Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Elimizde keıingi jyldary salany damytýǵa qatysty birqatar baıypty, júıeli jumys atqaryldy. Memleket basshysy Joldaýynda eldegi týrızmdi damytý ekonomıkany ártaraptandyrýdyń mańyzdy baǵyttarynyń biri ekenin atap ótti. Sonymen qatar Prezıdent bul salada árbir óńirdiń damý keleshegi bar ekendigine de jete toqtaldy.
Resmı derekterge súıensek, keıingi tórt jylda sheteldik týrısterdiń sany jeti ese ósken. Eger 2020 jyly elimizge 2 mln saıahatshy kelse, byltyr olardyń qatary 15 mıllıonnan asty. El ekonomıkasyna 1,2 trıllıon teńge kiris ákeldi.
«Endigi basty mindet – Prezıdent Joldaýynda aıtylǵandaı, týrıstik aımaqtarda ınfraqurylymdy damytý», deıdi sarapshylar.
Bıylǵy jyl týrızm salasyn strategııalyq ekonomıkalyq baǵytqa aınaldyrýda tolaıym tabystarmen erekshelendi. Jalpy, salanyń damý dınamıkasy eldiń ekonomıkany ártaraptandyrý strategııasynyń mańyzdy quramdas bóligi retinde qarastyrylady. Sol turǵyda salaǵa salynǵan ınvestısııa kólemi aıtarlyqtaı artty. Bıylǵy qańtar-qazan aılarynda salalyq ınvestısııalar 38,1%-ǵa ósip, 923 mlrd teńgege (shamamen 2 mlrd dollar) jetti. Sonyń nátıjesinde 20 óńirde 147 týrıstik ınfraqurylym jobasy iske qosyldy. Qonaqúıler men basqa da ornalastyrý oryndarynyń sany ulǵaıyp, 4 499 nysannyń biryńǵaı syıymdylyǵy 243 500 orynǵa jetti. Bul kórsetkishter salanyń uzaqmerzimdi ınvestısııalyq tartymdylyǵynyń artyp otyrǵanyn aıqyn kórsetedi.
Bıyl elimizge sheteldik týrısterdiń kelýi anaǵurlym ósti. 12,1 mln sheteldik azamat kelip, onyń 8,6 mıllıony týrıstik maqsatpen 24 saǵattan artyq turǵan. Týrıstik qyzmetter eksportynyń úlesi burnaǵy jylmen salystyrǵanda 18%-ǵa ósip, 1,3 mlrd dollar quraǵan. Bul rette elimizge Qytaıdan kelýshilerden túsken kiris 50%-ǵa artyp, 192 mln dollarǵa jetti. Jalpy, shetelden túsetin kiristi keń kólemde tartý, ishki týrızm áleýmettik baǵyt retinde qarastyrylady. Bul týraly «Kazakh Tourism» AQ basqarma tóraǵasynyń mindetin atqarýshy Danıel Serjanuly jan-jaqty baıandap berdi.
«Kirý týrızmi el ekonomıkasyna valıýta ákeledi. Máselen, Qytaıdan kelgen qonaq ıýan, Germanııadan kelgen týrıst eýro jumsaıdy. Bul – bizdiń týrıstik qyzmetterimizdiń tikeleı eksporty. Týrızmniń jalpyulttyq ónimdegi úlesi kóp emes. Damyǵan elderde bul kórsetkish IJО́ 10%-ǵa deıin jetýi múmkin, al aqshalaı túrde 20-30 mlrd dollardy quraıdy. Sol turǵyda kirý týrızmin damytýdyń negizgi maqsaty – shetelden paıda ákelý, ony halyqqa, jergilikti bızneske tıgizý», dep atap ótti Kazakh Tourism basshysy.
Al ishki týrızm azamattardyń densaýlyǵy men qalpyna kelýine yqpal etetin áleýmettik aspekt retinde qarastyrylady. «Sebebi adamdarǵa demalý men rekreasııa qajet. Bul – eńbek demalysy kezinde kúsh-qýatty qalpyna keltirý múmkindigi. Sondyqtan jergilikti turǵyndar kóbine kóp, múmkindiginshe Býrabaı, Baıanaýyl, Katonqaraǵaı, Alakól, Balqash syndy saýyqtyrý oryndaryna baryp demalýǵa tyrysady», dep qosty Danıel Serjanuly.
Bıyl 8 basym kýrorttyq aımaqta tolyq ınventarızasııa jasalyp, 2025–2028 jyldarǵa arnalǵan damýdyń jol kartasy jobalandy. Bul sharalar týrızmniń maýsymdyq sıpatyn tómendetýge, kýrorttyq ınfraqurylymdy halyqaralyq standartqa jaqyndatýǵa múmkindik beredi.
Almaty qalasy bıyl 1,1 mln týrıst tartty, olardyń arasynda sheteldik kelýshilerdiń qarasy da kóp. Bul ósim jańa áýe baǵyttarynyń ashylýyna, sheteldik týrıstik naryqqa baǵyttalǵan marketıngke, qaladaǵy qonaqúı ınfraqurylymyna tikeleı baılanysty. Elimizdiń týrızm brendin halyqaralyq arenada tanytý maqsatynda Almatylyq stend Global Tourism Forum 2025 sııaqty iri saraptamalyq platformalarda kórsetildi. Eldiń mádenı, tabıǵı baılyqtary sheteldik týrısterge tartymdy baǵyttar retinde usynyldy.
Týrızmdi damytýdyń 2019–2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde jalpy ishki ónimdegi týrızmniń úlesin 8%-ǵa deıin jetkizý, qyzmetpen qamtylǵan adamdar sanyn arttyrýǵa qatysty belgilengen sharalar da tyńǵylyqty atqaryldy. Buǵan qosa el ishindegi týrızm de belsendi damydy. Naqtyly derekterge júginsek, bıyl 6,7 mln otandyq týrıst ornalastyrý oryndaryn paıdalanǵan.
Týrıster sanynyń ósýi eldiń syrtqy baılanystar men áýe baǵyttaryn keńeıtýiniń, vızalyq jeńildikter men halyqaralyq marketıngtik josparly jumystardyń jemisi. Sondaı-aq qonaqúı, týrızm ınfraqurylymynyń sany men syıymdylyǵy aıtarlyqtaı ósti, bul týrıstik aǵymdy kútý men qabyldaýdy jaqsartýǵa múmkindik beredi. Turǵyn úıler men meımanhanalardyń tabystary artyp, qonaqúı qyzmetiniń kirisi 268 mlrd teńge shamasynda boldy. Aımaqtarda jańa áýe baǵyttary ashylyp, logıstıkalyq sheshimder men kýrorttyq aımaqtardy jańǵyrtý sharalary qolǵa alynyp jatyr. Infraqurylymnyń júıeli damýy elimizge halyqaralyq týrısterdi tartýǵa, sondaı-aq turý sapasyna qatysty básekege qabiletti bolýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Memleket bıyl kýrorttyq aımaqtardy júıeli damytýǵa erekshe kóńil bóldi. Kókshetaý-Býrabaı, Mańǵystaý aımaqtary sııaqty basty týrıstik baǵyttaryna arnalǵan damý josparlary ázirlendi. Josparlanǵan jumystardyń birqatary búginde naqty júzege asyrylyp jatyr.
Bir sózben, bıylǵy jyl elimiz týrızminiń strategııalyq serpin alǵan kezeńi boldy. Salaǵa salynǵan ınvestısııa kólemi aıtarlyqtaı artty. Sheteldik, otandyq týrıster sany edáýir ulǵaıdy. Infraqurylym men kýrorttyq aımaqtar barynsha jaqsartyldy. Halyqaralyq deńgeıdegi el brendıngi kúsheıdi. Bul kórsetkishter týrızm salasynyń elimiz ekonomıkasy úshin jańa draıverge aınalyp kele jatqanyn, onyń keleshekte mańyzdy eksporttyq, ınvestısııalyq sala bolatynynyń aıqyn dáleli.
