Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Jedel respıratorly vırýstyq ınfeksııa (JRVI) men tumaýǵa qatysty epıdemıologııalyq ahýal kúz ben qysta kúrdelene túsedi. Resmı derekke súıensek, jyl saıyn elimizde 4 mln-ǵa deıin JRVI, 2 myńǵa deıin tumaý tirkeledi eken. Dárigerler osynyń ózin qalypty jaǵdaı sanaıdy. Mysaly, bıyl qyrkúıekten bastap qazirge deıin elimizde JRVI-dyń 1 278 745 jaǵdaıy tirkelgen. Bul – epıdemıologııalyq maýsymnyń osy kezeńimen salystyrǵanda 19%-ǵa tómen kórsetkish. 30 qazan men 30 qarasha aralyǵyn alsaq, respýblıkada 150 605 JRVI jaǵdaıy anyqtalǵan.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Sarhat Beısenovanyń aıtýynsha, elimizde jyl saıyn kúz, qysta aınalymda júretin maýsymdyq vırýstyń A (H3N2) tıpindegi tumaýdyń 304 jaǵdaıy zerthanada rastalyp otyr. Onyń ishinde 14 jasqa deıingi balalar arasynda 173 jaǵdaı tirkelgen. Bıyl tumaý sırkýlıasııasy ótken epıdemıologııalyq maýsymǵa qaraǵanda erterek bastaldy. Byltyr alǵashqy jaǵdaılar qarashada anyqtalsa, bıyl qazan aıynyń basynda belgili bolyp otyr. Dúrligýge sebep joq, óıtkeni H3N2 (A tumaýy) tumaý vırýsy jańa shtamm emes. Ol jyl saıyn aınalymda bolatyn A tumaýynyń maýsymdyq túri. Ádette, ár epıdemıologııalyq maýsymda kezdesedi.
Qazir elimizdiń barlyq derlik aımaǵynda tumaý órship, pasıentter ádettegiden áldeqaıda kóbeıdi. Keıbir óńirlerdegi balalar aýrýhanasynda uzyn-sonar kezek paıda boldy. Osy jaǵdaıǵa baılanysty ınfeksıonıst dáriger, joǵary bilikti pedıatr, Astana qalalyq №3 kópsalaly balalar aýrýhanasy dırektorynyń medısınalyq bólim jónindegi orynbasary Roza О́tegenova:
– Qarashadan bastap bizdiń aýrýhanaǵa kúndelikti kelip qaralatyn balalardyń sany ósti. Osyǵan qaramastan, qazirgi ahýaldy jylda kezdesetin qalypty jaǵdaı dep baǵalaımyz. Búginde aýrýhanaǵa 5 jasqa deıingi balalar jıi kelip jatyr. Keıingi aptalarda bizge kelgen balalardyń 75%-y osy 5 jasqa tolmaǵan balalar. Búginde epıdemıologııalyq ahýalǵa baılanysty qalamyzdaǵy barlyq emhanada fıltr kabınetteri jumys isteıdi. Arnaıy mobıldi toptar da bar. Ata-analarǵa aıtarymyz, balanyń qyzýy kóterilip, jótel bastalsa, ózin álsiz sezinse nemese basqa da tumaýdyń belgileri baıqalsa, birinshi kezekte otbasylyq dárigerdiń kómegine júgingen abzal. Dáriger balanyń jaǵdaıyn jiti teksergen soń, qajet bolsa, em taǵaıyndaıdy nemese aýrýhanaǵa joldama beredi, – dep málimdedi.
Dárigerler balalar aýrýhanasyna birden barǵannyń táýekeli baryn alǵa tartady. Aýrýhananyń qabyldaý bólimine balalar túrli sebeppen, syrqatpen keledi. Sondyqtan ınfeksıonıster jergilikti emhanaǵa júginý, aldymen tumaý juqtyrǵanyna kúdik bar balanyń, sondaı-aq balalar aýrýhanasynyń kezeginde turǵan ózge pasıentterdiń qaýipsizdigi úshin mańyzdy dep sanaıdy. Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Sarhat Beısenova Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń JRVI jónindegi epıdemıologııalyq jaǵdaıdy apta saıyn baqylap otyrǵanyn aıtady.
– Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń boljamyna sáıkes, aǵymdaǵy epıdemıologııalyq maýsymda tumaý vırýsynyń úsh shtammy – A (H1N1), A (H3N2), B tumaýy ózekti bolady. Olardyń barlyǵy aýrýdyń aýyr túrlerinen qorǵaýdy qamtamasyz etetin tumaýǵa qarsy vaksınanyń quramyna engizilgen. Sondyqtan vaksına aýrýdyń saldaryn jeńil eńserýge senimdi qorǵan. Epıdemıologııalyq baqylaý aıasynda juqpaly aýrýlardyń synamalary zerthanalyq taldaýlardan ótedi. Olar standartty jaǵdaı anyqtamasyna sáıkes, tumaý vırýsyn anyqtaý maqsatynda júrgiziledi. Koronavırýs ınfeksııasy týraly aıtar bolsaq, maýsym bastalǵaly beri 84 jaǵdaı tirkeldi, – dedi bas sanıtarlyq dáriger.
Halyqtyń eń osal toptaryna kórsetiletin tegin medısınalyq kómek kólemi sheńberinde biryńǵaı dıstrıbıýtor Grıppol+ vaksınasynyń 2 mln 100 myń dozasyn satyp alǵan. Bul kólem halyqtyń 11%-yn vaksınamen qamtýǵa múmkindik beredi. Elde búginge deıin tumaýǵa qarsy ekpeni halyqtyń 9,4 paıyzy saldyrǵan. Vaksınalaý áli jalǵasyp jatyr. Tumaýǵa qarsy vaksına medısına qyzmetkerleriniń, medısına uıymdarynyń dınamıkalyq baqylaýynda turatyn balalar, jetim balalar, ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar, qarttarǵa arnalǵan medısınalyq-áleýmettik mekemelerdegi, múgedektigi bar, ınfeksııa juqtyrý qaýpi joǵary adamdarǵa tegin salynady.
Mamandar dárigerdiń keńesinsiz úı jaǵdaıynda em-shara qabyldaýǵa bolmaıtynyn, kez kelgen dári-dármekti ýaqytpen, retimen ári nusqaýmen ishpese baýyrǵa keri áseri tıip, qandy suıyltyp jiberýi yqtımal ekenin eskertedi. Sebebi JRVI, tumaýǵa qarsy «antıbıotık» kómektespeıdi. Kerisinshe, balalardyń baýyryna zaqym kelýi yqtımal. Balanyń qyzýyn túsiretin dárilerdi ońdy-soldy qabyldaǵan da durys is-áreket emes.
– Juqpaly vırýstyq aýrýlarǵa qarsy ýaqtyly ekpe alý kerek. Sodan soń adam kóp jınalatyn jerlerde betperde taǵyp, jeke gıgıena erejelerin saqtaǵan jón. Úıdi jeldetip, únemi tazalaý sekildi qarapaıym erejelerdi umytýǵa bolmaıdy. Epıdemıologııalyq jaǵdaı órshigende halyq jıi bas qosatyn jerlerge barmaýǵa tyrysý qajet. Qaıtalap aıtamyz, aýrýdyń qandaı da bir belgileri paıda bolsa, úı jaǵdaıynda emdelmeı, ýaqtyly medısınalyq kómekke júginý qajet, – deıdi bas sanıtarlyq dáriger S.Beısenova.
