Atalmysh joba qalaı jáne qandaı deńgeıde júzege asy­rylyp jatyr? – Baǵdarlama 4 baǵytta júzege asyrylýda. Negizgi maqsaty – turǵyndardyń ómir súrý sapasyn arttyrý men ólim-jitim kórsetkishin azaıtý. Eń birinshi – alǵashqy kómek kórsetý, ıaǵnı, qaterli isiktiń aldyn alý biz úshin eń mańyzdy jumystar qatarynda. О́zderińiz bi­lesizder, qaterli isikti neǵurlym erte satysynda anyqtasa, solǵurlym naý­qastyń emdelý múmkindigi kóp ári ómir súrý jasy uzarady. Ári emdelýge qajetti qarjynyń da aıyrmashylyǵy úlken. Sút beziniń qaterli isigin birinshi satysynda emdeý úshin bıýd­jet­ten 120 myń teńge jumsalady. Al tórtinshi satysynda anyq­talsa, 27 mln. teńge shy­ǵyndalady. Bul jerde másele qoldanylatyn preparattarda. Isik neǵurlym erte tabylsa, solǵurlym ózimizge tıimdi. Naýqastyń densaýlyǵy úshin de, memleketten bólinip jatqan qarjy úshin de. Al ekinshi másele – aımaqtaǵy onkologııalyq ortalyqtardyń jumysyn damytý. Qazir óńirlerdegi dıspanserlerdiń jaǵdaıy joǵary deńgeıde. Olar turǵyndarǵa jańa apparattarmen qyzmet kórsetedi. Árıne, bári túgeldeı dep aıta almaımyn, biraq kópshiliginde jaqsy. Olar naýqastardyń jaǵdaıyn jaqsartý úshin barlyq em-sharalaryn jasaıdy. Úshinshi baǵyt – zamanaýı qurylǵylarmen jabdyqtaý. Bizde 2 jyl buryn ýnıversıtet bazasynda 5 joǵary deńgeıdegi radıologııa ortalyǵy (Aqtóbe, Semeı, Qaraǵandy, Astana, Almaty) jasaqtaldy. Olar qazir sapaly jumys atqarady. Dáldigi joǵary qurylǵylar 75 paıyz barlyq talaptarǵa jaýap beredi. Tehnıkalyq jabdyqtaý da jyl sanap artyp keledi. Buǵan qosa, barlyq baǵytta mamandar daıyndaý da umyt qalmaıdy. Iаǵnı, onkoınstıtýt aımaqtaǵy onkologııalyq dıspanserler men uıymdardyń qyzmetin bir arnaǵa toǵystyryp otyr. 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan onkoqyzmetti arttyrýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń 3-shi baǵyty – «Mamandar biliktiligin arttyrý» boıynsha dáriger-mamandardyń shetelderge baryp, bilimin arttyryp qaıtýyna jalpy sany 220 mln. teńge jumsaldy. 2014 jyly 83 onkomaman jáne 24 balalar onkologi ózge eldiń tájirıbesin kórip qaıtty. Oǵan memleket bıýdjetinen 157 202 636,5 teńge qarastyryldy. О́tken jyly álemniń túkpir-túkpirinen kelgen 18 sarapshynyń qatysýymen 7 sheberlik synyby ótkizildi. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bul sharalarǵa 12 899 681,0 teńge bóldi. Kelesi jyly aıaqtalatyn baǵdarlama boıynsha dıagnostıkalyq qyzmet joǵary deńgeıde damydy. Onkobaǵdarlamanyń tolyǵymen júzege asýyna baılanysty joǵary dáldiktegi apparattarmen jabdyqtadyq. Bul erte satyda qaterli isikti anyqtaý múmkindigin arttyryp otyr. – Qýanysh Shadybaıuly, baǵdar­lamanyń aıaqtalýyna bir jyl qaldy. Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova jańa baǵdarlamanyń ázirlenip jat­qanyn aıtqan edi. Osy rette onkologııa salasyna aldaǵy ýaqytta qandaı jańalyqtar engizilmek? – Otandyq onkologııanyń birneshe má­seleleri bar. Turǵyndardyń bári aldyn ala tekserilýge kelgende asa bel­sendi emes. Bilikti mamandardy ıns­tıtýtta daıyndap jatyrmyz, biraq áli de jetkiliksiz. Qazir pallıatıvti kómek kórsetýdi damytýǵa basa mán berip otyrmyz. Pallıatıvti kómek pen dıagnostıka arqyly onkoaýrýlarmen kúresimiz nátıjeli bola túspek. Biz bul máselelerdi 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamaǵa qostyq. Aldaǵy jospar boıynsha da birneshe mindetterdi belgilep aldyq. Bizdiń 2020 jylǵa deıin alǵa qoıǵan bas­ty maqsatymyz – ólim-jitim kórsetkishin tómendetý, qaterli isikti erte satysynda anyqtaý múmkindikterin arttyrý, turǵyndardyń ómir súrý sapa­syn jaqsartyp, ómir súrý uzaqtyǵyn ulǵaıtý. Bul ındıkatorlar memlekettik baǵ­dar­lama mindetteriniń qataryna kirgi­zildi. Sonymen qatar, qosymsha onkodıs­panserlerdi materıaldyq-tehnıkalyq jab­dyqtaýdy da júzege asyrýymyz qajet. Qol­danylatyn quryl­ǵylardyń árbir adamǵa qol­jetimdi bolýy qajet. Qazir qoljetimdilik deń­geıi 27 paıyz. Budan bólek, aımaqtardaǵy, jal­py, barlyq qala-ob­lys­tardaǵy onkologııalyq dıspanserlerdi toly­ǵy­men sońǵy úlgi­degi qurylǵy-apparattarmen jabdyq­taý jumystary belsendi túrde júrgi­zi­lýde. Biz otandyq onkoqyzmetti damy­tý­dyń negizgi máselelerin anyqtap, ony birneshe pýnktke bólip, aldaǵy jyl­ǵy baǵdarlamaǵa qostyq. Olar: 1 – on­ko­logııalyq aýrýlardyń aldyn alý úshin erte dıagnostıka men profılaktıkany (skrınıng) damytý; 2 – qaterli isik dıagnostıkasy men ony emdeýdiń jańa tehnologııalyq ádisterin damytý; 3 – bilikti mamandar sanyn meılinshe kóbeıtý; 4 – onkologııa salasyn­daǵy medısına ǵylymyn damytý; 5 – on­kologııalyq dertke shaldyqqan naýqas­tarǵa alǵashqy kómek kórsetý júıesin jetil­dirý. Baǵdarlamanyń ózindik maqsat­tary bar. Jańa baǵdarlama negizine 7 baǵyt alyndy: 1 – alǵashqy medısı­nalyq-sanıtarlyq kómek kórsetý júıesinde profılaktıkalyq baǵytty damytý; 2 – onkologııalyq aýrýlardy emdeý men dıagnostıkasynda joǵary tehnologııalyq ádisterdi jetildirý; 3 – maman tapshylyǵy problemasyn sheshý; 4 – onkoqyzmettiń ınfraqurylymyn damy­tý men materıaldyq-tehnıkalyq júıe­ni jaqsartý; 5 – Pallıatıvti kómek kórsetýdi arttyrý; 6 – ǵylym damýy­na kóńil bólý; 7 – halyqaralyq proto­ko­l­ǵa sáıkes, onkonaýqastardy emdeýde mýl­tıdıssıplınarlyq ádisterdi qoldaný. Budan bólek, derbestendirilgen medısınany damytý da qolǵa alynyp jatyr. – Jaqynda «Bolashaqtyń derbes­ten­dirilgen onkologııasy» atty halyq­aralyq jıyn ótkizdińizder. Derbes­ten­dirilgen medısınanyń qandaı artyq­shylyqtary bar? – Búgingi dástúrli medısına jaqyn bolashaqta derbestendirilgen medısınaǵa aınalýy tıis. Almatyda ótken «Bola­shaqtyń derbestendirilgen onkologııasy» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa barysynda sheteldik mamandar bul em-shara túriniń artyqshylyǵy, qajettiligi týraly kóp aqparat berdi, óz pikirlerimen