Jańa úlgidegi qoıylym

  Elordalyq Jastar teatry Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy qurmetine Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Nurqanat Jaqypbaıdyń sahnalaýymen Sáken Júnisovtiń «Jaraly gúlder» shyǵarmasy negizinde «Tyraý-tyraý, tyrnalar» qoıylymyn tartý etti. Keıipkerlerdiń rólin somdaǵan ártister de, biz de soǵys kórmedik. Alaıda, sahnadaǵy kórinis qarapaıym kórermenniń birde kózine jas úıirtse, endi birde kúlkige kómdirip otyrdy. Buryn soǵys kórgen qarııalardyń kózi kúnnen kúnge sırep bara jatyr deýshi edik, bıylǵy 70-jyldyq merekede olar tipti seldirep, aq samaıly ardaqty ardagerler alystaǵy saǵymǵa uqsap bara jatqan tárizdendi. Jastar teatry usynǵan «Tyraý-tyraý, tyrnalar» dramasyn tamashalaǵannan keıin eshkim de, eshteńe de umytylmaıtynyna taǵy bir márte kózimiz jetip, sarbazdar rýhyn jańǵyrtqan sahnalyq týyndynyń ásirese, ósip kele jatqan keıingi jas urpaq úshin tárbıelik máni óte zor ekendigin kóńilge túıdik. Aramyzda soǵys taqyrybyn eskirip, kelmeske ketken taqyryp dep túsinetinder bar. Tipti, jylyna bir-aq ret keletin merekede olarǵa jasalyp jatatyn azyn-aýlaq ısharattyń ózin kóp kóretinder kezdesedi. Ákeleri soǵysqa attanyp, ózderi egin dalasynda eńbek etetin bir aýyldaǵy bes balanyń taǵdyryn sýretteıtin týyndy, sóz joq, kókeıkesti, sátti týyndy. Qoıylymdaǵy Baqytty (Sybyzǵy) somdaǵan Meıirǵat Amangeldın, boıynyń qysqalyǵy úshin dostary Pıpın Korotkıı ataǵan Qasym – Erbol Tleýkenov, Qojanasyr-Aplash – Eldos Shaıkenov, Keńirdek-Baltash –Danııar Orazaev, Shegirtke-Bal­sheker – Naýryz Sabaǵatova, Taý­rıd Emma Ivanovna – Mahab­bat Madǵulova, Battal – Bahyt Hadjybaev, mektep dırektory-Gúlsim – Aınur Rahıpova, voenkom – Azamat Esqulov syndy talantty jastar óneri kóz aldyńyzǵa soǵys jyldaryndaǵy egis alqabynyń tynys-tirshiligin shynaıy elestetip, áke men ananyń qadirin jete baǵalaı bilýge, el men jerdi erekshe sezimmen súıýge úndeıdi. Adamı qundylyq azdap álsizdengen qazirgideı kúrdeli kezeńde dramadaǵy meıirim men shapaǵat, dostyqqa adaldyq pen taza mahabbat, ata-anasynan aıy­rylǵan tul jetimdi bala demeı, shańyraqtyń shyn ıesi tutý sııaqty qasıetterdi qalyń eldiń qaperine sala otyryp, ómirlik mańyzdy máseleni alǵa tartqan qoıylym osy turǵydan alǵanda, zamanaýı, búgingi kúnniń tynysyna ábden laıyq degen baǵaǵa saı. «Tyraý-tyraý, tyrnalar» dramasyna ózek etilgen jazýshy-dramatýrg Sáken Júnisovtiń «Jaraly gúlder» týyndysy dramatýrgııalyq shyǵarma retinde qıly qyrynan zertteý nysany bola aldy, birneshe ǵylymı eńbekterdiń taqyrybyna arqaý boldy. Teatr sahnasyna kúldibadam dúnıelerdiń bútindeı sińip ketýi ekitalaı desek, bul rette qoıýshy-rejısser Nurqanat Jaqypbaıdyń shyǵarmashylyǵy sol oıǵa bizdi de taǵy bir taban jaqyndata túsedi. Sondyqtan biz dramanyń kórermen tarapynan sátti qabyldanyp, tanylýy, ekinshi tynysynyń ashylýy birinshi kezekte rejısser eńbeginiń arqasy degen tujyrymdy tartynbaı alǵa tarta alamyz. О́ıtkeni, «Tyraý-tyraý, tyrnalar» spektaklin qaı qyrynan sóz etsek te, úlken qoshemet pen qurmetke laıyq. Osy oraıda rólderge akterler óte durys tańdalǵan deý qısyndy. Olardyń qaı-qaısysy da óz keıipkerleriniń ishki jan-dúnıesine enip, onymen jymdasyp, bite qaınasyp, ortaq til taýyp ketkenin kórdik. Ártisterdiń syrtqy kelbeti, daýys máneri men júris-turysy ılanymdy qabyldandy. Ásirese, mektep balasynyń soǵys kezindegi kóńil-kúıi qanshalyq ystyq sezimmen beriledi deseńshi. Habar-osharsyz ketken ákesinen bir japyraq hat kelmese de úzilmegen úmitin aspandaǵy tyrnalarǵa jetkizip, muńyn shaǵa egiletin bala – Ba­qyt­tyń (Meıirǵat Amangeldın) ba­synan sıpap, janaryndaǵy jas­ty qurǵatatyn zaman týady degen aqjarma úmit turady ar jaǵynda... Astanadaǵy M.Gorkıı atyn­daǵy orys drama teatrynda premerasy ótken spektakldiń qoıýshy-sýretshisi – Erlan Tuıaqov. Egin alqabyndaǵy arba, jınalǵan bıdaıdyń masaqtary, shańyraq, qol oraq, shalǵy, qol dıirmen, synyptaǵy aǵash partalar men taqtalar kóriniske jan bitiredi, surapyl soǵys jyldarynyń beınesin kóz aldyńyzǵa aına-qatesiz alyp keledi. Odan ssenograf mamannyń kóp ter tókkeni baıqalady. Ekinshiden, soǵys taqyrybynyń ıgerilýi jaǵynan áli de bolsa solǵyn tartyp turatyn júzine osy qoıylym arqyly ájeptáýir qan júgire bastaǵandaı áserge bólendik. Qundyz ERALY, jýrnalıst. ASTANA. Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT.