Aýyl adamdarynyń aq alǵysy

El ishinde júrgendikten, eleýli eńbegimen súısintken azamattardy jıi kóremiz. Solardyń qatarynda bir qolymen besikti, bir qolymen aýyldy terbetken, tastaı berik, gúldeı názik Aıgúl Dáýirbekqyzy da bar. Ol 30 jyl boıy Barqytbel baýyryndaǵy Jántikeı aýylyna basshylyq jasap keledi. Ákim áıel, ásirese, 2010 jyly bolǵan alapat sý tasqynynda aıryqsha jiger tanytyp, eldi sabyrǵa shaqyra bildi. Etigimen sý keship, erlermen birge eren eńbek etti. Sý shaıǵan aýyldy qaıta qurýǵa atsalysty. Taıaýda redaksııa qosynyna atalǵan aýyl adamdarynyń atynan hat kelip tústi. Yrǵyzbaı aýyldyq okrýginiń ákimi Aıgúl Imanǵalıeva «kóshken eldiń kómeshi bolsa, erý eldiń erýligi bar» ekenin jetkizip, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa tarbaǵataılyqtardyń basyna túsken syn sátte qoldaý kórsetip, tasqyn shaıyp ketken tutas aýyldyń qaıta salynýyna, eldiń eńse kóterýine erekshe nazar aýdarǵany úshin zor rızashylyǵyn bildirgen eken. Selge sel qosylǵan juttan jurttyń jutamaı, jańa qonystan óris taýyp, jasampaz rýhpen jańarǵan, jasarǵan jántikeılikterdiń joldaǵan jyly lebizin jarııalap otyrmyz. – Qazaqta «Han – shańyraq, halyq – ýyq» degen qanatty sóz bar. Ár ýyq bekem bolsa, elimizdiń de shańyraǵy bıik, irgesi berik bolady. Elbasy Nursultan Nazarbaev táýelsiz elimizdiń qaı qıyrynda jatqan eldi meken bolsa da, qyraǵy nazarynan qalys qaldyrmaıtynyna, et-júregi elimen birge soǵatynyna 2010 jyly aýylymyzdy tasqyn sý alǵan synı sátte óz kózimizben kýá boldyq. Shyǵys Qazaqstan óńiriniń Tarbaǵataı aýdanynda oryn alǵan tasqynnan birneshe eldi mekender zardap shekti. Onyń ishinde bizdiń Jántikeı aýyly da bar bolatyn. Jalpy, meniń bul aýylda eńbek etip kele jatqanyma shırek ǵasyrdan asa ýaqyt boldy. 1974 jyly burynǵy Aqsýat aýdanynyń Úshtóbe aýylynda orta mektepti támamdaǵan soń Semeı pedagogıkalyq ınstıtýtynyń fızıka-matematıka fakýltetine túsken edim. Oqý bitirgen soń eńbek jolymdy týǵan jerimde muǵalim bolýdan bastadym. 1979 jyly aýdandyq partııa komıteti sol kezdegi úlken keńshar sanalatyn Lenın jolyna komsomol uıymynyń jetekshisi etip jiberdi. 1979-1983 jyldarda atalǵan keńshardyń jumysyna jastar kóptep atsalysty. Jumystyń nátıjesi bolar, 1985 jyly Aqsýat aýdandyq komsomol uıymynyń hatshylyǵyna saılandym. 1985 jyly aýdandyq partııa komıteti senim artyp, Sulýtal sovhozynyń partııa uıymyn basqarýǵa jiberdi. Sodan beri 30 jyl osy aýylda jumys istep kelemin... Árıne, áıel zatyna el basqarý, jurt senimine ıe bolý ońaı emes. Kútpegen oqıǵalar syn tezine salatynyna talaı kózimiz jetti. Ásirese, osydan bes jyl buryn bolǵan sý tasqyny elmen birge meniń de esimnen ketpeıdi. Tóte kelgen qyzyl sýdan aýyl halqyn aman alyp qalý kerek boldy. Qarǵyn sý jetken sátte aýyldyń bar halqy dereý qaýipsiz aımaqqa kóshirildi. Dúnıe-múlkinen, malynan aıyrylǵan turǵyndardy sabyrǵa shaqyrdyq. Bar múmkindikti paıdalanyp, aýyl azamattaryn bóget salýǵa, sýdy toqtatýǵa jumyldyrdyq. Tasqyn ortasynda qalǵan turǵyndarǵa syrttan kelgen kómekti der kezinde jetkizip otyrý qajet