Tranzıttik-logıstıkalyq basymdyqtar týraly suraqqa jaýap bergen Q.Toqaev Eýrazııa qurlyǵynyń ortalyǵynda ornalasqan teńizge shyǵa almaıtyn Qazaqstan úshin tranzıttik áleýetti nyǵaıtý strategııalyq mindet ekenin atap ótti. «Qazaqstandy Eýrazııanyń kóliktik habyna aınaldyrýǵa nıet bar. Bul – bizdiń osy saladaǵy jumysymyzdyń basty baǵyty», dedi Q.Toqaev.
Qazaqstan Prezıdenti ınfraqurylymdaǵy eleýli jetistikterdi, sonyń ishinde Qytaı men Eýropa arasyndaǵy júk tasymalynyń 5 esege ulǵaıýyna múmkindik beretin Dostyq – Moıynty jańa temirjolynyń paıdalanýǵa berilgenin atap ótti. Endi el Moıynty – Qyzyljar, Baqty – Aıagóz, Darbaza – Maqtaaral jelilerin salmaq. Sondaı-aq 2030 jylǵa deıin 5 myń shaqyrym jol salynyp, jańǵyrtylady, 11 myń shaqyrym temirjol jóndeledi.
Q.Toqaev halyqaralyq dálizderge erekshe nazar aýdardy. Qazaqstan Qytaıdyń «Bir beldeý, bir jol» megajobasyn, «Soltústik-Ońtústik» dálizi men Transkaspıı kólik baǵytyn – Orta dálizdi damytýǵa belsendi kirisip ketti. Reseı – Qazaqstan – Túrikmenstan – Iran baǵyty boıynsha teńiz porttaryna shyǵý múmkindigi de bar. Qazir Qazaqstan arqyly 12 halyqaralyq kólik dálizi (5 temirjol, 7 avtomobıl) ótedi, bul Qytaı men Eýropa arasyndaǵy qurlyqtaǵy júk tasymalynyń 85 paıyzyn quraıdy. El Sary teńizden Qara teńizge deıin júk termınaldarynyń jelisin de qurdy.
Týrızm Qazaqstannyń damý baǵytyna aınalýy kerek
Qazaqstan týrızmdi damytýǵa kúsh salyp jatyr, dese de bul sektor eldiń kúrdeli salasy bolyp otyr. El Prezıdenti Q.Toqaev «Turkistan» gazetine bergen keńeıtilgen suhbatynda týrızm ekonomıkany, mádenıetti, qaýipsizdik pen bıznesti biriktirip, óz isine berilgen kásipqoı mamandar men naǵyz patrıottardy qajet etetinin aıtty. «Týrızm salasynda jalqaýlyq pen nemquraıdylyqqa, ashkózdik pen dórekilikke jol joq», dedi Prezıdent.
Q.Toqaev byltyr Qazaqstanǵa mıllıondaǵan sheteldik týrıst kelgenin, sonymen qatar ishki týrızmniń de óskenin atap ótip, bul úrdisterdi qýantarlyq jaǵdaı dep atady. Ol ekotýrızmniń búkil álemde tanymal bolyp kele jatqanyn, Qazaqstannyń osy tusta biregeı tabıǵı artyqshylyqtary bar ekenin alǵa tartty. Basty baǵyttardy atap ótken Prezıdent qaladan nebári 30 mınýttyq jerde ornalasqan Almaty irgesindegi Shymbulaq shıpajaıyna toqtalyp, onyń erekshe landshaftyna joǵary baǵa berdi. Ol Almaty taý klasteri tek aýqatty saıahatshylardy ǵana emes, sonymen qatar ortasha tabysy bar týrısterdi de qamtýǵa tıis ekenin, bul ártaraptandyrylǵan ınfraqurylymdy damytýdy talap etetinin atap ótti.
Kadr tapshylyǵy da kún tártibinen túspeı tur. Osyny sheshý úshin Túrkistanda Halyqaralyq týrızm jáne qonaqjaılylyq ýnıversıteti qurylyp, onyń alǵashqy túlekteri 2024 jyly oqýyn aıaqtaǵan. Q.Toqaev kadr tapshylyǵyn sheshýge qosymsha sharalar qabyldanatynyn aıtty.
Prezıdent sondaı-aq «CNN Travel» 2025 jyly Almatyny Ortalyq Azııadaǵy «sáni men saltanaty jarasqan jańa astana» dep ataǵanyn aıtyp, qala ákimine Almatyny Nıý-Iork, Máskeý men Parıj sııaqty «eshqashan kóz ilmeıtin qalaǵa» aınaldyrýdy tapsyrdy. Onyń aıtýynsha, kelýshilerge táýlik boıy qyzmet kórsetýge, ınfraqurylymdy jaqsartýǵa, qalany damytýǵa, jaryqtandyrýǵa basty nazar aýdarý kerek.
Sırek metaldar qory jóninen kósh basynan kórinbek
Qazaqstan taıaý jyldary sırek kezdesetin metaldar qory boıynsha álemdik kóshbasshylar qataryna qosylýy múmkin. Bul týraly el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev dúısenbide bergen suhbatynda málimdedi.
«Taǵy bir óte mańyzdy taqyryp – jer qoınaýynda sırek kezdesetin metaldar. Bolashaqta ondaı materıaldarǵa degen suranys arta beredi, aldaǵy bes jyldyń ózinde bul suranys eki ese ósedi. Osy rette Qazaqstan úshin taǵy bir múmkindik ashylady. Elimiz jer qoınaýynda sırek kezdesetin mıneraldar qory boıynsha álemdik kóshbasshylar qataryna qosylýy ábden múmkin», dedi Qazaqstan Prezıdenti «Turkistan» gazetine bergen suhbatynda.
Ortalyq Azııa memleketi osy strategııalyq mańyzdy salada óz ustanymyn nyǵaıtý úshin AQSh, Qytaı, Reseı, Ońtústik Koreıa, Japonııa men Eýropa odaǵynyń birqatar memleketimen yntymaqtastyǵyn damyta bastady.
Aıta ketsek, ótken jyldyń qarashasynda Q.Toqaev Ortalyq Azııa memleketterine sırek jer metaldaryn óndirý, óńdeý boıynsha kúsh-jigerin biriktirip, osy salaǵa ozyq tehnologııalardy tartýdy usynǵan edi.
«Jasyryn josparlarǵa» negiz joq
Qazaqstanda qazir parlamenttik reforma júrip jatyr, osyǵan oraı keıbir sarapshylar «bul ózgerister Parlament spıkeriniń ókilettigin kúsheıtip, keıin Qasym-Jomart Toqaevtyń bul qyzmetke aýysýyna jol ashady» dep boljaıdy. Alaıda Qazaqstan Prezıdenti mundaı dolbarlarǵa núkte qoıdy.
5 qańtarda «Turkistan» gazetine bergen suhbatynda Q.Toqaev bul pikirlerdi joqqa shyǵaryp, mundaı boljamdar onyń saıası qaǵıdattaryna qaıshy keletinin aıtty. Ol Qazaqstan prezıdenttik basqarý júıesine negizdelgen memleket bolyp qala beretinin alǵa tartty.
Q.Toqaevtiń aıtýynsha, ol Aqordaǵa kelgenge deıin de «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» tujyrymdamasyn nazarǵa alǵan. Sondaı-aq Q.Toqaev memlekettik júıeni jeke bas múddesi úshin ózgertý jaýapsyzdyq ekenin málimdedi.
Prezıdent sondaı-aq memleket úshin sheshýshi reformalar jalpyhalyqtyq referendým arqyly ǵana qabyldanýǵa tıis ekenin, parlamenttik ózgeristerdiń astarynda «jasyryn jospar» izdeýge negiz joq ekenin atap ótti.
Resmı derekkózder 2026 jyl Qazaqstan úshin jańǵyrýdyń jańa kezeńin belgileıtinin aıtady. Elde osy jyl «Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly» bolyp jarııalandy.
