Qazaqstan Respýblıkasy mádenıet jáne sport mınıstrliginiń buıryǵy №107

2014 jylǵy 22 qarasha,  Astana qalasy Oqý-jattyǵý prosesi men sporttyq is-sharalar kezeńinde sportshylardy, onyń ishinde barlyq sanattaǵy áskerı qyzmetshilerdi jáne quqyq qorǵaý jáne arnaýly memlekettik organdardyń qyzmetkerlerin tamaqtandyrý jáne farmakologııalyq qamtamasyz normatıvteriniń ádistemesin bekitý týraly «Dene shynyqtyrý jáne sport týraly» Kazaqstan Respýblıkasynyń 2014 jylǵy 3 shildedegi Zańynyń 7-babynyń 17) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Osy buıryqtyń 1 qosymshasyna sáıkes Oqý-jattyǵý prosesi men sporttyq is-sharalar kezeńinde sportshylardy. onyń ishinde barlyq sanattaǵy áskerı qyzmetshilerdi jáne quqyq qorǵaý jáne arnaýly memlekettik organdardyń qyzmetkerlerin tamaqtandyrý jáne farmakologııalyq qamtamasyz etý normatıvteriniń ádistemesi bekitilsin. 2. Osy buıryqtyń 2 qosymshasyna sáıkes dene shynyqtyrý jáne sport salasyndaǵy ýákiletti organnyń keıbir buıryqtarynyń kúshi joıyldy dep tanylsyn. 3. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń Sport jáne dene shynyqtyrý isteri komıteti zańnamamen belgilengen tártipte. Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrligine osy buıryqty memlekettik tirkeýge usynsyn; . . 2) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden etkennen keıin merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýdy qamtamasyz etsin. 4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri T.Q.Esentaevqa júktelsin. 5. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr A.MUHAMEDIULY. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2014 jylǵy 22 qarashadaǵy №107 buıryǵyna 1 qosymsha Oqý-jattyǵý prosesi men sporttyq is-sharalar kezeńinde sportshylardy, onyń ishinde barlyq sanattaǵy áskerı qyzmetshilerdi jáne quqyq qorǵaý jáne arnaýly memlekettik organdardyń qyzmetkerlerin tamaqtandyrý jáne farmakologııalyq qamtamasyz etý normatıvteriniń ádistemesi 1. Jalpy ereje 1. Oqý-jattyǵý prosesi men sporttyq is-sharalar kezeńinde sportshylardy, onyń ishinde barlyq sanattaǵy áskerı qyzmetshilerdi jáne quqyq qorǵaý jáne arnaýly memlekettik organdardyń qyzmetkerlerin tamaqtandyrý jáne farmakologııalyq qamtamasyz etý normatıvteri (býdan ári - Ádisteme) «Dene shynyqtyrý jáne sport týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2014 jylǵy 3 shildedegi Zańyna sáıkes ázirlengen. 2. Ádisteme ártúrli sport túrimen aınalysatyn sportshylardy, sonymen katar barlyq sanattaǵy áskerı qyzmetkerlerdi, quqyq qorǵaý jáne arnaıy memlekettik organdardyń qyzmetkerlerin farmakologııalyq jabdyqtarmen jáne taǵammen qamtamasyz etý normatıvterin ázirleý maqsatynda ázirlengen, 3. Búl ádistemede kelesi túsinikter qoldanylady; 1) jekpe-jek sport túrleri - eki qarsylastyń arasynda arnaıy talapqa sáıkes fızıkalyq qatynas mindetti túrde qarastyrylǵan sport túrleri; 2) jyldamdyq-kúshtik sport túrleri - sportshynyń shapshańdyǵy men kúshtik sapasy eskerile otyryp jarysatyn sport túrleri; 3) komandalyq jáne oıyndyq sport túrleri - eki jáne odanda kep sportshylardan quralǵan komandalar arasynda jarys arnaıy talapqa sáıkes júrgiziletin sport túrleri; 4) kalorııanyń táýliktik esebi - taǵamdyq ónimderden qurastyrylatyn táýligine qajetti kılokalorııa mólsheriniń esebi; 5) sporttyq sıkldik (kezeńdik) túrleri - sportshy óziniń denesin keńistikte oryn aýystyrýy úshin qımyldardy sıkldi túrde qaıtalaıtyn sport túrleri; 6) taǵam úlesi - sportshynyń energııa shyǵynyn qalpyna keltirýine qajetti, árbir taǵam qabyldaý kezinde qoldanylatyn taǵamdyq ónimderdiń jıyntyǵy jáne sany; 7) úılestirýshi sport túri - sportshy qımylynyń únemi kúrdelenýimen júrgiziletin sport túrleri; 2.Taǵam jáne farmakologııalyq qamtamasyz etý normatıvterin anyqtaý 4. Taǵam normatıvterin ázirleý kezinde eskerilýi qajet: 1) qajetti mıkroelementter men mıkroelementterdiń mólsheri sportshy organızmine fızıologııalyq qajetti deńgeıde bolýy qajet: 2) negizgi taǵamdyq zattardy (nárýyz, maı, kómirsý) qabyldaý mólsheri fızıologııalyq kajettiligi boıynsha bir-birine sáıkes qarym-qatynasta bolýy qajet jáne sportshynyń fızıologııalyq energetıkalyq qajettiligin qamtamasyz etýi kerek. 3) nýtrıtıvti qoldaý kezinde mınorly jáne ortomolekýlıarly jıyntyqtardyń, bıologııalyq belsendi zattardyń mólsheri sportshy organızminiń trofıkalyq deńgeıine sáıkes bolýy kerek; 4) sportshynyń taǵam úlesiniń energetıkalyq qundylyǵy onyń organızminiń energetıkalyq shyǵyndaryna sáıkes kelýi qajet; 5) taǵam úlesinde janýar tekti nárýyz, kómirsý deńgeıiniń fızıologııalyq qajetti mólsheri, qanyqpaǵan jáne kópqanyqpaǵan maı qyshqyldarynyń fızıologııalyq qarym-qatynasy, vıtamınder men mıneraldy zattardyń ońtaıly mólsheri eskeriledi. 5. Sporttyq mamandandyrýyna jáne sportshynyń biliktiligine sáıkes, sportshylardyń taǵamdyq úlesiniń normalary kelesi sport túrlerine qaraı toptarǵa bólinýi kerek: 1) jyldamdyq-kúshtik túrleri; 2) jekpe-jek saıystary; 3) komandalyq jáne oıyndyq túrleri; 4) sporttyń sıkldik túrleri; 5) úılestik túrleri. 6. Taǵam normatıvteri sportshynyń táýliktik kalorııasynda energııamen qamtamasyz etilýiniń, taǵamdyq úlestegi azyqtardyń hımııalyq quramy jáne taǵamdardy bir-birimen almastyrýdyń ońtaıly sáıkestendirilýine negizdelgen. 7. Sportshyny sport túrine qaraı farmakologııalyq qamtamasyz etý sportshy organızminiń fızıologııalyq qajettiligine sáıkes negizdeledi, 8. Sportshyny farmakologııalyq qamtamasyz etý onyń barlyq sport salasyndaǵy qyzmet etý kezeńderi eskerile otyryp jyldyq sıkl boıynsha júrgiziledi: 1) arnaıy kezeń - sportshynyń arnaıy taktıkasyn jáne tehnıkalyq mashyqtaryn jetildirý kezeńi; 2) daıyndyq kezeńi - fýnksıonaldyq jáne sportshynyń sporttyq formalaryń qalyptastyrý kezeńi; 3) jarys aldy kezeń - sportshynyń jarys ýaqyty jaqyndaǵan jaǵdaıda daıyndyǵyn tekserý kezeńi; 4) jarys kezeń — sporttyq sharalarǵa katysý kezeńi; 5) negizgi kezeń - sportshynyń negizgi mashyqtaryn jetildirý kezeńi; 6) qalpyna keltirý kezeńi - qalpyna keltirý jáne saýyqtandyrý sharalaryn ótý kezeńi, 9. Farmakologııalyq qamtamasyz etý kezinde sportshynyń fızıkalyq densaýlyq jáne qyzmettik daıyndyq deńgeıi eskeriledi. 