Qarjy qatań qadaǵalanady

Búginde dúnıejúzin qańtaryp otyrǵan qarjy­lyq daǵdarystyń bizdiń eldiń ekonomıkasyna da teris áseri bolyp otyr. О́ıtkeni, búginde qaıbir el bolsyn jahandyq ózgeristerden tys tura almaıdy. О́tken jyly qarasha aıynda Memleket basshysy «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda aldaǵy ýaqytta atqarylar jumystardy qol­men qoıǵandaı aıtyp berdi. Búgingi mindet osy Jańa Ekonomıkalyq Saıasatta alǵa qoıyl­ǵan mindetterdi oryndaý bolyp tabylady. «Nurly Jol» eldiń ınfraqurylymdyq damýynyń strategııalyq jospary bolyp tabylady. Sebebi, eldiń erteńgi gúldenýi de búgingi ınfraqurylymdy qalaı jasaıtynymyzǵa, oǵan salynǵan ınvestısııalarǵa baılanysty. Qazaqstannyń álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna enýi «Nurly Jol» Jańa Ekonomıkalyq Saıasatynyń basty maqsaty, «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń nysanasy bolmaq. Osy joǵary maqsatqa jetý úshin Qazaqstannyń ár azamatynan otansúıgishtik, eńbekke jaýapty qarym-qatynas, tózimdilik qajet. Álemdik ekonomıkanyń quldyraýy, shıkizat resýrstaryna baǵanyń túsýi, nátı­jesinde bıýdjettiń kiris bóligine túsimderdiń azaıýy – búgingi ýaqyttyń kúrdeli sıpatyna aınaldy. Sondyqtan «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» – bul daǵdarysqa qarsy baǵdarlama ǵana emes, ol aldaǵy onjyldyqqa naqty áreketter jospary der edik. Joldaýdaǵy basym baǵyttar naqty aıtyl­ǵan. Sonyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznesti damytý sharalary men ınfraqurylymdyq salaǵa bólinetin qyrýar qarjynyń tıimdi ári únemdi paıdalanýyn Memlekettik kirister komıteti baqylap, talan-tarajǵa jol bermeýge úles qosatyn bolady. Joldaýda ınfraqurylymdy damytý, jol-kólik logıstıkasyn jetildirý, aýyl sharýashylyǵyn, óndiristi, bıznesti qoldaý úshin Ulttyq qordan mıllıardtaǵan teńge qarjy bólinetindigi aıtyldy. Osynyń barlyǵy belgilengen maqsatqa jumsalmasa, «kóleńkeli ekonomıkanyń» qulqynyna túsip ketse, etken eńbektiń esh bolary sózsiz. Qansha­ma qarjy ekonomıka men áleýmettik salanyń damýyna emes, qulqyny tereńderdiń qaltasyna ketse, daǵdarys basqany emes, bizdiń eldi aı­nal­dyrmasyna kim kepil?.. Jumysqa asa belsendilikpen kirisken Qostanaı oblysy boıynsha memlekettik kirister departamenti eldiń ekonomıkasyn damytý úshin Ulttyq qordan, bıýdjetten bólingen qyrýar qarjynyń belgili bir bóliginiń salyq, basqa da kirister retinde bıýdjetke qaıta túsýi úshin jumystar júrgizip otyr. Prezıdentimiz shaǵyn jáne orta bıznesti damytý mańyzdylyǵyn únemi atap ótedi. Álemdik tá­ji­rıbe kórsetkendeı, eldegi barlyq jumys ornynyń úshten ekisi shaǵyn jáne orta bıznes sektoryna tıesili bolýy tıis. Al damyǵan elderde onyń óniminiń úlesi 50-80 paıyzdy quraıdy. Memleket basshysy damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý úshin ishki jalpy ónim kólemin 50 paıyzǵa deıin ulǵaıtý kerektigin qadap tapsyrdy. Shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý úshin 2015-2017 jyldary 155 mıllıard teńge nesıe jelileri ashylady. Eń bastysy olardy tıimdi paıdalaný qajet. Bizdiń jumystyń maqsat-múddesi qarjynyń tıimdi paıdalanýyn, talan-tarajǵa jol bermeýge úles qosý bolyp tabylady. Bul resýrstar qysqa merzimdi sharalarǵa ar­nalmaǵan. Olar ekonomıkanyń odan ári qalyp­tasýyna baǵyttalady. Atap aıtqanda, kóliktik, energetıkalyq, ındýstrııalyq jáne áleýmettik ınfraqurylymǵa, shaǵyn jáne orta bızneske bólinedi. Búgin daǵdarys jaǵdaıynyń ózinde Qostanaı óńirine de memleket tarapynan qomaqty qarjy bólinýde. Bul rette oblys boıynsha mem­lekettik kirister departamenti 2014 jylǵy mejeni oıdaǵydaı oryndap, memlekettik bıýdjettiń kirisi 100 paıyzǵa oryndaldy. 