Áýe habtaryn damytý máselelerin shuǵyl sheshýdi tapsyrdy

Prezıdent avıahabtardy damytý kólik-tasymal salasyndaǵy basym baǵyttardyń biri sanalatynyna toqtaldy.

– Kúlli álem elderi tranzıttik múmkindikterin arttyrýǵa erekshe mán berip otyr. Halyqaralyq básekelestik kúsheıe tústi. Qazir Qazaqstan arqyly jóneltiletin júk, negizinen, avtomobıl jáne temirjol arqyly tasymaldanady. Biraq sarapshylar jyl ótken saıyn áýe joldary arqyly óte­tin júk tasymaly, ıaǵnı «air cargo»-nyń úlesi arta túsedi degen boljam jasap otyr. 2040 jylǵa qaraı áýe júkteriniń 20 paıyzy «Azııa – Eýropa» baǵytyna tıesili bol­maq. Elimiz temirjoldy, avtokó­lik jolyn jáne áýe tasymalyn qamtıtyn mýltımodaldi logıs­tıka júıesin qalyptastyrýy kerek, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev eli­mizdiń geografııalyq artyq­shy­lyqtaryn tıimdi paıdalaný qajet ekenin aıtty.

– Elimiz Eýropa men Azııa arasyndaǵy negizgi áýe jol­dary­nyń túıisken tusyn­da orna­lasqan. Biz osy erekshe­ligimiz­di barynsha tıimdi ári utym­dy paı­dalanýymyz kerek. Ortalyq Azııa jáne Ońtústik Kavkaz aı­maǵynda tranzıttik júk tasy­malyna baılanysty báseke kú­sheıip barady. Sondaı-aq kólik-lo­gıstıka salasyna ınvestı­sııa tartýǵa qatys­ty talas qyza tústi. Biz de batyl ári tıimdi sheshim­der qabyldaýy­myz kerek. Áıtpese, qolda tur­ǵan múmkindik pen ar­tyq­shylyqtan aıyrylyp qalýy­myz múmkin, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysynyń pikirin­she, negizgi áýejaılarda tolyqqandy avıahab qalyptas­tyrý – óte ózekti másele.

– Ár áýejaıdyń básekege qabiletti tustaryn aıqyndap, jumys tásilin túbegeıli ózgertý kerek. Qazir tranzıttik kargo-trafıktiń qosymsha quny tómen bolyp tur. Júk tasymaldaýshylar kóbine janarmaı quıý nemese tehnıkalyq qajettilik úshin ǵana toqtaıdy. Bizdiń áýejaılar júkti tıep-jóneltýge, jınaqtaýǵa asa qulyqty emes. Sebebi elimizde ınfraqurylym daıyn emes. Sonyń saldarynan tranzıttik áleýeti­mizdi tolyq paıdalana almaı otyrmyz. Osyǵan oraı arnaıy ekonomıkalyq aımaq­tardyń tıimdi jumysyn qamtamasyz etýimiz kerek. Usyny­latyn jeńildikter árbir habtyń ereksheligine qaraı jasalýǵa tıis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent osy baǵyttaǵy qordalanǵan máselelerdi sheshýdi keıinge qaldyryp, tıisti qujat qabyl­damaı otyrǵan salalyq mı­nıstr­liktiń jumysyn synǵa aldy.

Memleket basshysy Úkimetke áýe habtaryn damytýdyń naqty máselelerin shuǵyl túrde sheshý jóninde tapsyrma berdi.

– Áýejaı qyzmetindegi qazirgi tarıf saıasatyn qaıta qaraýǵa basa mán berý kerek. Keıingi 10 jyl­da baǵa bir-aq ret, ıaǵnı bıyl ǵana ósti. Tarıfterdi ustap turý ınfra­qurylymnyń tozýyna ákeledi. Muny tájirıbe anyq kórsetti. Baǵany qaıta qaraý qalyptasqan jaǵdaıdy ózgertýge kepil bolýǵa tıis. Sonymen qatar baǵanyń kúrt kóterilýin boldyrmaý úshin ońtaı­landyrylǵan tásil qoldaný qajet. «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyr­bastaý» qaǵıdatyn engizý aldaǵy jyldary salany damytýdyń negizgi sharty bolýy kerek. Qolaıly iskerlik orta qurý – strategııalyq mindet. Investorlardy muqııat tyńdaǵan jón. Áýejaılardaǵy avıasııalyq emes qyzmetti shekten tys retteý kóptegen túıtkil týyndatyp otyr. Konkýrstar arqyly kompanııalardy irikteý barysynda bıýrokratııalyq kedergi jasaýdy, kelisimderdiń merzimin shekteýdi toqtatý kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent avıaotyn máse­lesin túbegeıli sheshýdi tapsyrdy. Memleket basshysynyń pikirinshe, salany damytýda negizgi eki problema bar. Bul – baǵanyń joǵary bolýy jáne ishki óndiris kóleminiń jetkiliksizdigi.

