Medısına – kommersııalyq qurylym emes

 

Sońǵy kezderi Májilistiń jalpy otyrystarynda depýtattyq saýaldar joldaý kemı túsken edi. Bul sońǵy kezderi qyzý júrgen saıası naýqanǵa da baılanysty bolsa kerek. Deı turǵanmen, ara-arasynda birer saýaldar da jarııalanyp qalyp jatty. Sonyń biri Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenovanyń atyna depýtat Tólesh Kenjınniń joldaǵan saýaly bolatyn.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń zertteýlerine júgingen májilismen álemdegi eń deni saý ult retinde japondyqtar, sıngapýrlyqtar, shveısarlyqtar men ıspandyqtar ekendigin atap ketti. Osylaı deı kele, depýtat mınıstr Tamara Dúısenovanyń qaperine Qazaqstanda árbir azamat tegin medısınalyq kómektiń kepildendirilgen mólsherin ala alatynyn da eske sala ketýdi durys dep tapqan. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2009 jylǵy 15 jeltoqsandaǵy №2136 «Tegin medısınalyq kómek aýqymynyń kepildi tizbesin bekitý týraly» qaýlysyna sáıkes, aldyn alý, dıagnostıkalyq jáne emdeý medısınalyq qyzmetterin qosa alǵanda, el azamattary men oralmandarǵa kórsetiletin tegin medısınalyq kómek bıýdjet esebinen júzege asyrylady. Sońǵy jyldary densaýlyq saqtaý júıesin qarjylandyrý 6 esege ósip, 2004 jylǵy 131 mıllıard teńgeden 2013 jyly 838,2 mıllıard teńgege deıin artqan eken. Bul rette 2013 jyly bólingen qarjy IJО́-niń 2,4 paıyzyn quraǵandyǵyn da reti kelgende aıta ketken jón. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń usynysy boıynsha densaýlyq saqtaý salasyna jumsalatyn shyǵyn IJО́-niń kem degende 4 paıyzyn quraýy tıis kórinedi. «Tegin medısınalyq kómek aýqymynyń kepildendirilgen kólemi 2013 jyly 607,9 mıllıard teńge bolsa, bul qarjyny elimizdiń árbir azamatyna bólgende 35,4 myń teńgeden keledi. Deı turǵanmen, qajetti qarjylyq qoldaý kólemi aıtarlyqtaı bolyp otyrǵanyna qaramastan, medısınalyq ­qyz­met kór­setý sapasy kóńil kón­shit­­­­­­peı­ ke­ledi», – deıdi Tólesh ­Áýke­baıuly. Turǵyndar arasynda dárigerler tarapynan alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetilýine jáne dári-dármekke degen baǵanyń únemi ósip otyrǵandyǵyna qatysty narazylyqtar barshylyq ekendigin tilge tıek etken T.Kenjın, 2005 jyldan elimizde Tegin jáne jeńildikti dári-dármekpen qamtamasyz etý baǵdarlamasy jumys istep kele jatqandyǵyna da nazar aýdartady. Depýtattyń sózine qaraǵanda, qazirgi tańda tegin dári-dármekterdiń tizimi shektelgen jáne de aýyr naýqastardy emdeýde azamattar ózderiniń qarjysyn jumsaýǵa májbúr. «Dáriniń sapalylyǵy men shıpalylyǵy onyń qunyna tike­leı baılanysty ekeni barshaǵa málim. Sondyqtan da birqatar máselelerdi sheshýge týra keledi. Atap aıtqanda, mınıstrliktiń 2008 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy №764 buıryǵyna tirkelgen hattamaǵa sáıkes, alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómektiń negizine barlyq syrqattardy emdeýge olardyń emdelý nátıjesine de qaramastan 10-12 kún belgilengen. Sondyqtan da emdelý kýrsy ýaqytyn arttyrǵan jón», – deıdi depýtat. Bul rette, halyq qalaýlysy Qazaqstanda eń tómengi zeınetaqy alatyn zeınetkerlerdiń jalpy sany 120 myń adamnan asatynyn da kóldeneń tartady. «Emdeý prosedýralary aqyly, al dári-dármekterdiń qymbattyǵyna baılanysty bolmashy aqshaǵa «emdelý» de múmkin emes. Olaı bolsa, eń tómengi zeınetaqy alatyn zeınetkerlerge emdeýdi tegin etip, al qalǵan zeınetkerlerge jáne eńbek ardagerlerine 50 paıyzdyq jeńildikter jasaǵan oryndy», – deıdi depýtat máseleniń ashyǵyna kóship. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda medısına salasy kommersııalyq qurylymǵa aınalyp, turǵyndardyń densaýlyǵyn jaqsartýdy emes, kerisinshe, máseleniń qarjylyq jaǵyn kúıtteýge kirisip ketken. Depýtat bul rette «Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» Konstıtýsııalyq zań­nyń 27-babyna sáıkes, jazbasha ­jaýapty zańda belgilengen merzimde qaıtarýdy suraıdy. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».