bólisti. Biz qazir naýqastardy álemdik standart boıynsha emdeımiz. Al derbestendirilgen em túri boıynsha ár adamǵa jeke, onyń aǵzasynyń erekshelikteri, qurylymy, geniniń tegi eskerile otyryp, em-dom jasalady. Negizinen qatyp qalǵan dúnıe joq. Árıne, buǵan deıin álemdik standartqa baǵynyp keldik. Biraq, ýaqyt ótken saıyn alǵa jyljýymyz kerek. Biz úshin naýqastyń tezirek el qataryna qosylyp, densaýlyǵyn túzegeni mańyzdy. Búginde ǵylymı-tehnıkalyq órkenıet qaryshtap damýda. Ony kún sanap kórip júrmiz. Jáne jalpy aýrý-syrqaýlardyń paıda bolý sebepterine qatysty uǵymdar ózgerip jatyr. Sondyqtan, derbestendirilgen medısına, derbestendirilgen onkologııa birinshi orynǵa shyǵýda. Mundaı medısına bolashaqta adam balasynyń ómir jasyn uzartyp, ólim-jitimdi azaıtýǵa múmkindik beredi. Qysqasha aıtsaq, árbir naý­qastyń ózindik, aıryqsha minezde­me­leri men qasıetteri eskerilgen medısı­nalyq kómek. Iаǵnı, munda naýqas­tyń genetıkalyq, fızıologııalyq, bıohı­mııalyq jáne basqa da erekshelikteri ne­gizge alynady. Bizdegi basty maqsat – al­dyn alý men emdeýdi ońtaılandyrý jáne derbestendirý, aǵzanyń ózindik qasıet­terin, erekshelikterin eskere otyryp, jaǵymsyz janama áserlerdi boldyrmaý. – Al skrınıng salasynda, ásirese, aı­maqtarda skrınıng ótkizýde sheshil­megen túıtkilder qandaı? – Skrınıng týraly buǵan deıin de kóp aıttyq. 11 skrınıngtik baǵdarlama boıynsha bizde 6 túrli skrınıng júzege asyrylýda. Skrınıng degendi turǵyndardy óz densaýlyǵyna alańdap, aýrýdyń aldyn alýǵa shaqyrý sharasy dep túsinsek qatelespeımiz. Qazaqstannyń birneshe aımaǵynda jyl saıyn júrgiziletin skrınıng arqyly qanshama adam ózindegi alǵashqy satydaǵy qaterli isiktiń bar ekenin bilip, emdelýge erte kiristi. Jalpy, skrınıng ótkizýge memleket tarapynan óte kóp aqsha jumsalady. Muny memleketimizdiń halyqqa jasap otyrǵan jaqsylyǵy dep bilý kerek. Máselen, 6 skrınıngtik baǵdarlama úshin memleket bıýdjetinen 4,5 mıllıon teńge jumsaldy. 2014 jyldyń qorytyndysy boıynsha, anyqtalǵan qaterli isiktiń sany – 34352, al 1-2 satyda tabylǵany 55 paıyz. Keń taralǵan qaterli isikti emdeýge memleket bıýdjetinen 1 500 000 teńgeden 27 000 000 teńgege deıin ketedi. Shamamen jyl saıyn 2 mln. 100 adam skrınıngten ótedi. Bul sharalardyń nátıjesi de jaman emes. Mysaly, buryn sút beziniń erte satysyndaǵy qaterli isigine shaldyqqan naýqastar sany 74 paıyz bolsa, qazir 91,3 paıyzǵa jetip otyr. Jatyr moıny obyryn anyqtaý buryn 78 paıyz bolsa, skrınıng engizilgen soń 95 paıyzǵa artty. Demek, skrınıngke keletin adamdar sany kóbeıgen, ári aýrýdy anyqtaý dáldigi artqan. 3 sala boıynsha skrınıng engizilip, 11 aımaqta júzege asyrylýda. Olar: baýyr qaterli isigi, óńesh jáne qýyq asty bezi qaterli obyry. 