– Eń áýeli, aldaǵy úsh jylda eli­mizdiń ishki óndiris kólemin arttyrý, ımportty ártaraptan­dyrý kerek. Aqylǵa qonymdy báseke­lestik saqtalýǵa tıis. Retteý isindegi barlyq ózgeris kezeń-kezeńi­men ári naqty, otyndy turaq­ty jetkizýge kedergi keltir­meı iske asyrylýy qajet. Jumys istep turǵan uıymdar bazasynda avıasııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn qurǵan jáne otyndy sertıfıkattaý zerthanasyn ashqan jón. Úkimetke monopolııaǵa qarsy or­gandarmen birge atalǵan másele­lerdi sheshý boıynsha tez arada keshendi shara qabyldaýdy tapsyramyn, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev taıaýda elimizde qurylatyn Ulttyq júk tasymaldaýshy áýe kompa­nııa­synyń qyzmetine jan-jaqty qoldaý kórsetýge shaqyrdy.

– Otandyq júk tasymaly kom­panııa­laryn qoldaýdyń al­daǵy úsh-bes jylǵa arnalǵan naqty sha­ra­lar jıyntyǵyn ázirleý qa­jet. Bas­ty maqsat – kompanııa­lar­dy qo­syl­ǵan qundy qurýǵa yn­ta­landyra oty­ryp, mýltımodal­d­yq logıs­tı­kany damytý. Áýe k­emeleri flo­tyn órkendetý tran­zıttik áýe je­lisin qalyptastyrý­dyń mańyzdy bóligi sanalady, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy elimizde júk tasymaldaıtyn ushaqtardyń tapshylyǵyna toqtaldy.

– Úkimet qurastyrylǵanyna 25 jyldan asqan júk ushaqtary­na qoıylǵan shekteýdi alyp tas­taý máselesin muqııat qarastyrýy kerek. AQSh-taǵy FedEx áýe kompanııasy ushaqtarynyń shyǵarylǵanyna orta eseppen – 28 jyl. UPS kompanııasynda bul kórsetkish 30 jyl bolsa, Ulybrıtanııanyń One Air áýe kompanııasynda 33 jyldy quraıdy. Mundaı mysaldar jetkilikti, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev avıasııa salasyn sıfrlandyrýǵa basa nazar aýdardy.

– Kóliktiń barlyq túrimen júk tasymaldaý naryǵyndaǵy ózara yqpaldastyq «biryńǵaı sıfrlyq tereze» qaǵıdaty bo­ıynsha júrgizilýge tıis. 2019 jyly áýe kóligimen júk tasymaldaý úderisin jeńildetýge baǵyttalǵan «E-freight» júıesi iske qosyldy. Biraq búginge deıin bul júıeniń qyzmeti shekteýli kúıinde qalyp otyr. Qujattardy resimdeýdi keshiktirý faktileri bar, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, ózekti máseleniń biri – avıasııa salasyna qajetti kásibı mamandar daıarlaý.

– Bilikti kadrlar bolmasa, reformalardy júzege asyrý múmkin emes. Bul salada kadr tapshylyǵy qatty sezilip otyr. Jyl saıyn júzdegen maman kerek bolýda. Osy máseleni shuǵyl sheshý qajet. Úkimetke kadr daıarlaý júıesin reformalaýǵa qatysty naqty sharalar qabyldaýdy tapsyramyn. Halyqaralyq bilim-ǵylym mekemelerimen baılanys ornatý qajet. Sondaı-aq mamandardyń biliktiligin arttyratyn quzyret ortalyqtaryn qurý kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy kólik jáne logıstıka salasyn damytý­dyń strategııalyq máni zor ekenin aıtyp, bul máseleni óz baqy­laýynda ustaıtynyn jetkizdi.

Keńeste Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev, Astana qala­synyń ákimi Jeńis Qasymbek, «Almaty halyqaralyq áýejaıy» aksıonerlik qoǵamynyń prezı­denti Kose Goker baıandama jasady. Sonymen qatar talqylaýǵa Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar, Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov, Almaty qalasynyń ákimi Darhan Satybaldy, Báseke­les­tikti qorǵaý jáne damytý agent­tiginiń tóraǵasy Marat Omarov, «Samuryq-Qazyna» aksıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy Nurlan Jaqypov qatysty.