Aýqymdy jıynǵa álemniń 12 elinen 40-tan asa otandas ǵalym jáne Qazaqstannyń ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men joǵary bilim berý uıymdarynan 100-ge jýyq sarapshy qatysty.
Bul – «Otandastar qory» júzege asyrǵan tórtinshi halyqaralyq bastama. Buǵan deıin 2019 jáne 2023 jyldary ótken «Otandastar forýmdary» jáne 2024 jylǵy «Kásipkerler forýmy» sheteldegi qazaq dıasporasymen turaqty baılanys ornatýǵa serpin bergen bolatyn. 2025 jylǵy forýmnyń ereksheligi – shetelde ǵylym, tehnologııa jáne ınnovasııa salalarynda eńbek etip júrgen qazaqstandyq ǵalymdardy alǵash ret keń aýqymda bir alańǵa toǵystyrý.
Forým sheteldegi otandas ǵalymdardyń bilimin, tájirıbesin jáne ınnovasııalyq áleýetin Qazaqstannyń ǵylymı-ınnovasııalyq damýyna jumyldyrýdy kózdeıdi. Sondaı-aq ıntellektýaldy dıasporamen turaqty baılanys ornatý; ǵylymı jáne tehnologııalyq seriktestikter qurý; jas ǵalymdardy halyqaralyq ǵylymı ekojúıege qosý; ǵylym men óndiris arasyndaǵy ıntegrasııany kúsheıtý; Qazaqstandy ǵylym men ınnovasııaǵa ashyq halyqaralyq hab retinde tanytý mindetteri qoıyldy.
Forýmnyń resmı ashylý saltanatynda QR Syrtqy ister mınıstrligi Halyqaralyq aqparat komıtetiniń tóraǵasy Aıbek Smadııarov, QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Ǵalıasqar Sarybaev, QR Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Talǵat Eshenqulov, «Otandastar qory» KEAQ prezıdenti Danııar Qadyrov, Nazarbaev Ýnıversıtetiniń prezıdenti Ahmad Vakar sóz sóıledi.
A. Smadııarov: «Ǵylym – eldiń ekonomıkalyq ósiminiń jáne ınnovasııalyq damýynyń basty tiregi. Memleket sheteldegi otandas ǵalymdardyń tájirıbesin elge tartýdyń mańyzyn atap ótken bolatyn. Mınıstrlik bul baǵytta turaqty túrde jumys júrgizip keledi», – dep atap ótti.
D. Qadyrov: «Qazaqstan bilim ekonomıkasyna qadam basqan qazirgi kezeńde sheteldegi jaratylystaný jáne ınjenerııa salalarynda jetistikke jetken qazaq ǵalymdarynyń áleýeti – eldiń strategııalyq kapıtaly. Forým – osy áleýetti el ıgiligine baǵyttaýdyń naqty qadamy», – dedi Qoǵam prezıdenti.
A. Vakar (Nazarbaev Ýnıversıteti): «Álemniń túkpir-túkpirindegi otandas ǵalymdardyń bilimi men tájirıbesi – Qazaqstannyń ǵylymı órleýindegi sheshýshi resýrs. Ýnıversıtet esigi sizderge árqashan ashyq: ǵylymı seriktestik, birlesken zertteýler, akademııalyq mobıldilik baǵyttary boıynsha», – dep túıindedi.
Forým aıasynda 2025 jyly jaryq kórgen «Uly dala» kitap serııasynyń tanystyrylymy ótti. Joba álemdik qazaq jáne túrki avtorlaryn nasıhattap, qazaq mádenıeti men ádebıetin halyqaralyq deńgeıde ilgeriletýdi maqsat etedi.
Plenarlyq sessııalarda AQSh, Reseı, Germanııa, Fransııa, Fınlıandııa, Indonezııa, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Túrkııa, Mońǵolııa, О́zbekstan elderinen kelgen ǵalymdar óz zertteýlerin tanystyrdy. Qatysýshylardyń baıandamalary jasandy ıntellekt pen kvanttyq tehnologııalar, ıadrolyq energetıka, medısınadaǵy ozyq tehnologııalar, jasyl energetıka, dástúrli jaıylym sharýashylyǵy men agroınnovasııalar, bıometrııa jáne kognıtıvti ǵylymdar, foto qartaıýǵa qarsy bıotehnologııa, áleýmettik jáne psıhıkalyq densaýlyq, aýyl sharýashylyǵyndaǵy IoT sheshimderi, sondaı-aq balalar men jastarǵa arnalǵan halyqaralyq bilim berý ekojúıesiniń damýy sekildi mańyzdy ǵylymı baǵyttardy qamtydy.
Forým barysynda Qazaqstanda oqyp jatqan qandas stýdentter arasyndaǵy «OQ Startup» jáne «Úzdik qandas stýdent» baıqaýlarynyń jeńimpazdary marapattaldy. Bul bastama jas talanttardyń áleýetin qoldaýǵa jáne olardyń Qazaqstanmen ǵylymı baılanysyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Qýanysh Erǵalıev QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi bastamalaǵan «Júz ǵalym» jobasyn, sondaı-aq álemdik qazaq ǵalymdaryn biriktiretin Qazaq International Science and Technology Association (QIST) uıymyn resmı túrde tanystyrdy. Bul joba Qazaqstannyń taldamalyq áleýetin kúsheıtip, halyqaralyq ǵylymı kollaborasııany ınstıtýsıonaldyq deńgeıde damytýǵa jańa múmkindik ashady.
Forým sońynda «Otandastar qory» KEAQ prezıdenti Danııar Qadyrov basty usynystar men talqylaýlardy túıindep, forým materıaldary boıynsha jınaq shyǵarý josparlanǵanyn habarlady.
Forým Qazaqstannyń ıntellektýaldy dıasporasymen júıeli ári uzaq merzimdi ǵylymı yntymaqtastyqtyń jańa kezeńin bastady.