10. Farmakologııalyq qamtamasyz etý fızıkalyq júktemeden keıin sportshy organızmin jyldam qalpyna keltirýge jáne jumysqa qabiletin joǵarlatýǵa baǵyttalǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda tirkelgen farmakologııalyq zattardy, ortomolekýlıarlyq jıyntyqtar men bıologııalyq belsendi zattardy qoldanýdy eskeredi, 11. Farmakologııalyq qamtamasyz etýdi qurastyrý kezinde eskeriledi: 1) aldyńǵy jyldary júrgizilgen sporttyq is-sharalar kezinde anyqtalǵan sportshynyń aýrýshańdyǵy men jaraqattary jónindegi dene shynyqtyrý jáne sport uıymdaryndaǵy statıstıkalyq aqparattar; 2) bir jyldyq shamada sportshynyń dárilik zattarǵa, ortomolekýlıarlyq jıyntyqtar men bıologııalyq belsendi zattarǵa kajettiligi; 3) sporttyq is-sharalardy júrgizý ýaqyty; 4) sońǵy tııanaqty júrgizilgen medısınalyq tekserý nátıjesi boıynsha sportshynyń densaýlyq jaǵdaıy jónindegi málimet. 12. Sportshynyń sporttyq mamandandyrýyna jáne biliktiligine sáıkes sportshynyń farmakologııalyq qamtamasyz etý normalary sporttyń túrine sáıkes úılestiriledi; 1) jyldamdyq-kúshtik túrleri; 2) jekpe-jek saıystary; 3) komandalyq jáne oıyndyq túrleri; 4) sporttyń sıkldik túrleri; 5) úılestik túrleri. 13. Taǵammen jáne farmakologııalyq qamtamasyz etý normatıvterin anyqtaý maqsatynda dene shynyqtyrý jáne sport uıymdaryna qosymsha medısınalyq kyzmetkerleri men ǵylymı top jıyn jıyntyǵy jumyldyrylady. Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2014 jylǵy 22 qarashadaǵy №107 buıryǵyna 2 qosymsha Dene shynyqtyrý jáne sport salasyndaǵy ýákiletti organnyń kúshi joıylǵan keıbir buıryqtarynyń tizbesi 1. «Sporttyq is-sharalarǵa qatysýshylardyń tamaqtaný normalaryn belgileý týraly» Kazaktan Respýblıkasy Týrızm jáne sport agenttigi tóraǵasynyń 2002 jylǵy 11 qyrkúıektegi № 06-2-2/208 buıryǵy (Memlekettik tirkeý normatıvtik quqyqtyq aktileri tiziliminde № 2007 tirkelgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktiler bıýlleteninde jarııalanǵan 2002 j., 45-46, 740-kujat). 2. «Sporttyq is-sharalarǵa katysýshylarǵa beriletin farmakologııalyq qalpyna keltirý kuramdary, vıtamınder jáne beloktyq-glıýkozalyq preparattar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Týrızm jáne sport agenttigi tóraǵasynyń 2002 jyldyń 11 qyrkúıegindegi 06-2-2/209 buıryǵy (Memlekettik tirkeý normatıvtik quqyqtyq aktileri tiziliminde № 2008 tirkelgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktiler bıýlleteninde jarııalanǵan 2002 j., № 45-46, 736-qujat);). 3. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Týrızm jáne sport agenttigi tóraǵasynyń buıryqtaryna ózgerister engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne sport agenttigi tóraǵasynyń 2014 jylǵy 9 maýsymdaǵy № 06-2- 2/197 buıryǵy (Memlekettik tirkeý normatıvtik quqyqtyq aktileri tiziliminde 2903 tirkelgen). Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 25 jeltoq­sandaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10005 bolyp engizildi.