Oblysta ekonomıkanyń, qoǵam ómiriniń barlyq salasynda sony serpin bar. Jyl basynan beri 24,1 myń jumys orny ashyldy. Ataýly áleýmettik kómek alatyn otbasylardyń sany 23,0%-ǵa tómendedi.
Q.Aqsaqalov ekonomıkanyń naqty sektorynyń árbir salasyna jeke toqtaldy. Búginde óńirdegi kásiporyndar óndiriske ınnovasııalardy, sıfrlyq tehnologııalardy belsendi túrde engizip, ónerkásiptik robottardy paıdalanýǵa baǵyt ustanyp otyr. Bıyl robottardyń sany 3 ese artty.
«KamLitKZ» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi quny 78,2 mlrd teńge bolatyn shoıyn quıý zaýytynyń qurylysy jobasyn iske asyrdy, 500 jańa jumys ornyn ashty. Taǵy bir iri kásiporyn – júk kólikterine arnalǵan jetekshi beldikter shyǵaratyn zaýyt ashylýǵa daıyn. Investısııa kólemi – 160,5 mlrd teńge, 650 jańa jumys orny ashylady. Sondaı-aq jeńil avtomobılderge avtokomponentter shyǵaratyn zaýyt salynyp jatyr. Munda 800 jumys orny ashylady. Investısııa kólemi – 17,8 mlrd teńge.
– Oblys – elimizdiń mashına jasaý ortalyǵy. Mashına jasaýda kóshbasshylyq pozısııany ustap turýǵa bıyl ǵana ashylǵan «KIA» zaýyty («KIA Qazaqstan» JShS) múmkindik berip otyr. Bul táýelsizdik jyldarynan bergi eń iri, strategııalyq jobalardyń biri. Ol rekordtyq qysqa merzimde, 1,5 jylda salyndy. Kásiporynda 1 500 adam jumys isteıdi. Sondaı-aq sáýir aıynda «SaryarqaAvtoProm» JShS 2,3 mlrd teńge ınvestısııa tarta otyryp, «Jetour H70+» avtokólik óndirisin iske qosty, 200 jumys ornyn ashty, – dep atap ótti oblys ákimi.
Aımaqtyń ekonomıkalyq damý draıverleriniń biri – qara metallýrgııa salasy. Rýdnyı qalasynda metallýrgııa ónerkásibindegi eń kóp kapıtaldy qajet etetin joba – ystyq brıkettelgen temir shyǵaratyn zaýytty iske asyrý bastaldy. Jobaǵa tartylatyn ınvestısııa tek birinshi kezeńniń ózinde 655,0 mlrd teńgeni quraıdy, 1 000-nan astam jumys orny ashylady. Jaqyn arada Lısakov qalasynda temir rýdasynyń qaldyqtaryn qaıta óńdeý jobasyn iske asyrý bastalady.
Kóliktik logıstıkany damytý maqsatynda oblys ortalyǵynda «Tobyl» halyqaralyq kóliktik-logıstıkalyq kesheniniń qurylysy júrgizilip jatyr. Porttyń josparlanǵan qýaty – jylyna 400 myń konteıner. Investısııa kólemi – 63,8 mlrd teńge, 500 jumys orny ashylady. Nátıjesinde, júk tasymaly kólemi 20%-ǵa artady.
Bıyl negizgi kapıtalǵa 781,0 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy, bul 2022 jylmen salystyrǵanda 1,6 esege artyq (492,1 mlrd teńge). Tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń kólemi keıingi úsh jylda shamamen 1,5 mlrd dollardy qurady.
