El qambasyndaǵy astyq eselendi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna saı keıingi jyldary aýyl sharýashylyǵyn qoldaý aıtarlyqtaı arta tústi. Bıyl jeńildikpen qarjylandyrý, lızıngti qosa eseptegende, 1 trln teńgege jetken. Dıqandarǵa tuqym, arzandatylǵan janar-jaǵarmaı, tyńaıtqysh tolyq jetti.

«Eginshilerimizge qajyrly ári adal eńbekteri úshin rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Kórip otyrǵandaı, jer jaǵdaıy men qolaıly aýa raıy ǵana emes, agrotehnologııalardy tolyq saqtaý da úlken tabysqa jetkizedi. Durys agrotehnologııa – jaqsy eginniń kepili. Sonda ǵana bizdiń ónimderimiz eksporttyq naryqtarda básekege qabiletti bolady», dedi O.Bektenov.

Premer-mınıstr egin naýqanynyń tabysyna aýa raıy ǵana emes, jańa tásil men bilim sebep bolǵanyn da aıtty. Onyń aıtýynsha, qazirgi agrarlyq sala burynǵydaı tek kúshke súıenetin sala emes, udaıy oılanýdy, zertteýdi qajet etetin kúrdeli eńbek.

Úkimet otyrysynda astyqty saqtaý, óńdeý, sondaı-aq jańa naryqtarǵa shyǵarý baǵyttary da talqylandy. Barlyq astyq qabyldaý oryndary turaqty jumys isteıdi. Temirjol tasymaly retimen uıymdastyrylady. О́nim sapasy baqylaýda bolady. Jambyl men Túrkistan óńirlerinde júgeri óńdeý, elordada krahmal óndirý, soltústik oblystarda lızın, glıýten jáne bıoetanol óndiristerin damytý josparlanyp otyr. Bul bastamalar elimizdi jaı ǵana astyq satatyn el emes, qosylǵan quny joǵary ónim shyǵaratyn memleketke aınaldyrýǵa baǵyttalǵan.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov Úkimet otyrysynda 2025 jylǵy egin jınaý jumystarynyń nátıjesin baıandady. Onyń aıtýynsha, aıaqtalǵan maýsym aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń turaqty ósimin kórsetti. Bıyl dándi daqyldarmen birge burshaqty ári maıly daqyldar boıynsha da rekord jańardy. Bul daqyldarǵa egis alqaptaryn ártaraptandyrý aıasynda erekshe kóńil bólindi.

Mınıstr el kóleminde astyq jınaý aıaqtalǵanyn málimdedi. Qazirgi málimet boıynsha 16 mıllıon gektar alqaptan ónim alyndy. Ortasha ónimdilik gektaryna 17 sentner boldy. Qambaǵa jalpy 27 mln tonna astyq quıyldy. Onyń ishinde 12 mln 200 myń gektar jerden 20 mln 300 myń tonna bıdaı jınaldy. Bul ótken jylmen salystyrǵanda jarty mıllıon tonnaǵa artyq. Bıdaı alqaby 900 myń gektarǵa qysqarsa da, ónim kólemi kóbeıdi.

Bıyl 4 mln tonna arpa alyndy. Burshaq daqyldarynyń túsimi alǵash ret 1 mln tonnaǵa jetti. Maıly daqyldar boıynsha da rekord jańardy. Qazir 4 mln 300 myń tonna ónim jınaldy. Jınaý jumystary jalǵasyp jatyr. Sonymen qatar 2 mln 900 myń tonna kartop, 3 mln 800 myń tonna kókónis pen 2 mln 600 myń tonna baqsha ónimderi alyndy. Maqta sharýashylyǵy da joǵary nátıje kórsetti. Tamshylatyp sýarý arqyly keıbir sharýashylyqtar gektarynan 50 sentner ónim jınady. Jalpy, ortasha ónimdilik 30 sentner deńgeıinde qalyptasty. Barlyǵy 428 myń tonna shıtti maqta óndirildi. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 42 paıyzǵa kóp.

