“Asyl arna” – ıslamı-aǵartýshylyq telearna

Iman “Asyl arna” telearnasy, kóterińkirep aıt­qanda, bult torlaǵan aspanda halqymyzǵa Haq Taǵalanyń týra jolyn nusqaýshy kúnniń jylt etken sáýlesi ispetti bolyp tur. Qataıǵan jú­rek­terdi jibitip, tákappar kóńilderdi sabasyna túsirer ılláhı nasıhat – arnanyń basty ba­ǵyttarynyń biri. “Asyl arna” – dini álsirep, dińgegi shaıqalǵan halqymyzdyń ondaǵan jyldardan bergi armany dese de bolady. Osynyń bári – eń aldymen táýelsizdigimizdiń jáne Elbasynyń salıqaly saıasatynyń jemisi. Sanasy qyzyl ımperııanyń ateıstik saıasaty­men ýlanyp, rýhy janshylǵan elimiz óziniń ata dinimen saǵyna qaýyshýda. “Asyl arna” sııaqty ıslamı telearna búkil Ortalyq Azııa elderi men TMD aýmaǵynda birinshi ret ashylyp otyr. Bul neni bildiredi? Bul – bizdegi ultaralyq tatýlyq pen dinaralyq kelisimniń nátıjesi. Shynyn aıtý kerek, muny keshegi zulmat jyldary qýǵyn-súrginge ushyraǵan qanshama ult ókilderin shettetpeı, óz panasyna alǵan halqymyzdyń keń peıiline bergen Alla Taǵalanyń keremet syıy deýge bolady. Arnamyz búgingi jaǵdaıyna birden jetken joq. Ol eń aldymen 2007 jyly stýdııa bolyp quryldy. Al byltyr tamyz aıynda kabeldik júıe arqyly efırge shyǵyp, Almaty qalasy men Almaty oblysyna ǵana tarala bastadyq. Sonyń arqasynda saharanyń shólinde qalǵan adamnyń kúıine túsken qoǵamymyzǵa ımannyń káýsaryn usyndyq. Izgilikke sýsaǵan eldiń suranysyn arnamyzdyń búgingi taralý aýqy­mynan-aq baıqaýǵa bolady. Allaǵa shúkir, bas-aıaǵy bir jyldyń ishinde bizdi elimizdiń kóp­tegen jerleri kóre bastady. Mysaly, qasıetti Ramazan aıyna oraı uıymdastyrylǵan bıylǵy tikeleı efırimizdiń barysynda kórermender Shymkent, Oral, Aqtaý, Atyraý, Pavlodar, Astana, Semeı qalalarynan jáne basqa da jerlerden qońyraý shalyp, arnamyzdy tama­shalap jatqandaryn qýana jetkizdi. “Asyl arna” baǵdarlamalary qazaq jáne orys tilderinde taraıdy. Degenmen negizgi ba­sym­dyq bizde qazaq tildi baǵdarlamalarǵa berilgen. Jalpy Islam dininiń nasıhaty tek bir tilde ǵana júrmeýi kerek. Islam dini búkil adamzatqa túsirilgen din bolǵandyqtan, onyń nasıhatyn qazaq tilinde de, orys tilinde de júrgize beremiz. О́ıtkeni, Qazaqstanda kóptegen basqa ulttardyń ókilderi bar jáne orys tildi baýyrlarymyz da az emes (olarǵa orys tilinde aıtylǵan ýaǵyz ǵana túsinikti bolyp otyr). Osy sońǵy topqa baılanysty bir jaǵdaıdy aıta ketkim keledi. Bizdiń nasıhatymyz arqyly, Allanyń qalaýymen júregine ıman qonǵan, sóı­tip, dinge kelgen orys tildi qandasta­ry­myzdyń ana tilderine degen meıirim-yqy­las­tary da oıanyp jatyr. Olardyń arasynda qazaq tilinde sóılep ketip jatqandary da kóp. Iаǵnı, olar óziniń dinimen de, tilimen de qaýyshýda. Al olarǵa ıman qaınary, din nasıhaty orys tilinde jetkizilgen bolatyn. Bir jyldyń ishinde arnamyz arqyly Alla­nyń qalaýymen 40-tan astam telejoba efırge shyqty. Bul – búkil ujymnyń shyǵarmashylyq izdenisiniń jemisi. Jalpy din nasıhatyn, sonyń ishinde Islam sııaqty aqıqat dindi mıllıondardyń júregine jetkizý mıssııasyn moınymyzǵa alǵannan keıin bizge bir sátke de damyl tabýǵa bolmaıdy. Babalarymyz ustaǵan asyl dinimizdiń ǵasyrlar boıǵy ulttyq bol­mys-bitimimizdi qalyptastyrýǵa jasaǵan ıgi yqpal-áseri de ushan teńiz. Sondyqtan dinimizge oralý arqyly saf altyndaı jarqyraǵan ult­tyq erekshelikterimizdi de tabamyz. “Ultymyz óziniń bolmys-bitimin joǵaltpasa eken, san ǵasyrlardan beri búkil tirshiliginiń shamshy­raǵyna aınalǵan Islam nuryn óshirip almasa eken” degen janaıqaıymyzdy jetkizý, mine, bizdiń búgingi negizgi maqsat osy. Ramazan aıynyń alǵashqy kúninen bastap bir aı boıy keshki 7-den 11-ge deıin tikeleı efır­ge shyǵyp kelemiz. Oǵan din jáne qoǵam qaı­ratkerleri kelip, elge ıman ıirimderi týra­ly júrekten shyqqan sózderin aıtyp, kórer­­menderdiń telefon arqyly qoıǵan sandaǵan suraqtaryna jaýap berýde. Sózimniń basynda aıtqandaı, kórermender Almaty men Almaty oblysynan ǵana emes, Qazaqstannyń túkpir-túk­pirinen habarlasýda. Al qasıetti Qadir tú­nin­de keshke bastalǵan tikeleı efırimiz tańǵa deıin sozyldy. Telefonda tynym bolǵan joq. “Qadir túni Qydyr ata kele me?”, “Dastarqan jaıyp, terezeni ashyp qoıdyq, tilegimizdiń qabyl bolǵanyn qalaı bilemiz?”, “Televızor kórýge bola ma?” Mine, osy sekildi suraqtar óte jıi qoıyldy. Iá, “Láılatýl-qadr” – myń aıdan da qaıyrly qasıetti tún. Iаǵnı, bul “taǵdyrdyń ózgeretin túni” degen maǵynany bildiredi. Taǵdyr qalaı ózgeredi? Bul – duǵa-tilekterdiń, ǵıbadat-qulshylyqtardyń qabyl bolatyn túni. Bul túni eshqandaı Qydyr ata da kelmeıdi, esik-terezeni ashyp qoıýdyń da qajeti joq. Bulardyń bári – halyqtyń uǵy­myndaǵy jańsaq túsinikter. Dastarqanyńyzdy úıińizge keletin qonaqtaryńyz úshin ǵana ázir­leýińizge bolady. Eger ıman taqyrybynda áser­li ádemi áńgimeler júrip jatsa, Allaǵa de­gen qulshylyq jónindegi basqa da dúnıeler kór­setilse, teledıdar kórgenińiz de jón. Dury­sy, bul túni múmkindiginshe Quran aıattary men Paıǵambarymyzdyń (s.ǵ.s) hadısterin kóbirek oqyp, Alla Taǵalaǵa duǵa jasaǵanyńyz abzal. Jaratqannyń óziniń pendesine neǵurlym ja­qyndaıtyn túninde Alladan ıman men eki dúnıeniń baqytyn tilegenderdiki – eń bir durys qadam. Jalpy Qadir túni habarlasqan kórermenderdiń saýalynan baıqaǵanymyz, hal­qymyzdyń ımanǵa degen, Allany tanýǵa degen yqylasy erekshe. Tek olarǵa qajetti nasıhatty qajetti jerin taýyp, asa bir danalyqpen aıta bil. Asyl dinimizdiń baǵa jetpes qundylyq­taryn ımanǵa shóldegen jandardyń júregine asa bir sezimtaldyqpen, maıdan qyl sýyrǵan­daı jetkizgende ǵana musylman baýyrlarmyz­dyń qatary kóbeıe túserine kúmán joq. Tikeleı efırdi daıarlaý kezinde túrli qı­yn­dyqtar bolyp jatty. Taqyryp belgileý, qonaq­tarmen kelisý, úziliste baratyn beıne­mate­rıal­dardy jedel ázirleý – aıtýǵa ǵana jeńil ju­mys­tar. Sát saıyn týyndap jatatyn tehnı­ka­lyq qıyndyqtar óz aldyna. Biraq bizge kúsh bergen, kez kelgen qıyndyqty je­del sheshýge múmkindik jasaǵan bir nárse bar edi. Ol – bizdiń Jaratqanǵa degen kúmánsiz qulshy­ly­ǵy­myz jáne halqymyzǵa Alla Ta­ǵalanyń haq jolyn nasıhattaýǵa berilgen múmkindik. Asyl dinimizge qyzmet etý – biz úshin, arnamyzdyń shyǵarmashylyq ujymy úshin úlken baqyt. Bizde bir ǵana murat bar. Ol – azattyǵyn alǵan halqymyzdy óziniń shy­naıy ata dinimen qaý­yshtyrý. Bir Allaǵa ıman keltirgen halyqtyń azattyǵy da, baqy­ty da baıandy bolmaq. Muhamedjan TAZABEKOV,  aqyn, “Daryn” memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty, “Asyl arna” telearnasynyń bas dırektory.