– Oblysty turaqty, senimdi energııamen jabdyqtaýdy qamtamasyz etý maqsatynda jańartylatyn energııa kózderiniń alty jobasyn iske asyramyz. Qazirde oblys elektr energııasyn (0,45 Gvt) óndirgennen tórt ese kóp tutynady (0,12). О́ńirde 2 jel elektr stansasy bar. Jaqyn kúnderi taǵy 2 balamaly energııa kózi: Arqalyq qalasyndaǵy jel elektr stansasy (quny – 30 mlrd teńge, qýaty – 50 MVt), Beıimbet Maılın aýdanyndaǵy kún elektr stansasy (7,0 mlrd teńge, 23 MVt) iske qosylady. Beıimbet Maılın aýdanynda gaz porshendi elektr stansasynyń (14,3 mlrd teńge, 40 MVt), Qostanaı aýdanynda 2 jel elektr stansasynyń (38,7 mlrd teńge, 100 MVt) qurylysy jalǵasyp jatyr. Sondaı-aq qazan aıynda Rýdnyı qalasynda jalpy qýaty 1 GVt bolatyn jel elektr stansasyn (468,0 mlrd teńge, 165 jel generatory) salý týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Osy nysandardy paıdalanýǵa berý oblysta elektr energııasyn óndirýdi 10 esege arttyrady, – dep málimdedi Q.Aqsaqalov.
Agroónerkásiptik keshen – ekonomıkanyń negizgi salalarynyń biri. Bıyl salany qoldaýǵa 207,0 mlrd teńge bólingen, bul ótken jylmen salystyrǵanda 1,2 ese kóp (170,0 mlrd teńge). Sonyń arqasynda aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi 924,0 mlrd teńgeni qurady, jyl qorytyndysynda 1,0 trln teńgeden asady dep josparlanyp otyr. 7,0 mln tonna astyq jınalǵan.
Mal sharýashylyǵy salasynda 7 ónerkásiptik zamanaýı, sıfrlyq taýarly-sút fermasy paıdalanýǵa berildi, aldaǵy jyly taǵy 5 ferma iske qosylady. Bul jobalardy iske asyrý iri sharýashylyqtarda sút óndirýdi eki esege (75,0-den 152,0 myń tonnaǵa) deıin ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Búginde «Baıan sulý» AQ «Kondıterlik Astana» fabrıkasynyń qurylysyn júrgizip jatyr, ınvestısııa kólemi –
14,3 mlrd teńge. Joba ónim assortımentin 16,6 myń tonnaǵa ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Memleket basshysy halyqqa Joldaýynda agrarlyq sektordyń tereń óńdeý áleýetin damytý qajettigin atap ótti. Oblysta astyqty tereń óńdeý jónindegi bir joba iske asyrylyp jatyr. «Qostanai Grain Industry» kásipornynyń jobalyq quny – 71,0 mlrd teńge, múmkindigi – 415,0 myń tonna, 650 jumys orny ashylady.
Keıingi úsh jylda óńirde 1,5 mln sharshy metr turǵyn úı nemese 15 myń páter paıdalanýǵa berildi. Turǵyn úı saıasatyn júzege asyrýǵa bıyl bıýdjetten 40,4 mlrd teńge bólindi, bul 2022 jylmen salystyrǵanda úsh ese kóp (2022 j. – 13,9 mlrd teńge, 2023 j. – 23,2 mlrd teńge, 2024 j. – 24,4 mlrd teńge).
Jumys isteıtin jastardy turǵyn úımen qamtamasyz etýge arnalǵan «Qostanaı jastary» baǵdarlamasyna úsh jyl ishinde 4,9 mlrd teńge bólindi, sonyń arqasynda jumys isteıtin 344 jas baspanaly boldy.
Oblys ortalyǵyndaǵy «Astana» shaǵyn aýdanynda 176 ga aýmaqta 154 kópqabatty turǵyn úı salynady, bul shamamen 60 myń adamǵa turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Búginde 10 kópqabatty turǵyn úıdiń qurylysy aıaqtalyp, 13 úıdiń qurylysy bastaldy.
Bıylǵy avtojol salasynyń bıýdjeti 103,0 mlrd teńgeni qurady, 2022 jylǵy deńgeıden 2,6 ese kóp. 1 300 km avtojol, sondaı-aq 103 eldi mekende 400-den astam kóshe joldary jóndeldi.
