Monıtorıng júrgizýdiń aralyq qorytyndylary

Monıtorıng 53 respýblıkalyq baspa basylymyn, 16 respýblıkalyq telearnany, 179 óńirlik baspa basylymyn, 29 óńirlik telearnany, sondaı-aq, 7 aqparat agenttigi men 117 neǵurlym tanymal qoǵamdyq-saıası ınternet-resýrsty qamtıdy. Áleýmettik jelilerde monıtorıng 200-den astam qoǵamdastyq pen qoǵamdyq pikir jetekshileriniń 250 betin, Youtube beıneportalyndaǵy 30 paıdalanýshy arnalardy, Twitterdegi ózekti heshtegter len­ta­syndaǵy jańartýlardy qamtydy. 2015 jylǵy 25 aqpannan 25 naýryzǵa deıingi kezeńde res­pýb­lıkalyq jáne óńirlik BAQ-tar saılaý taqyryby jóninde 10 990 materıal jarııalady. Respýblıkalyq telearnalarda efırge 1473 sıýjet (21%), gazetterde 731 maqala (10%), al ınternet-resýrstarda 4850 jarııalanym (69%) ornalastyryldy. О́ńirlik BAQ-tarda, jalpy alǵanda, saılaýǵa baılanysty 3936 materıal jarııalandy. Olardyń ishinde 1582 sıýjet (40%) telearnalar efırine shyqty, 1637 (42%) baspa basylymdarynda jarııalandy jáne 717 (18%) materıal ınternet-resýrstarda ornalastyryldy. Aqparattyq belsendilik tu­raqty boldy, bul turaqty ózekti aq­pa­rattyq sebepterdiń bolýymen tú­sindiriledi. Kútkendeı, BAQ-tar saılaý­dy taǵaıyndaý úderisin jarııa etý­ge, Ortsaılaýkomnyń saılaý naý­qa­nynyń negizgi kezeńderin ótkizý merzimderiniń kúntizbelik josparyn bekitýine, sondaı-aq, kandıdat­tardy usynýdyń bastalýyna asa nazar bóldi. Bul taqyryptarǵa 1200-ge jýyq   jarııalanǵan materıaldar ar­nalǵan. Buqaralyq aqparat quraldary Lıngvıstıkalyq komıssııanyń qyzmetine jáne usynylǵan úmit­kerlerdiń prezıdenttikke kandı­dattarǵa qoıylatyn Konstıtýsııa men saılaý týraly zańnyń talaptaryna sáıkestigin anyqtaý úderisine belsendi qyzyǵýshylyq tanytty. Sondaı-aq, 1200-den astam materıal saılaý naýqanynyń bul kezeńin jarııa etti. Olardyń úshten birinen astamy óńirlik BAQ-tarda jarııalanǵanyn atap ótý mańyzdy. Kandıdattardy qoldap qol jınaý rásimine, olardyń rastyǵyn tekserý jáne usyný qorytyndylaryna qazaqstandyq mass-medıa, jalpy alǵanda, 800-den sál joǵary materıal arnap, az qyzyǵýshylyq tanytty. Bul rette olardyń jartysynan kóbi ınternet-resýrstarda ornalastyrylǵan. Prezıdenttikke kandıdattardy tirkeý qorytyndylary, saılaý­aldy úgitti júrgizý tártibi men sharttary týraly BAQ-tar 400-ge jýyq jarııalanǵan materıaldarda baıandady. Alaıda, qazaqstandyq BAQ-tarda jarııa etilgen aldaǵy saılaýǵa baılanysty taqyryptardyń sheń­beri anaǵurlym keń boldy. Ásirese, bul ınternet-keńistikke qatysty. Jalpy, saılaý taǵaıyndalǵan kezden bastap buqaralyq aqparat quraldary ony jarııa etý úderisine belsendi kiristi dep tujyrymdaýǵa bolady. Osylaısha, saılaýshylarǵa saılaý naýqanyn júrgizý merzimderi, ke­zeńderi jáne barysy týraly tolyq, ras jáne obektıvti aqpa­rat­qa qol jetkizý múmkindigi berilip otyr. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».