Foto: Úkimet
Memleket basshysynyń aýyl sharýashylyǵy salasyn damytý jáne ozyq agrotehnologııalardy engizý boıynsha qoıǵan tapsyrmalaryn júzege asyrýdy kózdeıtin jobanyń maqsaty – alqapta maqta ósirýden bastap daıyn kıim óndirýge deıin óndiristiń tolyq sıklin qalyptastyrý. Nátıjesinde Otyrar aýdany men Arys qalasynda 60 myń gektar sýarmaly jer alańynda Ortalyq Azııadaǵy iri maqta ósirý keshenin qurý josparlanyp otyr. 1,4 myńnan astam turaqty jáne 300-den astam ýaqytsha jumys orny ashylady.
Investor – qytaılyq Xinjiang Lihua (Group) Co., Ltd. kompanııasy. Jobany júzege asyrýdyń birinshi kezeńinde 58 mlrd teńgeden astam ınvestısııa kózdelgen, sheteldik ınvestısııalardyń jalpy kólemi 200 mlrd teńgeden asady, bul týraly buryn Oljas Bektenov pen Xinjiang Lihua basshysy Chjan Sıhaıdyń kelissózderi barysynda ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizilgen bolatyn.
Buryn-sońdy mundaı aýqymda qoldanylmaǵan tehnologııalyq sheshimderdi engizý kózdelip otyr: tamshylatyp sýarýdyń tıimdiligi joǵary júıesi bar 196 sorǵy stansasyn, 500 shaqyrymnan astam sýarý jáne taratý arnalaryn, 3 iri sorǵy keshenin jáne 3 transformatorlyq qosalqy stansany, tyńaıtqyshtardy ıntegrasııalanǵan ádispen berý júıesin, sondaı-aq álemdik jetekshi óndirýshilerdiń zamanaýı aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn – joǵary qýatty traktorlardy, maqta jınaý mashınalaryn, búrikkishter jáne mamandandyrylǵan qurylys tehnıkasyn paıdalaný.
Sonymen qatar keshen aýmaǵynda polıetılendi qaıta óńdeý jáne tamshylatyp sýarýǵa arnalǵan qural men ıilgish qubyrlardy shyǵarý boıynsha jeli qurylady, bul ımportqa táýeldilikti azaıtýǵa jáne maqta ósirýden bastap ıirilgen jip, matalar men kıimderdi shyǵarýǵa deıingi tuıyq óndiristik sıkldy qalyptastyrýǵa múmkindik beredi. Búginde Qazaqstanda jyl saıyn 70-75 myń tonna maqta talshyǵy óndiriledi, onyń 85%-y eksporttalady.
Jobany júzege asyrý el ishinde tereń qaıta óńdeý úlesin ulǵaıtýǵa, qosylǵan quny joǵary daıyn toqyma ónimderin shyǵarýdy keńeıtýge múmkindik beredi, bul tutastaı alǵanda otandyq toqyma ónerkásibiniń óndiristik bazasyn nyǵaıtady, eksporttyq áleýetti arttyrady, sondaı-aq shaǵyn jáne orta bıznesti – logıstıkany, tehnıkany jóndeýdi jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeýdi damytý úshin draıver bolady.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, maqta dástúrli túrde otandyq maqta ósirý ortalyǵy bolyp sanalatyn Túrkistan oblysynyń egis alqaptarynyń 15,9%-yn alyp jatyr. Bıyl 144,5 myń gektar alqapqa daqyl egildi, onyń ishinde 50 myń ga – tamshylatyp sýarýdy qoldaný arqyly. 2025 jyly ortasha ónimdiligi 29,6 s/ga bolatyn 428 myń tonna shıtti maqta jınaldy – bul sońǵy 18 jyldaǵy eń joǵary kórsetkish. Bundaı jetistikke sýdy únemdeıtin tehnologııalardy belsendi engizý, jáne aýylsharýashylyq daqyldarynyń ónimdiligin arttyrýdy qamtamasyz etýdiń nátıjesinde qol jetkizildi.