– 2023 jyldyń basynda aýyl turǵyndarynyń aýyzsýmen qamtamasyz etilýi 80,4% bolǵanyn atap ótkim keledi. Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes bıylǵy jyldyń qorytyndysynda bul kórsetkish 100%-ǵa jetkizildi. «Úıge deıin sý» jobasy arqyly tirshilik nárine qosylǵan úılerdiń sany 48,3-ten 63,0 myń aýlaǵa deıin ósti. Aýyldardaǵy barlyq aýla sany – 80,6 myń, – dedi óńir basshysy.
«Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy aıasyndaǵy jumystar da belsendi, turaqty júrgizilip keledi. Jyl basynan beri 80 skver men saıabaq abattandyryldy, 164 balalar men sport alańy salyndy, 108 kóppáterli turǵyn úıdiń qasbeti jóndeldi, 143,9 myń jasyl jelek otyrǵyzyldy, 8,5 myń kóshe shamy ornatyldy.
Keıingi úsh jylda oblysta 5 860 orynǵa arnalǵan 9 mektep salyndy, onyń 7-i bıyl paıdalanýǵa berildi. 1,9 myń orynǵa arnalǵan taǵy 2 mekteptiń qurylysy jalǵasyp jatyr. Sonymen qatar 2,2 myń orynǵa arnalǵan 14 balabaqsha boı kóterdi. Nátıjesinde, 2–6 jas aralyǵyndaǵy balalardy mektepke deıingi tárbıemen qamtý 96,4%-ǵa, 3–6 jas aralyǵyndaǵy balalardy mektepke deıingi tárbıemen qamtý 100%-ǵa deıin artty. Qostanaı qalasynda «IQostanay» SMART-ortalyǵy, Tobyl qalasynda «Balalar álemi» shyǵarmashylyq ortalyǵy, Jangeldın aýdanynyń Torǵaı aýylynda «Jas órken» shyǵarmashylyq úıi jumys isteıdi.
Úsh jyl ishinde 35 densaýlyq saqtaý nysany salyndy. Sonymen qatar 3 ońaltý ortalyq jumys isteıdi. О́ńirge medısına qyzmetkerlerin tartý jumysy jalǵasyp keledi. 2023 jyldan beri oblysta dárigerlerdiń tapshylyǵy eki esege tómendedi.
Keıingi úsh jylda 37 sport nysany salyndy. Halyqtyń sport ǵımarattarymen qamtylýy 53,3%-dan 59,7%-ǵa deıin, al sportpen aınalysatyn halyqtyń sany 41,9%-dan 46,7%-ǵa deıin artty.
Mine, osyndaı qol jetken tabystardy sanamalaı kelip, oblys ákimi Torǵaı óńiriniń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna erekshe toqtaldy.
– Memleket basshysy halyqqa Joldaýynda Torǵaı óńiriniń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy Úkimettiń nazarynda bolýǵa tıis ekenin aıryqsha atap ótti. Osyǵan baılanysty Arqalyq qalasyn, Amangeldi, Jangeldın aýdandaryn aldaǵy úsh jylda áleýmettik-ekonomıkalyq turǵyda damytý jónindegi jospar bekitildi. Ol jalpy somasy 165,5 mlrd teńge bolatyn 51 is-sharadan turady. Arqalyq qalasynda mańyzdy ınfraqurylymdyq joba – áýejaı qurylysy júzege asyrylyp jatyr. Jumysty 2026 jylǵy shildede aıaqtaý josparlanǵan. Maýsym aıynda «Ortalyq – Batys» baǵytyndaǵy asa mańyzy kólik dáliziniń qurylysyna resmı start berildi. Jańa baǵyt Astanaǵa baratyn joldy 549 km qysqartady. Sondaı-aq elimizdiń ońtústik óńirlerine tikeleı shyǵýdy qamtamasyz etetin «Jezqazǵan – Arqalyq – Petropavl» avtojolyn jóndeý jónindegi jumys ta keler jyly bitedi, – dedi óńir basshysy.
Baspasóz máslıhatynyń sońynda Q.Aqsaqalov jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap berdi.
