Saıası júıeni jańǵyrtýdyń jańa kezeńi

Jıynda Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev óńirlerdi, onyń ishinde aýyldyq jerlerdi damytýǵa arnalǵan mańyzdy mindetterdi aıqyndap berdi. Memleket basshysy aýyldy órken­detý eldiń strategııalyq múddesi eke­nine nazar aýdaryp, bul rette ákim­der­diń róli men jaýapkershiligin túbe­geı­li qaıta qaraý qajet ekenin basa aıtty.

Shyn máninde, aýyl – ulttyń ózegi. Sondyqtan aýyldyń áleýetin arttyrý – tutas el damýyna yqpal etetin qadam. Sol sebepti keıingi jyldary aýyldarda ınfraqurylymdy jańǵyrtý, bilim berý, densaýlyq saqtaý salalaryn jetildirý, ınternetke qoljetimdilikti qamtamasyz etý, kásipkerlikti qoldaý baǵyttarynda aýqymdy jumys atqaryldy. Memleket basshysy osy qarqyndy joǵaltpaı, ári qaraı da júıeli, naqty jáne tıimdi is-qımyl qajet ekenin tilge tıek etti.

Prezıdent atap ótkendeı, bul rette eń mańyzdy mindetterdiń biri – jergi­lik­ti basqarýdy kúsheıtý. Aýyl ákim­derin tikeleı saılaý aımaqtar­dyń saıa­sı mádenıetin arttyryp, ákimder­ge jańa jaýapkershilik júktedi. Alaıda Memleket basshysy saılanǵan ákim­derdiń quzyreti tolyq aıqyndalma­ǵanyna, olardyń qolynda qajetti naqty tetikterdiń joq ekenine nazar aýdardy.

Qasym-Jomart Kemeluly bul kemshi­likti joıý úshin aýyl ákimderiniń már­te­besin qarap, olardyń ókilettigin kú­sheıtýdi, artyq ári qaıtalanatyn min­detter­di alyp tastaýdy, memlekettik derek­­qor­larǵa qoljetimdilikti qam­tama­syz etýdi, halyq aldyndaǵy esep berýdi zańmen bekitýdi tapsyrdy. Bul – ákim­­derdiń jumysyn formaldy emes, naqty nátıjege baǵyttaıtyn mańyzdy qadam.

Aýyl ákimdikteriniń qyzmetkerlerin qoldaý sharalary da nazardan tys qalǵan joq. Sondaı-aq aýdan ákimin saılaýdyń tıimdi-tıimsiz tustaryn muqııat saralaý tapsyryldy.

Jıynda ekonomıkalyq derbestik máselesine de basa mán berildi. Prezıdent aýyl bıýdjetteri áli de joǵary deńgeıdegi organdarǵa táýeldi ekenin aıtyp, salyqty tabys tabatyn jerde tóleý qaǵıdatyn engizý jáne ekologııalyq aıyppuldar men múlik salyǵynyń bir bóligin jergilikti bıýdjetke baǵyttaý tetikterin qarastyrýdy júktedi. Mundaı sharalar aýyldardyń damýyna úlken serpin beretini anyq.

Memleket basshysy aýyl sharýashy­lyǵyn damytý jolynda kooperatıvterdi nyǵaıtý máselesine erekshe toqtaldy. Qazirgi kooperatıvterdiń kópshiligi tolyqqandy sharýashylyq birligine aınalmaı, deldaldyq sıpatta qalyp otyrǵany belgili. Bul – aýyl ekonomı­kasyndaǵy basty tejeýshi faktor. Sondyqtan Prezıdent kooperasııany el boıynsha júıeli túrde keńeıtý, «Aýyl ama­naty» jobasyn kúsheıtý, aýyl bız­nesine qajetti ınfraqurylymdy ja­ńar­tý kerek ekenin aıryqsha atap ótti.

Búgin erekshe kóńil bólingen taǵy bir mańyzdy sala sıfrlandyrý jáne jańa tehnologııalarǵa beıimdelý baǵyty boldy. Memleket basshysy «Sıfr­lyq Qazaqstandy aýyldarsyz qurý múmkin emes», dep jergilikti ákimderdi aqparattyq júıelermen jumys isteýge, derekterge negizdelgen sheshim qabyldaýǵa, jasandy ıntellekt dáýirine daıyn bolýǵa shaqyrdy. Bul – aýyl men qalanyń damý deńgeıin teńestirýge jol ashatyn negizgi shart.

Sonymen qatar Memleket basshysy elimizde júrgizilip jatqan saıası reformalarǵa toqtalyp ótti. Naqty aıtqanda, bir palataly Parlament qurý bastamasy jóninde pikir bildirip, bul «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Par­lament – esep beretin Úkimet» qaǵıdatyn ornyqtyra túsýdi kózdeıtin qadam ekenine nazar aýdardy.

Jıynda bir palataly jańa Parla­mentte Prezıdent kvotasy bolmaıtyny aıtyldy. Iаǵnı barlyq depýtat bir­deı tártippen saılanady. Osylaısha, kási­bı depýtattyq korpýs qalyptasady. Atal­ǵan úderis elimizdiń saıası júıesin jańǵyr­týdyń jańa kezeńin bastaıtyny sózsiz.

Jalpy, memleket árdaıym aýyldy qoldaı beredi. Prezıdent bul baǵyt­ta jańa kózqarasqa, ozyq oıǵa jáne jańar­tylǵan tásilderge basymdyq berýdiń mańyzy zor ekenin aıtty.

Eń basty maqsat – ekonomıkanyń turaqty, sapaly ósimin qamtamasyz etý arqyly azamattardyń ómir súrý deń­geıin arttyryp, ál-aýqatyn jaqsartý. Osy jolda Parlament qolǵa alynǵan bastamalardy zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etýdi jalǵastyra beredi.

Ortalyq pen óńirler, onyń ishinde aýyldyq jerler úılesimdi jáne júıeli jumys júrgizse, Memleket basshysy júktegen mindetterdi sapaly ári ýaqtyly iske asyryp, kózdegen maqsat­tarǵa qol jetkizemiz. Sondyqtan barlyq áriptesimdi osy iste belsendilik tanytyp, Prezıdenttiń baǵdarlamasyn tolyq júzege asyrý úshin bar kúsh-jigerdi jumyldyrýǵa shaqyramyn.

Máýlen ÁShIMBAEV,

Senat tóraǵasy