Iskerlik baılanystar
... Shyraıly Shyǵysqa ákim bolyp kele salysymen Berdibek Saparbaev basqarma, departament basshylaryn jınap alyp, keleli keńes ótkizdi. Elbasynyń elimizde ındýstrııalyq, saýda-ekonomıkalyq, yntymaqtastyq, mádenıet, óńirler arasyndaǵy týrızm, sport jáne kásipkerlikti damytý jónindegi tapsyrmasyn júzege asyrýdyń mańyzyna toqtalyp, búginnen bastap eseleı eńbek etý qajettigin, demalystyń azaıyp, qarbalas isterdiń kóbeıetinin, árkimniń soǵan úles qosýy kerektigin jetkizdi. Sodan keıin óńir basshysy Berdibek Máshbekuly Altaıdyń aýdandary men qalalaryn aralap, ondaǵy kemshilikterdi kózge shuqyp kórsetip, ákimderge maza bermedi. Tapsyrma berip qana qoımaı, arada birer aıdan keıin qaıta soǵyp, tapsyrmanyń oryndalý barysyn tekserdi. Qoıshy, aýdan, qala ákimderiniń bir qabat terin syǵyp alǵan soń, olar da óz isterine jaýapkershilikpen qaraıtyn boldy.
Arqyrap Altaıdyń qysy keldi. Bul jolǵy aqshunaq aıaz jańa ákimniń is-qabiletin synap kóreıinshi degendeı, alty aıǵa sozyldy. О́ńirde jarty ǵasyr bolmaǵan qalyń qar túsip, kóktemde kúre joldar tipti bir aptaǵa deıin jabylyp qaldy. Ony tazalaýǵa Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan, Qaraǵandy oblystarynan júzge tarta alyp tehnıka kelip, qysylǵan sátte kómekterin kórsetti. Ol-ol ma, qıynshylyq áli alda eken. Naýryzda oblystyń Tarbaǵataı, Zaısan, Kúrshim, basqa da elýge tarta eldi mekenderde kún kúrt jylyp, arty tasqyn sýǵa ulasty. Ásirese, sorlap qalǵan – tarbaǵataılyqtar. Atalmysh aýdannyń Kókjyra jáne Jántikeı aýyldarynda tórt júzden astam turǵyn úı qırady, myńdaǵan bas mal qyryldy. Kúrshimniń Qaratoǵaı, Zaısannyń Tasbastaý aýyldarynda da úıler jaramsyz bolyp qaldy. Qysqasy, óńir basshysy úshin “beıbit maıdan” bastaldy. Tótenshe jaǵdaılar jónindegi oblystyq shtab quryldy. Elbasynyń qamqorlyǵy nátıjesinde salalyq mınıstrler V.Bojko, Á. Qusaıynov, basqa da basshylar oblysta birneshe ret bolyp, kómek qoldaryn sozdy. Tek Qyzylorda oblysy 50 mıllıon teńge, bir vagon Syrdyń aq kúrishin jiberdi. Nebári eki-úsh aıda Berdibek Máshbekuly Tarbaǵataı aýdanynda 13 ret saparda bolypty. Aqyry uıymshyl da isker basshy bastaǵan komanda bul qıynshylyqty da jeńip shyqty. Elbasy N. Nazarbaev jaqynda shyraıly Shyǵysta bolǵan saparynda arnaıy atbasyn buryp, Kókjyra aýylynda boldy, turǵyndarmen júzdesip, jańa páterlerge qonystanyp jatqan qarııalarmen áńgimelesti. Kókjyra aýylyndaǵy kezdesýde Elbasy N. Nazarbaev syn sátte erekshe belsendilik tanytyp, uıqy-kúlki kórmeı, óziniń tapsyrmasyn abyroımen oryndaǵan Berdibek Máshbekulyna jurtshylyq aldynda alǵysyn aıtyp, qolyn qysty. Oǵan kýá boldyq ta.
