Salmaǵy 150 keliden asatyn tas Naýryz merekesi aıasynda kópshilik aldynda, dástúrli shartqa saı kóterilip, arnaıy tuǵyrǵa ornatyldy. Osy sátten bastap ol resmı túrde «Balýan tas» mártebesine ıe boldy.
Is-shara Túrkistan oblysy ákimdiginiń qoldaýymen uıymdastyrylǵan «Túrkistan oblysyna Balýan tas sapary» ekspedısııasynyń úshinshi kúni ótti. Ol ulttyq bahadúrlik murany jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan «Qazaq kúshiniń kartasy» mádenı-tanymdyq jobasy aıasynda iske asty. Ekspedısııa jetekshisi, «Baluan tas» ulttyq sport túrleri jáne mádenıeti akademııasynyń prezıdenti Abylaıhan Qalnazarov palýandy arnaıy osy óńirge alyp kelgen.
Jıyn barysynda Abylaıhan Qalnazarov kóne dástúrdiń mánin tarqatyp ótti.
«Buryn aýyl-aımaqqa aty shyqqan balýan kelse, el aǵalary odan Balýan tas kóterýdi ótingen. Bul rásim Otyrarda sońǵy ret ótken ǵasyrdyń 40-jyldary Qajymuqan atamyzdyń qatysýymen ótken. Odan keıin bul dástúr umyt qala bastady. Búgin sony qaıta jańǵyrtý – eldiń birligi men kúsh-qýatynyń belgisi», dedi ol.
О́tinishke jaýap retinde Arman Súleımen belgilengen tasty kóterip, tuǵyryna qondyrdy. Kópshilik kýá bolǵan osy sát tarıhı rásimniń qaıta jandanǵanyn aıǵaqtady.
Jıyn barysynda erekshe qurmet kórsetilip, Abylaıhan Qalnazarovtyń ákesi Mamyraıhan Qalnazarov aqsaqal palýanǵa bata berip, astyna at mingizdi.
«Atam qazaq «Balýan kelse, qut» degen. Mundaı alyp kúnde kele bermeıdi. Arman azamat qurmetke laıyq», dedi qarııa.
Aıta keteıik, qazaq dalasynda, ásirese ońtústik óńirde Qajymuqan Muńaıtpasulynan keıin dál osyndaı rásimmen balýan tas kóterý oqıǵasy tirkelmegen. Osylaısha araǵa 80 jyldan astam ýaqyt salyp, umyt bolǵan dástúr 2026 jylǵy 20 naýryzda qaıta jańǵyrdy. Bul oqıǵanyń sımvoldyq máni de zor.
Derekterge súıensek, Qajymuqan kótergen tas sandyq pishindes bolyp, shamamen 30−40 put tartqan. О́kinishke qaraı, bul tarıhı tas 1969 jylǵy sý tasqyny kezinde joǵalǵan.
Tarıhı málimetterde aıtylǵandaı, Qajymuqannyń Sháýildirdegi erligi el aýzynda ańyz bolyp qalǵan. Qartaıǵan shaǵynda da ol aýyr tasty esh qınalmastan kóterip, birneshe qadam jerge laqtyrǵany týraly derek bar. Bul onyń qaıraty men ázilge jaqyn, márt minezin aıǵaqtaıtyn erekshe oqıǵa retinde baǵalanady.
Al búgingi jańǵyrǵan rásim – sol dástúrdiń jalǵasy, ulttyq kúsh mádenıetiniń qaıta jańǵyrýynyń aıqyn kórinisi.
