Ǵalym murasy baıyptaldy

Is-shara L.N. Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­tetiniń rektory Erlan Syd­y­qov­tyń, sondaı-aq Abaı atyn­daǵy Qazaq ulttyq pedagogıka ýnı­ver­sıtetiniń rektory Bolat Tileptiń quttyqtaý sózimen bas­taldy.

Nemat Kelimbetov jaıynda pikir bildirgen belgili ǵalym, Mem­lekettik syılyqtyń laýreaty Saýytbek Abdrahmanov ǵalymnyń taǵdyry men eńbegin erekshe atap ótti. Onyń aıtýynsha, ǵalym tek shyǵarmashylyq ıesi emes, taǵ­dyrdyń talaı aýyr synyn je­ńip shyqqan qaısar rýhtyń ıesi.  «N.Kelimbetov óziniń ómirinde kóptegen is atqardy. Ǵylymı-peda­gogıkalyq, aýdarmashylyq eńbe­gimen elge tanyldy. Onyń ǵyly­mı zertteýleri keńinen jarııa­­lanyp, pikirtalas týǵyz­dy. Keıbireýler ómirindegi qıyn­­shy­lyqtarǵa, jasalǵan sátsiz áre­ketterge qa­tys­ty syn aıtsa da, onyń jasaǵan eńbegi aıqyn. Ol otbasyn asyrap, balalaryn tár­bıeleı otyryp ta úlken qajyr-qaı­ratpen qoǵamdyq jáne ǵylymı qyzmetter atqardy. Sol sebepten oǵan rızashylyq bildirý – oryndy is. Bastapqyda ǵalym aýdarmashylyqpen shuǵyl­da­nyp, kúrdeli mátinderdi qazaq tiline aýdarýǵa eleýli úles qosty. Aýdar­ma­shylyqtan keıingi kezeńde ol kórkem prozaǵa da kóńil bólip, baǵaly shyǵarmalar jazdy. Son­daı-aq ol joǵary oqý oryndaryna arnalǵan oqýlyqtar men oqý qu­raldaryn daıyndap, shákirt­teriniń ǵylymı qalyptasýyna da úlken úles qosty. Onyń ǵylymı-peda­gogıkalyq eńbekteri qazaq áde­bıet­tanýynyń aýqymynan shyǵyp, túrki áleminiń má­de­nı-qundylyqtyq keńistigine qos­qan úlesi arqyly mańyzdy tarıhı mánge ıe boldy. Ǵalymnyń eńbekteri túrki halyqtarynyń ortaq túptamyrlyq baılanys­taryn naqtyraq sezinýge, ortaq rýha­­­nı muratty tereń túsinýge yqpal etedi», dedi ol.

Nemat Kelimbetovtiń shákirti, «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń bas dırektory, UǴA akademıgi Dıhan Qamzabekuly tulǵanyń Tash­kentten bastalyp, Almatyda jalǵasqan bilim-ǵylym jolyn erekshe atap ótti. Akademıktiń aıtýynsha, Nemat Kelimbetov – bir­neshe býyn ǵalymnyń qalyp­tasýyna yqpal etken qaıratker. «Bul kisiniń shyǵarmashylyq jáne ǵylymı tulǵa retinde qa­lyp­­­­tasýyna áser etken orta týra­ly aıt­­­qanda, bárinen buryn Tashkent kezeńin erekshe ataý kerek. Tashkent sol dáýirde búkil Túrkistan aımaǵynyń ǵylymı, mádenı ortalyǵy boldy. Bul qa­lada Maǵjan, Mirjaqyp, Halel se­kildi tulǵalardyń rýhanı izi qal­ǵany belgili. Sol keńistiktiń yq­paly onyń da dúnıetanymyna áser etti. Ǵalymnyń erte kezeń­degi eńbekteriniń biri – din, arǵy dúnıetanym jáne kúrdeli fılo­sofııalyq máselelerge arnalǵan qol­jazbalardy zertteý boldy. Ol sol tustaǵy eń qıyn, kóp aıtyla ber­meıtin taqyryptardy ǵylymı aınalymǵa engizýge kúsh saldy. Nemat Kelimbetovtiń pýblı­sıs­­­­tı­kasy da erekshe. Qazirgi «Egemen Qazaqstan» gazetinde jumys is­tep júrgen kezinde onyń jýrna­lıstik qoltańbasy aıqyn, naqty, sózdi orynsyz aýyr­latpaıtyn stıl qa­lyp­­­tas­­tyrdy. Onyń jazý máneri keı­­­bir ǵalymdarda kezdesetin kúr­de­li, aýyr stılden dáldigimen jáne mazmun aıqyndylyǵymen erek­shelenedi», dedi akademık.

Plenarlyq otyrys barysynda túrkologııa salasynyń je­tek­shi ǵalymdary birqatar ózekti taqy­ryp boıynsha baıandama jasady. Alǵashqy sózdi fılolo­gııa ǵylymdarynyń doktory pro­fessor Ádil Ahmetov alyp, Nemat Kelimbetovtiń álemdik rýha­nııattaǵy orny men túr­kolo­gııa­lyq oıynyń erekshe­likterin tar­qatty. Odan keıin ózge de ǵa­lym­­dar ǵylymı zertteýlerin tanys­­­tyrdy. Sondaı-aq is-shara aıasyn­­­da «Túrki qarjy-saýda lek­sı­kasy» atty jańa eńbektiń tusaý­ke­seri ótti. Kitapta kóne jáne or­ta­­ǵasyrlyq túrki jazba eskert­kishterinen bastap, qazirgi qazaq jáne túrki tilderinde qoldanylyp júrgen qarjy-ekonomıka sala­syn­­­daǵy negizgi termınder júıeli taldanǵan.