«Bul maýsym aýyldyń áleýetin ashyq kórsetti. Jerge kóńil bólsek, ozyq tásil qoldansaq, nátıje osyndaı bolady. Fermerler jańalyqtan qashpaı, jańa tehnologııaǵa beıimdelip keledi. Qarap otyrsaq, aýa raıy ǵana emes, adamnyń oıy men eńbegi de tabysqa jeteleıdi. Egis alqaptaryn ártaraptandyrý óz jemisin bere bastady. Bir daqylǵa qarap qalmaı, suranysy joǵary baǵyttarǵa bet burǵan durys ekenin dáleldedik. Aýyl eńbegin baǵalaý kerek. Jerge kóńil bólý, árbir alqapty zerttep egý jáne ǵylymı usynysty eskerý mańyzdy», dedi A.Saparov.

Mınıstr kóktemgi egisti erte qarjylandyrý dástúri jalǵasatynyn aıtty. Vegetasııalyq maýsym qorytyn­dysy boıynsha 1 mln 800 myń tonna mıneraldyq tyńaıtqysh engizildi. Bul ǵylymı negizdelgen qajettiliktiń 56 paıyzyn quraıdy. Elıtalyq tuqym úlesi 9,5 paıyzdan 11,5 paıyzǵa deıin ósti.

2026 jylǵy kóktemgi dala jumystary­na ótinim qabyldaý 1 qazanda bastaldy. Qarasha aıynyń ortasynan bastap sharýa­larǵa bir kepilmen jyl saıyn nesıe alýǵa múmkindik beretin revolverlik kredıt júıesi iske qosylady. Jeńildetilgen lızıng aıasynda tehnıka jańartý da jandanyp keledi. Baǵdarlama kólemi 250 mlrd teńgege jetti. Sonyń nátıjesinde tehnıka tozýy eki jylda 80 paıyzdan 70 paıyzǵa tómendedi.

«Erte qarjylandyrý júıesi sharýa­nyń tynysyn ashty. Endi bir kepilmen aınalyp keletin kredıt tetigin engizip otyrmyz. Iаǵnı fermer jyl saıyn qaıta kepil qoımaı, turaqty qarjyǵa qol jetkizedi. Mundaı qoldaý aýyldy qýat­tandyrady. Tehnıkany jańarǵan saıyn ýaqyt únemdeledi. О́nim sapasy artady. Osy baǵyttaǵy jumysty jalǵastyramyz. Aýyl ekonomıkasy bir maýsymmen ólshenbeıdi. Qarjy, tehnıka, bilim jáne jaýapkershilik birge júrgende ǵana turaqty nátıje bolady», dedi mınıstr.

Astyq óndirisi ishki qajettilikti tolyq jaýyp otyr. Sonymen qatar eksport kólemi aıtarlyqtaı artty. О́tken maýsymda eksport 47 paıyzǵa ósip, 13 mln 400 myń tonna boldy. Mundaı ósimge eksportty sýbsıdııalaý baǵdarlamasy yqpal etti. Baǵdarlamanyń merzimi 2026 jylǵy qyrkúıekke deıin uzartyldy.

«Otandyq astyq Eýropanyń jáne Taıaý Shyǵystyń birqatar eline jóneltildi. Bıylǵy jańa ónimnen 2 mln 200 myń tonna astyq eksporttaldy. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 21 paıyzǵa artyq. Astyqty tereń óńdeý boıynsha 5 iri joba iske asyp otyr. Osy jobalar aıasynda naryqqa qosymsha 2 mln 500 myń tonna astyq baǵyttalmaq. Qazaq astyǵyn álem tanıdy. Bıyl bizdiń ónim Belgııa, Portýgalııa, Norvegııa, Ulybrıtanııa, Vetnam jáne Birikken Arab Ámirlikterine jetkizildi. Batys ta, Shyǵys ta sapany moıyndap otyr. Endi astyqty tereń óńdeý baǵytyn kúsheıtemiz. Bul aýylǵa qosymsha tabys ákeledi. Ishki qorymyz tolyq. Halyqqa jetedi. Eksport ta jalǵasady», dedi Aýyl sharýashylyǵy mınıstri.

