Qara joldyń azaby

Jýyrda Soltústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń 37-sessııasynda oblys ákimi Erik Sultanov Indýstrııalandyrý kartasynyń sheńberinde 2015 jyly óńirde 90 mlrd. teńgeniń 60 jobasy iske asyrylatynyn málimdedi. Teriskeıdegi oblystyń ekonomıkasyna osyndaı kólemdegi ınvestısııa quıylǵanyn buryn-sońdy estimegen edik, týǵan jerimiz bolǵan soń qýanyp qaldyq. О́zimiz eńbek demalysynda bolǵan kezde oblystaǵy qyzý tir­likke kýá boldyq. Ásirese, Petropavl qalasyndaǵy kóptegen kósheler shuǵyl jóndelip jatyr. Al ortalyqtaǵy Jambyl, M.Áýezov, Abaı atyndaǵy kósheler aınadaı jarqyraıdy. Jóndelip bolmaǵandarynda túrli jol tehnıkalary men jol jóndeýshiler eńbek etýde. Qaı jaqqa qarasań da qyzý tirlik. Alaıda, oblys turǵyndarynyń kóbi munyń bárine kezekti naýqan sııaqty qarap, samar­qaý kóz tastaıdy eken. «E, álgi forýmǵa daıyndyq úshin ǵana jasalyp jatqan dúnıeler ǵoı, shyn jón­degish bolsa, aýyldyń joldaryn jóndemeı me?» degen pikirlerdi de estip qaldyq. Olardyń sózderiniń jany bar. Kelesi, 2016 jyly Petropavlda Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy aımaqaralyq yntymaqtastyqtyń kezekti forýmy bolady. Onyń jumysyna eki eldiń prezıdentteri qatysady dep kútilýde. Shuǵyl júrgizilip jatqan jóndeý jumys­tary aldymen soǵan daıyndyq úshin jasalyp jatqany kórinip tur. Sol úshin forýmǵa qatysatyndar júretin jerlerdiń bárin aınadaı jarqyratýda. Al soltústiktiń aýyldary arasyndaǵy joldyń jaǵdaıy adam tózgisiz ekenin basshylar qaıtip jasyrmaq? Tas jol bolmaǵan soń jazda jaýynnan, qysta qardan týǵan aýylyna jete almaıtyndar nemese keri qaıta almaıtyndar óte kóp. Mysaly, Taýaǵash – aımaqtaǵy eń úlken qazaq aýylynyń biri. Turǵyndar óz kúnderin ózderi kórip, aýyldy tozdyrmaı, kóship ketpeı, qozǵalmaı otyr. Shama-sharqynsha jeke isin dóńgeletip, dúken, dámhana ashyp alǵandar da bar. Kóp úıler ózderiniń tehnıkalarymen aýlasyndaǵy sharýasyn tyndyryp alady. Jaqsy úıler, jańa qurylystar kóterip jatqandar da jetkilikti. Jeńil mashına, tipti, árbir úıde bar dese bolady. Aýyl turǵyndarynyń bılikten jalǵyz-aq ótinishi bar, onysy – tek jol qajettigi ǵana. «Bizge basqa eshteńe de keregi joq, tek jol salyp berse eken», deıdi olar. Aýyl adamdary osy tilegin de­pýtattarǵa jetkizip, olar óz tarapynan Úkimetke saýal da joldaǵan edi. Bir jyly oblystyq máslıhat bıýdjette Taýaǵash jolynyń shyǵynyn qarastyrdyq dep te aıtqan bolatyn. Al 2012 jyly aýylǵa jańa mektep salynǵanda kelgen sol kezdegi oblys ákimi Serik Bilálov te jol salǵyzamyn dep, óz aýzynan ýáde berip ketken-di. Tipti, joldyń jobalyq-sme­talyq qujattary da jasalǵan. Sodan beri 3-4 jyl ótti. Biraq, joldan áli kúnge habar joq. Osyndaı jaıt jalǵyz Taýaǵash emes, kóptegen qazaq aýyldarynyń basynda bar. 9 mamyrda Uly Otan soǵysynan aman kelgenderge aýyl­da eskertkish taqta ornatylyp, alysta júrgen aýyldastardyń bári bardy. Sol kúni jańbyr jaýyp, kelgen jeńil mashınalardyń bárin traktorlarmen súırep shyǵarýǵa májbúr boldy. HHI ǵasyrda jol azabyn shekken de uıat eken. Osy eldi mekennen 7 shaqyrym jerdegi buryn asfalt joly bolǵan Qyzylásker aýylynda da osyndaı jaǵdaı. Onyń arǵy ja­ǵyndaǵy «Mámbetov jáne K» sharýashylyǵy oryn tepken Meńgeser aýylynyń joly da osyǵan uqsas, bir shuńqyrdan shyǵyp, ekinshisine túsesiń. «Nurly Jol – bolashaqqa bas­tar jol» atty bıylǵy jylǵy Joldaýynda Elbasy Nursultan Nazarbaev: «Jol – shyn máninde ómirdiń ózegi, baqýatty tirliktiń qaınar kózi», dep tap basyp aıtqan edi. Átteń, jergilikti ákim-qaralar keıde osy sózderdiń tereń mazmunyn uqpaı ma dep qalasyń. Prezıdent aımaqaralyq joldardy ǵana emes, aımaqishilik joldardy da megzep otyrǵanyn, jalpy bar­lyq joldar týraly eskertkenin túsinsek etti. Jol jóndi bolmaǵan soń, óńirler qaıdan jaqsy damysyn?! Eńbek demalysynda Reseıdiń Túmen oblysynyń bir túkpirinde turatyn týystarǵa da baryp qaıt­qan edik. Mundaǵy keıbir selolarda turǵyndar azaıyp, keıbirinde 5-6 úıden ǵana qalypty. Biraq, sonyń bárine asfalt jol  tósep tastaǵan. Ony qysta qardan únemi taza­lap turady eken. Sonyń bári bertingi, táýelsizdik jyldarynda qol jetkizilgen jaılar. Keńes Odaǵy jyldarynda olardyń da kóptegen aýyldaryna jete almaı, zyqymyz shyǵatyn... Soltústik Qazaqstan oblysynyń qazirgi ákimi E.Sultanov isker basshy. Aımaqtaǵy osyndaı olqylyqtardy túzeter dep úmit etkiń keledi. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy.