Ekologııa salasyndaǵy eleýli kórsetkishter

Derekterdiń ashyqtyǵy men baqylaýda avtomattandyrylǵan monıtorıng júıeleri (AMJ) mańyzdy ról atqarady. Búginde kásiporyndarda ornatylǵan 78 júıeniń 74-i aýa lastanýy týra­ly derekterdi naqty ýaqyt rejiminde berip otyr. Jyl saıyn elimizde 4,5 mln tonnadan astam kommýnaldyq qaldyq túziledi. 2024 jyly qaldyqtardy qaıta óńdeý deńgeıi 25,8% bolsa, 2025 jyly bul kórsetkish 28,6%-ǵa deıin ósken.

Osylaısha, ýtılalym qarajaty esebinen jobalardy jeńildetilgen qarjylandyrý tetigi aıasynda qaldyqtardy basqarý salasynda 63 joba ma­qul­danyp, olardyń 22-si 89,4 mlrd teńge somasyna qar­jy­lan­dy­ryldy (jalpy 185 mlrd teńge qarastyrylǵan). Bul jobalar qoqys tasymaldaý tehnıkasyn, suryptaý jáne qaldyqtardy qaıta óńdeý ınfraqurylymyn qamtıdy. Josparlanǵan jobalardy iske asyrý 2030 jylǵa qaraı qaldyqtardy qaıta óńdeý deńgeıin 40%-ǵa jetkizýge múmkindik beredi.

Ruqsat etilmegen qoqys úıindilerin anyqtaý jáne joıý boıynsha júıeli jumys jalǵasyp jatyr. Ishki ister organdarymen birlesken reıdter barysynda 3 myńnan astam quqyq buzýshylyq anyqtalǵan. Sondaı-aq aǵymdaǵy jyly ǵaryshtyq monıtorıng nátı­jesinde 3 827 zańsyz qoqys orny anyqtalyp, olardyń 3 464-i nemese 91%-y joıylǵan.

Sonymen qatar Astana, Almaty jáne Shymkent qala­­larynda jalpy somasy 293 mlrd teńgeni quraıtyn ınvestısııalyq kelisimder aıasynda úsh qoqys jaǵý zaýytyn salý josparlanyp otyr. Qurylys merzimi – 2-3 jyl.

Qazaqstan Parıj kelisimi­niń tarapy jáne BUU Klı­mattyń ózgerýi jónindegi negizdemelik konvensııasynyń qatysýshysy retinde 1990 jylǵy deńgeımen salystyrǵanda 2030 jylǵa qaraı parnıktik gazdar shyǵaryndylaryn 15%-ǵa qysqartý jóninde mindetteme alǵan. Búgingi tańda Úkimet 2035 jylǵa qaraı shyǵaryndylardy 17%-ǵa qysqartýdy kózdeıtin Jańartylǵan ulttyq úlesti (JUÚ–3.0) maquldady.

Memleket basshysynyń eldi mekenderde 15 mln aǵash otyrǵyzý jónindegi tapsyrmasy tolyq kólemde oryndalǵan, ıaǵnı 2021–2025 jyldary 18,1 mln aǵash otyrǵyzyldy.

Sondaı-aq 2 mlrd kó­shet otyrǵyzý jónindegi tap­syrmanyń iske asyrylýy jalǵasýda. 2021–2025 jyldary barlyǵy 1,5 mlrd kóshet egildi. Kelesi jyly 208 mln-nan astam kóshet otyrǵyzý josparlanyp otyr.

«Biz tek orman otyrǵyzý kólemin arttyryp qana qoımaı, qoldanystaǵy ormandardy órtten qorǵaýdy kúsheıtip jatyrmyz. 2025 jyly orman jáne tabıǵatty qorǵaý mekemeleri úshin 355 birlik órtke qarsy tehnıka satyp alyndy. Sonymen qatar 2026 jyldyń birinshi toqsanynda taǵy 697 birlik órtke qarsy tehnıka jetkiziledi. Kelesi jyly elimizdiń 11 óńirindegi orman sharýashylyqtaryn tehnıkamen jáne jabdyqpen qamtamasyz etý tolyq aıaqtalady. О́rtti erte anyqtaý júıesi 1,6 mln gektar aýmaqta engizilip, qamtý kólemi 2,2 mln gektarǵa jetkizildi. Kelesi jyly júıe keńeıtiledi. Osylaısha, 2026 jyldyń sońyna deıin órt qaýpi joǵary 5,4 mln gektar orman alqaby júıemen qamtylady», dedi Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev.

2026 jyldyń basynda elimizdiń bes óńirinde jabyq tamyr júıesi bar otyrǵyzý materıalyn ósirýge arnal­ǵan, jylyna árqaısysy 6 mln dana kóshet óndiretin 6 pıtomnık salý josparlanǵan. 2021–2025 jyldary Aral teńiziniń qurǵaǵan tabanynda 920 myń gektardan astam aýmaqta orman-melıorasııalyq ju­mystar júrgizilgen edi. Bul jumys­tar kelesi jyly da jal­ǵasady.

Al Qazaly qalasynda jylyna 3 mln kóshet óndiretin pıtomnık salyndy, sondaı-aq qurǵaǵan teńiz tabanynda jańa pıtomnık qurylysy júrgizilýde. Qyzylorda oblysynda QazORǴZI fılıaly qurylyp, 1,3 mln gektardan astam aýmaqty qamtıtyn «Aral ormandary» tabıǵı rezervatyn qurý sharalary qabyldanýda. Kaspıı teńiziniń ekologııalyq máselelerin zertteý maqsatynda Memleket basshysynyń bas­tamasymen Qazaq Kaspıı teńizi ǵylymı-zertteý ınstıtýty quryldy. Qazirgi ýaqytta Mınıstrlik Kaspıı mańy elderimen birlesip Kaspıı teńiziniń sý resýrstaryn saqtaý jónindegi memleketaralyq baǵdarlamany ázirleý máselesin pysyqtap jatyr.

Sondaı-aq bıoalýan­túr­lilikti saqtaý baǵytyndaǵy jumystardyń kúsheıtilgeni atap ótildi. Elimizde arqar, qaraquıryq, qulan, toǵaı buǵysy sııaqty sırek kezdesetin janýarlar sany artyp keledi. Turan jolbarysyn jáne Prjevalskıı jylqysyn qaıta jersindirý boıynsha aýqymdy jobalar iske asyrylýda. Praga qalasynyń zoobaǵymen birlesip 2024–2025 jyldary Qazaqstanǵa 14 bas Prjevalskıı jylqysy ákelindi. 2026 jyldyń maýsym aıynda taǵy 7-8 bas jylqy ákelý josparlanýda. Jolbarystardy qaıta jersindirý baǵdarlamasy aıasynda Reseı Federasııasymen jasalǵan ýaǵdalastyqqa sáıkes, 2026 jyly Qazaqstanǵa 3-4 jolbarys ákelý kútilip otyr.

Memleket basshysynyń tapsyrmasymen 2024–2029 jyldarǵa arnalǵan «Taza Qazaqstan» ekologııalyq mádenıetti damytý tujyrymdamasy bekitildi.

Atalǵan bastama aıasynda bıyl 6,4 mln adamnyń qatysýymen 1 250 ekologııalyq is-shara ótkizilgen. Atap aıtsaq, 1 mln gektardan astam aýmaq tazartylyp, 795 myń tonna qaldyq jınaldy, 2,8 mln aǵash otyrǵyzyldy. Azamattardy tartý maqsatynda @TazaQazBot chat-boty iske qosyldy. Oǵan 25 myń ótinish túsip, onyń 23,6 myńy oryndaldy. Bul qural keri baılanys tetigi retinde óziniń tıimdiligin dáleldedi.

Eseptiń sońynda E.Nysanbaev 2026 jyly Qazaqstan klımattyq jáne ekologııalyq syn-qater­ler boıynsha kelisilgen she­shim­der ázirleý maqsatynda Ortalyq Azııa elderiniń óńir­lik ekologııalyq sammıtin ótkizetinin atap ótti. Sammıt qory­tyndysy boıynsha Memleket basshylarynyń de­k­la­ra­sııasy jáne 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan Is-qımyl baǵ­darlamasyn qabyldaý jos­parlanyp otyr.