2011 jyly qýyq asty bezi qaterli isigin anyqtaý kórsetkishi 56 paıyz bolsa, qazir 81 paıyzdy kórsetti. Iаǵnı, buryn jyl saıyn osy dıagnozben 600 adam tirkeýge alynǵan bolsa, olardyń sany qazir 1300. Onyń 75-80 paıyzy erte satysynda anyqtaldy. Bul skrınıngtik baǵdarlamalardyń oń nátıjesin kórsetedi. Osyǵan sáıkes, skrınıngke bólinetin qarjy da kóbeıe bermek. Endi, bolashaqta Ulttyq skrınıng baǵdarlamasyn engizetin 5 aımaq qaldy. Al aımaqtardaǵy onkodıspanserler zamanaýı qurylǵylarmen tolyqtaı jabdyqtalmaǵan. Biraq bul problemany sheshýdiń joldary qarastyrylyp jatyr. Budan soń, halyqtyń óz densaýlyǵyna degen jaýapkershilikti tolyǵymen sezine almaýy, jáne qaterli isikti anyqtaý deńgeıiniń tómendigi taǵy bar. ­– Al aımaqtarda onkologııalyq aýrýmen kúreste jergilikti atqarýshy oryndar kómek kórsete me? – Iá, olar jergilikti onkodıspanser mamandarymen baılanysta bolady. Jáne ákimdiktiń densaýlyq saqtaý máselesimen aınalysatyn bólim sol aımaqtaǵy skrınıng kórsetkishterin jiti baqylaýǵa alady. Biz endi aldaǵy ýaqytta skrınıng sapasyn arttyrýymyz qajet. Iаǵnı, tekserilýge keletin turǵyndar sanyn burynǵydan da arttyra túsý kerek. Qaterli isik boıynsha 65-ten asqandar arasynda skrınıng ótkizý kórsetkishi 44 paıyzǵa jetti. Dál osy jastaǵylar arasynda qaterli isikke shaldyǵý yqtımaldyǵy joǵary. Kúndelikti aqparattardan estımiz. Onkologııalyq aýrýlar sany kóbeıip keledi, biraq ony emdeýdiń sapasy da artyp otyr. Máselen, óńesh qaterli isiginen zardap shekken naýqas arnaıy qurylǵynyń kómegimen aınalasyndaǵylarmen sóılese alady. Bul qurylǵynyń sapasy joǵary, árbir naýqasqa jeke daıyndalady. Dárigerlerdiń tapsyrysy boıynsha. Qazir dıspanserlerde emdelý úshin kezek joq. Instıtýttyń kúndizgi stasıonarynda emdeletinder sany 32 paıyzǵa artty. – Al targettik terapııanyń derbes­ten­dirilgen medısınadan qandaı aıyr­mashylyǵy bar? – Targettik terapııany derbes­ten­dirilgen medısınanyń bir bóligi deýge bolady. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń tapsyrmasy boıynsha aımaqtarda osy targettik terapııany damytýǵa basa kóńil bólinip otyr. Bul jerde belgili bir baǵytta em júrgiziledi. Arnaıy 5 top aımaqtarǵa shyǵyp, ol jaqtaǵy onkoqyzmet deńgeıin baqylap, taldaý jasaıtyn bolady. Onkologııalyq aýrýǵa ushyraǵan jandarǵa qyzmet kórsetýin qadaǵalaıdy. Halyqaralyq standartqa saı kele me, dıagnostıka men profılaktıkasyn zertteıdi. Oblystardaǵy árbir aýdanǵa osyndaı top baryp, aýdandyq onkologtardy, dárigerlerdi onkoqyzmet tóńireginde jumyldyrady. Olardyń dıagnostıkasyn, kadr daıyndaýyn qadaǵalaıdy. Al ákim orynbasarlary onkoqyzmettegi ózekti máselelerdi ákimdiktiń baqylaýyndaǵy densaýlyq saqtaý uıymdarynyń kún tártibine qosýǵa mindetti. Bul toptyń taǵy bir mindeti skrınıngti sapaly ótkizýdi uıymdastyrý bolyp sanalady. Úshinshiden, halyqty barynsha aqparattandyrý jumystaryn júrgizedi. – Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty res­pýblıka boıynsha joǵary maman­dan­dyrylǵan ortalyq bolyp esepteledi. О́zińiz basqaryp otyrǵan bul