edi. Aýyl ishinde qaltyldap qaıyqpen júzip júrip, qanshama adamdy sý qorshaýynan alyp shyǵýǵa týra keldi. Aýyldy tasqyn sý eki ret basty. Qudaı ońdap, adam shyǵyny bolǵan joq. Mine, osyndaı qıyn-qystaý kezeń­de Memleket basshysy Nursultan Nazar­baevtyń jaǵdaıdy tikeleı baqylaýǵa alýyna baılanysty aýyl ahýaly az kúnde tez ońalyp ketti. Elbasynyń se­nim­di serikteriniń biri, sol kezdegi óńir basshysy Berdibek Saparbaev kún-tún demeı, sý basqan Kókjyra, Jánti­keı aýyldaryna san kelip, tabıǵı apat­tyń zardaptaryn joıýǵa basshylyq ja­sady. Bizdiń Yrǵyzbaı aýyldyq okrý­gine qarasty eki eldi meken bar. Biri – Jántikeı, ekinshisi – Qojakeldi. Elbasynyń aralasýymen tasqynnan keıin osy aýyl túgelimen jańa qonysqa salyndy. Jańa aýyl burynǵy mekennen 2 shaqyrym qashyqtyqtaǵy dóńes jerge ornalasty. Jańadan 191 turǵyn úı, mektep, aýrýhana, poshta mekemesi, ákimshilik ǵımarattary boı kóterdi. Turǵyn úıler salynyp, jańa qonysqa kirgen qýanyshymyzǵa Nursultan Ábishuly da ortaqtasty. Bul – bizdiń tarbaǵataılyqtar úshin esten ketpes tarıhı kún edi. Aýyl aqsaqaldary, turǵyndar shat-shadyman boldy. Elbasyǵa aqjarma aqkóńilderin, alǵystaryn aıtty. Kóktemgi kók sý torlaǵan kóńildegi kirbiń ketti. Búginde Prezıdent pármenimen qaıta jandanǵan aýyldyq okrýgte basta­ýysh jáne orta mektep, dárigerlik ambýlatorııa, poshta mekemesi jumys isteıdi. Uıaly baılanys operatorlary ornatylǵan. Qazir 1170 adam turatyn aýylda 4 myń bastan astam iri qara, 12 myńnan astam qoı-eshki, 500-den astam jylqy ósiriledi. Jaıylymdyq, egistik jáne shabyndyq alqaptary jetkilikti. Sonymen qatar, 37 sharýa qojalyǵy, 1 jaýapkershiligi shekteýli seriktestik, 3 jekemenshik dúken, 1 toıhana, 1 naý­baıhana turǵyndarǵa jumys berip otyr. «Otau-TV» spýtnıktik baılanysyn ­aýyl turǵyndarynyń 100 paıyzy paıdalanýda. Tarbaǵataı bókteri mal sharýashy­lyǵyna qolaıly bolǵandyqtan, soń­ǵy jyldary asyl tuqymdy sharýa­shylyqtar qurý qolǵa alyndy. 2012-2013 jyldary 8 sharýa qojalyǵy 13 bas asyl tuqymdy buqa malyn 5 mln. teńgege satyp aldy. Olarǵa Úkimet tarapynan 8 mln. teńgeden asa sýbsıdııa berildi. Bul jumystar keıingi jyldary da jalǵasyn taýyp, sharýa qojalyqtary memleket qarjysynan bólek jeke qarajattaryna da asyl tuqymdy mal satyp alýdy jalǵastyrýda. Máselen, 2014 jyly eki qojalyq «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha 14 mln. teńgege 82 bas iri qara aldy. Sondaı-aq, «Jaılaý» baǵdarlamasynyń ıgiligin kórip jatqandar, «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasynyń kómegine súıengender de kóp. «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy arqyly turǵyndar 21 mln. teńgeniń shaǵyn nesıesine qol jetkizdi. Osy baǵytta eki jyl buryn «Daryn-Álimhan» JShS jetekshisi Sáýle Mamyrbaeva naýbaıhana men kondıterlik ónimder sehyn ashyp, nan ónimderimen qamtamasyz etýde. Aýyl turǵyny Baqytbek Ojaev 2 mln. teńgege qus fermasyn ashyp, kúnine 500-den astam jumyrtqa óndiredi. Búginde ol Sátbaev, Kókjyra, Aqsýat aýyldyq okrýgterin jumyrtqamen qamtamasyz etip otyr. Al Jadyra Rahymjanova 3 mln. teńgege