Ashyq úkimet: josparlar men jaǵdaılar

Keshe Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda Parlament Májilisiniń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń qatysýymen sarapshylar kezdesýi bolyp ótti. «Ashyq úkimetti engizý: josparlar men aǵymdaǵy jaǵdaılar» atty eksperttik kezdesýde bes ınstıtýttyq reformany júrgizý jaıy sóz etildi. M.Áshimbaev sarapshy kezdesýinde «Aqparattarǵa qoljetimdilik týraly» zań jobasyn jan-jaqty tanystyryp ótti. Komıtet tóraǵasynyń sózinen belgili bolǵandaı, qazirgi tańda quramyna 65 el kiretin OGP (Open Government Partnership) pen ashyq úkimet áriptestigi or­naǵan. Bundaǵy maqsat memlekettik organdardyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, azamattardyń memlekettik basqarýdaǵy quqyqtary men múmkindikterin arttyrý, sondaı-aq, sybaılas jemqorlyqpen kúresý men memlekettik basqarýdyń tıimdiligin jaqsartý úshin jańa tehnologııalardy paıdalaný. Bul jerde memlekettiń jumysy jaıly azamattar úshin zańdyq turǵydan bekitilgen jáne kepil­dendirilgen naqty aqparattyń qoljetimdigi qarastyrylǵandyǵyn aıta ketý kerek. Memlekettik organdardyń óz quzyretteri men mindetterin atqarǵany jaıly halyq aldyndaǵy eseptiligi de nazardan tys qalmaǵan. Sonymen qatar, memlekettik organdar qabyl­daǵan sheshimderdi júzege asyrýǵa jáne olardyń jumy­synyń tıimdiligin arttyrýǵa qoǵamdy belsendi jumyldyra bilý de basty baǵyt­tardyń biri. Komıtet tóraǵasy sóz reti kelgende kúzde Parlament pen Úkimet birlese 68 zań jobasyn jetildirý boıynsha jumys jasaıtynyn, sonyń ishinde Elbasy belgilep bergen reformany júzege asyrýda mańyzdy sana­­latyn «Aqparattarǵa qol­jetimdilik týraly» zańdyq qujatynyń bar eken­di­gin alǵa tartty. Árıne, álemdik ekonomıkadaǵy qıyn­dyq­tardy qaperge alǵanda, eli­mizdiń uzaq mer­zimdi damýyndaǵy perspektıvasy retinde tıimdi ári ashyq úkimetti qurý mańyzdy. M.Áshimbaev 2011 jyldyń 20 qyrkúıeginde  ómirge kelgen OGP uıymynyń qu­ramyna elimizdiń kirýi úshin eń aldymen «Aqparattarǵa qoljetimdilik týraly» zań jobasyn qabyldap alý qa­jettigin alǵa tartty. Elimiz bul rette Ekonomıkalyq yn­tymaqtastyq jáne damý uıymyna kiretin elder standarttaryna barynsha sáıkes bolýy tıis. Bul uıymǵa mú­she elderdiń ashyq úkimetti qurýdaǵy úsh prınsıpiniń biri ashyqtyqty qamtamasyz etý bolyp tabylady. Atap aıtqanda, birinshi jaǵdaıda turǵyndar memlekettik organdar tarapynan qabyl­dan­ǵan sheshimderdiń qalaı bolǵanyn kórýi jáne bar­lyq qujattarǵa qol jetkizýi tıis. Ekinshisi, memlekettik organdardyń halyq aldyn­daǵy eseptiligi. Kez kelgen qoǵamdyq uıym mınıstr­den nemese ákimnen kez kelgen jobanyń júzege asyrylýy barysyn suraı al­ýy qamtamasyz etilýi qa­jet. Sońǵy prınsıp, eli­miz­di basqarýdaǵy qajetti sheshimderdi ázirleýde turǵyndardyń barynsha jumyldyrylýy. Zań jobasynyń bas­ty maq­saty Qazaqstan Kons­tı­­­tý­­sııasynyń 20-baby 2-tarmaǵynda kórsetilgen: «Árkimniń zań júzinde tyıym salynbaǵan kez kelgen tásilmen erkin aqparat alýǵa jáne taratýǵa quqyǵy bar. Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qupııasy bolyp tabylatyn málimetter tizbesi zańmen belgilenedi», dep kórsetilgendeı, azamat­tardyń kez kelgen aqparatty alý quqyǵyn qamtamasyz etý. Bul jerde eskerilgen basty prınsıp aqparatty alýda zańdylyqtyń saqtalýy qajet. Budan keıin aqparatty ıelenýshiniń ashyqtyǵy men móldirligi qamtamasyz etilýi tıis. Sońǵy prınsıp, aqparat tolyqqandy bolýy jáne shyndyqqa negizdelýi tıis. Alynǵan aqparatty memlekettik organnyń saıtyna endirýge bolady. Tuty­nýshy onyń tekserilgen jáne naqty ekendigine kóz jetkize alýy tıis. О́ıtkeni, keıbir memlekettik organdar tekserilmegen jáne shyndyqqa janaspaıtyn aqparattardy saıtqa salyp jatady. Sondyqtan da, zańdyq qujatta osy jaǵy da eskerilgen. Tórtinshi prınsıp,  mańyzdy aqparatqa der kezinde qoljetkizýmen baılanysty. Aqparatqa qajettilik týyndaǵan jaǵdaıda oǵan degen qoljetimdilik sol kezde-aq oryndalýy ýaqyt talabynan týyndap otyr. Sarapshylar kezdesýinde Parlament Májilisiniń de­pýtaty Elbasynyń bes ınstıtýttyń reformasyn júrgizýde ashyq úkimetti engizýge qatysty kóptegen jaıttardy ortaǵa salyp, buqaralyq aqparat quraldary ókilderi men zalda otyrǵan sarapshylardyń biraqatar suraqtaryna jaýap qatty. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».