ınstıtýtta qandaı jańa dıagnostıka, emdeý ádisteri engizildi? – Árıne, bizdegi dárigerlerdiń biliktiligi jáne medısınalyq qural-jabdyqtar eń joǵary deńgeıdegi emdeý, anyqtaý ádisterin paıdalanýǵa múmkindik beredi. Dáldigi joǵary kompıýterlik tomografııa, sońǵy úlgidegi ýzı-apparattar men endoskopııalyq qurylǵylar jáne sáýlemen emdeý apparattary ornatylǵan. Eń basty artyqshylyǵy, bizdegi sáýlemen emdeý apparattarymen tek isik ornalasqan aımaqqa ǵana sáýle jiberiledi jáne onyń sezimtaldyǵy joǵary bolǵandyqtan adamnyń tynys alýyna qaraı sáýlemen emdeý rettelip otyrady. Qalǵan saý aǵza múshelerine zaqym kelmeıdi. Mundaı sáýlemen emdeý apparattary elimizdiń tórt aımaǵynda ornalastyrylǵan: Almaty, Astana, Semeı jáne Aqtóbe qalalarynda. Jáne endoskopııalyq apparattar bar. Olar barlyq baǵytta isikti emdeýge baǵyttalǵan. Bul apparattardyń kómegimen check-up júıesin engizýge múmkindik zor. Instıtýt bazasynda 117 maman erte dıagnostıka men profılaktıka boıynsha arnaıy kýrstardan ótti. Instıtýt rezıdentýrasynda 3 sala boıynsha mamandar daıarlaý júrgiziledi. Olar: onkologııa (balalar onkologııasy birge), sáýle dıagnostıkasy, sáýle terapııasy. 2014 jyly 850-deı dáriger-mamandar shetelderde biliktiligin arttyryp, tájirıbe jınap qaıtty. Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń 183 mamany álemniń ozyq 18 elinde bolyp, tájirıbe almasty. – Jalpy, onkologııalyq aýrýdy anyqtaý jáne emdeý óte uzaq ýaqytty qajet etedi. Osy rette naryqqa beıimdelip, ýaqyt jaǵynan tıimdi qyzmet túrlerin engizý múmkin be? – Árıne, biz ınstıtýtta check-up júıesin engizip jatyrmyz. Bul júıe boıynsha bir adam 1-2 kúnniń ishinde tolyqtaı tekserýden ótip, mamandardan keńes alady. Iаǵnı, ýaqyty tyǵyz, ary-beri sabylmaı keshendi túrde tekserilgisi keletinderge arnalǵan qyzmet túrin usynyp otyrmyz. – Pallıatıvti kómek týraly aıtyp ótseńiz. Naýqastar úshin psıho­logııalyq kómektiń de orny erekshe. Dıagnozyn estigenderdiń kópshi­ligi ómirden kúder úzip, túńilip kete­di. Psıhologtar sanyn kóbeıtý jospar­laryńyzda bar ma? – Áleýmettik jumysshylar men psıhologtar sanyn kóbeıtý josparda tur. Qazirdiń ózinde respýblıka bo­ıyn­sha 25 psıholog, áleýmettik jumys­shy­lar bar. Aldaǵy ýaqytta bul kadr­lardyń sanyn arttyryp qana qoımaı, olardyń jumysynyń nátıjeli bolýyn qam­tamasyz etpekpiz. 2014 jyly Alma­tydaǵy S.Asfendııarov atyndaǵy me­dısınalyq ýnıversıtetinde mamandardyń biliktiligin arttyrý kýrstary ótti. Psı­hologtardyń naýqastarmen til tabysyp, dárigerlerge kómektesýi asa mańyzdy. Osyny eskerip, úsh jyl qatarynan sheberlik synyptary uıymdastyryldy. Ol jerde mamandar bilimderin jetildirdi. Jalpy, otandyq onkologııa salasy qaterli dertke ushyraǵan kez kelgen naýqasqa qol ushyn sozýǵa daıyn. – Áńgimeńizge rahmet! Jańa basta­ma­laryńyzǵa sáttilik tileımiz. Áńgimelesken Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.