2014 jyly shaǵyn jáne orta bıznestiń memlekettik bıýdjettegi úlesi 30,6 paıyzdan 42,4 paıyzǵa deıin ósip, qosymsha 7,2 mıllıard teńge tústi. Sonymen qatar, biz salyqtyq eseptilikti jeńildetý jóninde úlken jumystar júrgizip, onyń kólemin 2 ese azaıttyq. Keleshekte qalǵan salyqtyq eseptilikti táýekelderdi basqarý júıesinde, tipti, taldaýǵa jetkilikti bolatynǵa deıin jeńildetý kózdelgen. Mysaly, tek qana aǵymdaǵy jyldyń eki aıynda elektrondy túrde 110946 qyzmet kórsetilgen, bul barlyq kórsetilgen qyzmettiń 78,8 paıyzyn qurady. Táýelsizdik alǵan ýaqyttan beri elimiz ekonomıka­lyq damýdyń bıigine qol jetkizip keledi. Bıznes aıaǵynan nyq turyp keledi, al salyqtar jınaý ishki jalpy ónimniń 23 paıyzyna jetti. Endi Memlekettik kirister komıte­tiniń aldynda bıznes-úrdisterdi jeńildetý jáne sybaılas jemqorlyqty tómendetý minde­ti tur. Ol úshin salyqtardy ońaı jáne yńǵaıly tóleýge jaǵdaı jasaý jáne qoǵamda kásipkerlik orta qurý jetildirile bermek. Kásipkerler barynsha ashyq jumys istep, óz quqyqtarynyń qorǵalatynyna sengende adal jáne taza kásipkerlikpen aınalysýǵa umtylady. Munyń ózi ekonomıkadaǵy shynaıy básekege, al shynaıy báseke ónimniń sapasyna bastaıdy. Prezıdent Úkimetke memlekettik apparat pen kásipkerliktiń ózara tıimdi jumys isteýin qamtamasyz etýdi, memlekettik qajettilikpen kásipkerliktiń damý balansyn qamtamasyz etetin memlekettik tabystardyń birtutas asa tıimdi júıesin jasaýdy, syrtqy saýda aınalymnyń ósýin, kásipkerlikti yntalandyrý úshin qolaıly sharttardy engizýdi tapsyrdy. Jergilikti atqarýshy bılik oblysymyzdyń qolaıly geografııalyq jaǵdaıyn ońtaıly paıdalanyp, joldardyń tranzıttik múm­kindigin ósirýdi qamtamasyz etýge umtylyp otyr. Bıýdjetke tólemderdi kóbeıtý úshin jáne aǵymdaǵy jyldyń mejesin múltiksiz oryndaý úshin Qostanaı oblysy boıynsha memlekettik kirister departamenti jáne onyń qalalar men aýdandardaǵy qurylymdyq bólimshileri, keden beketteri salyqtardy jáne kedendik tólemderdi ákimshilendirýdi kúsheıtý esebinen qosymsha rezervterdi anyqtaý úshin jumysty belsendi uıymdastyryp otyr. Quramyna salyq, keden jáne qarjy polısııasy organdarynyń qarjy qylmystaryn anyqtaý qyzmetiniń basyn qosyp, biryńǵaı fıskaldy organ qurý arqasynda memlekettik kiris departamenti jumysynyń nátıjeliligi artty. Memlekettik kiris departamenti qurylǵannan bastap syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylar jáne salyq tóleýshiler jóninde biryńǵaı aqparattyq baza paıda boldy. Taýarlardyń syrttan ákelinýinen bas­tap, paıdalanýǵa, satýǵa deıingi úderisti baqylaý kúsheıtildi, kóleńkeli ekonomıka azaıdy, bıýdjetke túsim ósti, salyq tóleýshilerdi ákimshilendirý boıynsha bıznes-úrdister ońtaılandyryldy. Bıýdjettiń nyǵaıýy úshin árbir qazaqstan­dyq, kásipkerler kóleńkede júrgen, resimdel­megen múlikti, aqshany jarııa etýi, zańdastyrýy tıis. Bárimizdiń otanshyldyq, patrıottyq paryzymyz osydan bastalady. Aıbek PAIаEV, Qostanaı oblysy boıynsha memlekettik kirister departamentiniń bastyǵy. QOSTANAI.