jylyjaı salsa, «TTR» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Rınat Kónekbaev 200 basqa arnalǵan mal bordaqylaý alańyn ashty. Osylaısha, 2013-2014 jyldary aýylǵa 31 mln. 250 myń teńgeniń nesıe qarajaty bólindi. Bul memleket tarapynan zor qoldaý dep bilemiz. Sondaı-aq, 25 jyl qolǵa alynbaǵan egin sharýashylyǵy jandanyp keledi. Byltyr «Nurly» sharýa qojalyǵy 600 gektar sýarmaly egistik alqabyna qytaı burshaǵy men bıdaı, kartop salsa, bıyl 50 gektarǵa júgeri egýdi qolǵa aldy. «Bereke» sharýashylyǵynyń basshysy Qýanyshbek Muqashev kartop pen jońyshqa ósirýde. Baǵa ósimine jol bermeý maqsatynda barlyq aýyl kásipkerlerimen memorandýmǵa qol qoıyldy. Kásipker Baqytgúl Imanova jeke qarajaty esebinen zamanaýı meıramhana saldy. Sonymen birge, qorajaılar salýǵa, maldy asyldandyrýǵa qomaqty ınvestısııa tartylýda. Bul rette bıylǵy alǵashqy toqsannyń ózinde aýylǵa 13 mln. teńgeden astam qarajat quıyldy. Áleýmettik jumystar da nazardan tys qalǵan joq. Yrǵyzbaı aýyldyq okrýgi boıynsha 10 qamqorlyqty qajet etetin jáne 9 múmkindigi shekteýli adamǵa áleýmettik qyzmet kórsetiledi. Aýylda 41 altyn alqa, 20 kúmis alqa ıe­geri, 8 tyl ardageri, 1 aýǵan soǵysynyń ardageri turady. Túrli merekelerde qaıyrymdylyq aksııalary turaqty uıymdastyrylyp keledi. Áleýmettik turǵydan az qamtylǵan 8 otbasy «О́rleý» baǵdarlamasy boıynsha jumysqa tartyldy. Jıyny 478 otbasy jumyspen qamtylyp otyr. 2012 jyly «Romat» fırmasynyń prezıdenti, jerlesimiz Turarbek Raqyshevtyń demeýshiligimen Yrǵyzbaı ata meshiti salynsa, bıyl «Týǵan elge – taǵzym» aksııasy aıasynda «Nur-Astana» qurylys kompanııasynyń basshysy, jerlesimiz Asqar Raqymbaev jáne almatylyq jerlesimiz Berik Esenulynyń demeýshiligimen «Erler esimi – máńgi esimizde» atty Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyna oraı maıdangerlerge arnalǵan memorıal ashyldy. Osynyń barlyǵy «qysqa jip kúrmeýge kelmeıtin» qazirgi jahandyq daǵdarys keýlegen almaǵaıyp dúnıede elimizdiń erteńgi kúnge nyq qadam basyp kele jatqanynyń aıǵaǵy dep bilemiz. Tabıǵı apatty el bolyp eńserýimizdiń ózi elimizdiń birligi men berekesin kórsetedi. Jýyrda tabıǵı apattyń oryn alǵanyna bes jyl tolýyna oraı aýylymyzda as berdik. Osy jıynda aýyl turǵyndary Memleket basshysyna el basyna kún týǵanda kórsetken qoldaýy úshin sheksiz rızashylyqtaryn bildirip, memleketimizdiń mereıi arta berýi jolyndaǵy eńbegine tabys tiledi. Máselen, seksenniń seńgirine shyqqan eńbek ardageri Kúlgin Jambylova Elbasyna eliniń tileýles ekenin jetkizip, batasyn berdi. Jambyl Jumanbaev esimdi jergilikti aqyn jyr shýmaqtaryn arnady. Toqsanǵa taıap qalǵan Gúljamal áje Baqtınanyń tasqyn kezinde týǵan nemeresine Nursultan dep úkilep esim qoıýy da Elbasyna degen el qurmetiniń kórinisi bolsa kerek. Laıym, táýelsiz memleketimiz ot pen sý­dan aman bolyp, elimen etene El­basymen birge jarqyn kúnderge qadam basa bersin! Jazyp alǵan Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Shyǵys Qazaqstan oblysy, Tarbaǵataı aýdany. Sýrette: Yrǵyzbaı aýyldyq okrýginiń ákimi Aıgúl IMANǴALIEVA.