Aqmola oblysynyń 900 den astam fermeri 118 mlrd teńgege qoldaý alyp, mol ónim berdi. Aqmola oblysynyń ákimi Marat Ahmetjanov buryn bolmaǵan nátıjege qol jetkizgenin habarlady. Aqmola oblysynda rekordtyq 7,6 mln tonna dándi daqyldar men burshaqty dándi daqyldar jınalǵan. Ortasha túsim gektarynan 16,3 sentnerdi qurady. Al Qostanaı oblysynda 6,7 mln tonna bıdaı jınaldy. Oblys ákimi Qumar Aqsaqalovtyń sózinshe, bıyl 4,1 mln ga alqaptan 6 mln 734 myń tonna bıdaı jınalǵan. Ortasha túsim gektarynan 16,5 sentnerdi quraǵan. Maıly daqyldardan 839 myń gektar jınalǵan. Sonymen qatar Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵaýez Nurmuhambetov bıyl 3 mln gektar alqaptan 6,5 mln tonna astyq jınaǵanyn aıtty.

Elimizde qazir 2026 jylǵy egin naýqanyna daıyndyq bastalyp ketti. Egis qurylymyn aldyn ala josparlaý júrip jatyr. Ártaraptandyrý baǵyty jalǵasady. Sýdy kóp qajet etetin daqyldar azaıtylady. Joǵary tabys­ty daqyldarǵa basymdyq beriledi. Fermer­lerdi qarjylandyrý merziminen buryn iske asty. Oblystar 2 mln 300 myń tonna mı­neral­dy tyńaıtqysh qoldanýǵa tıis. Qara­jat ashyq ári ádil bólinedi. Jalpy, úı­lestirý Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınge tapsyryldy. Jıyn sońyna qaraı O.Bektenov aýyl eń­b­egin jalpy el múddesimen sabaqtastyrdy.

Sonymen qatar Úkimet otyrysyn­da sport ınfraqurylymyn damytý men buqaralyq sportty qoldaý másele­leri qaraldy. Onda Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov bul baǵytta júrgizilip jatqan jumystar týraly baıandady. Sondaı-aq Qazaqstan fýtbol federasııasynyń bas hatshylary Devıd Lorııa, Qazaqstan sý sporty federasııasy, Olımpııa oıyndarynyń chempıony Dmıtrıı Balandın, «Sana sport» otbasylyq sport ortalyǵynyń quryltaıshysy Rýslan Ahmetov baıandama jasady. 

Premer-mınıstr basty maqsat halyq­tyń sportpen qamtylý deńgeıin art­tyrý jáne kásipqoı sportshylar daıarlaý úshin qajetti jaǵdaı jasaý ekenin atap ótti.

«Árbir otandasymyzdyń ómir saltyna aınalýǵa tıis sporttyń damýy Memleket basshysynyń únemi nazarynda. Bul oraıda elimizdiń barlyq óńirinde sporttyq ınfraqurylym men buqaralyq sportty damytý baǵytynda júıeli jumys júrgizilip jatyr.  Basty maqsat – halyqtyń dene shynyqtyrý jáne sportpen qamtylý deńgeıin arttyryp, kásipqoı sportshylardy daıarlaýǵa qajetti jaǵdaı jasaý. Barlyq óńirde sport ınfraqurylymyn birkelki damytyp, turǵylyqty jerlerge jaqyn sport alańdarynyń jelisin qurý qajet», dedi O.Bektenov.

Jalpy, elimizdegi sport nysandary­nyń qurylysy qarqyndy júrip jatyr. Byltyrdyń ózinde 90 nysan boı kóterse, onyń 61-i aýyldyq jerlerde sa­lyndy. Bıyl taǵy 102 nysan paıdalanýǵa berilip, jumys aıaqtalatyn bolady. Sport mektep-ınternattarynyń damýyna erekshe kóńil bólindi. Birqatar óńirde, mysaly, Ulytaý, Abaı, Almaty jáne Qostanaı oblystarynda áli kúnge deıin mundaı mekemeler joq. Úılestirý jumystary Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıarǵa júkteldi.