Hosh, munyń aldynda B. Saparbaevtyń bastamasymen “Týǵan el – altyn besigim” aksııasy ómirge kelgen edi. О́tken jyly oblystyń barlyq aýdandary men qalalary О́skemenge ózderi shyǵarǵan aýyl sharýashylyǵy taǵamdaryn ákelip, arzan baǵaǵa saýdalap, qalalyqtardy bir jyrǵap tastady. Izdengish, isker, únemi bir jańalyqtardy oılap tabatyn azamat Bekeń budan keıin Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan, elimizdiń soltústik oblystary men Almaty qalasyna baryp, ındýstrııalyq, saýda-ekonomıkalyq, yntymaqtastyq aıasynda asa mańyzdy qujattarǵa óńir basshylarymen qol qoıyp, asa tıimdi sharany dúnıege keltirgen edi. Sonyń arqasynda О́skemen men Semeıde shyǵarylatyn jeńil, avtobýs kólikteri shet elderge emes, ózimizge tikeleı tartyla bastady. Al óz kezeginde qajetti taýarlar Altaıǵa aǵyla bastady. “Erýlige qarýly” degendeı, ótken juma, senbi kúnderi Syr eliniń 138 adamnan turatyn úlken delegasııasy Kendi Altaıǵa keldi...
Altaı men Syrdyń arasy – paıdaly istiń jalǵasy
О́zender órnektegen О́skemen ásem-aq. Qala kósheleri boıyndaǵy gúlzarlar áli óńin bere qoımaǵan. Ásirese, áýejaı mańy erekshe qulpyrǵan. Sýburqaq kúmis sáýlelerin shashady. Sálden keıin aq shaǵaladaı samsaǵan kúmis qanat “Tý-154” ushaǵy qasıetti Altaı jerine qondy. Alashtyń anasy atanǵan Syr elinen aq saqaldy aqyl ıeleri, abyz qarııalar ishinde ánshi-kúıshileri, kásipkerleri bar 138 adam qonaqqa kelgen eken. Olardy Qyzylorda oblysynyń isker de tyndyrymdy ákimi Bolatbek Qýandyqov bastap keldi.
Alty Alashqa aty málim arqaly aqyn Abash Kákenov dombyrasyn ıyǵyna ilip alyp, arnaý óleńderin aıtty.
Sálem berdik sizderge Shyǵysty elden,
Shyǵysqa qonaq kelse, yrys kelgen.
El birligi degeniń osy emes pe?
Qonaqtar kelip jatyr kúrishti elden, – degen óleń joldary kópshilikti bir silkindirip tastady. Kók túrikterdiń ata mekeni Altaıǵa Qorqyt babamyzdyń ózi kelgendeı erekshe áserde qaldyq. Oblys ákimi B. Saparbaev óziniń shaqyrýyna oń qabaq tanytyp, qasıetti Syr eliniń azamattaryn alyp kelgen Bolatbek Qýandyqov myrzaǵa alǵysyn aıtty. Hosh, sonymen elimizge taǵy bir eldiń birligi men yntymaǵyn tanytqan, otandyq ónimderdi qoldaýdaǵy erekshe jańalyq – eki oblys turǵyndary arasyndaǵy ekonomıkalyq, saýda, mádenı jalǵastyq ómirge keldi. Onyń avtory da Berdibek Máshbekuly desek, qatelese qoımaımyz.
О́zender órnektegen О́skemen qonaqtardy qaıran qaldyrdy
“...О́skemenniń qaq tórinde hakim Abaıdyń alyp eskertkishi asqaqtaıdy. Kók túrikterdiń altyn besigi asqar Altaıǵa hosh keldińizder degendeı, aqyn babamyz jymııa qaraǵandaı. О́skemendegi Abaı eskertkishi qazaqtyń rýhyn bir asqaqtatyp tastady. Bir kósheniń boıynda eki uly aqyn Abaı men Pýshkınge tas tuǵyr ornatqan da óńir basshysy Berdibek Máshbekuly bolatyn. Jaqynda Elbasy N. Nazarbaev ta Abaı eskertkishi aldyna kelgende uly aqynmen syrlasqandaı bir sát oılana qalǵan edi. “Iá, eskertkish keremet eken” degen edi Elbasy óńir basshysyna. Endi, mine, Alashtyń anasy atanǵan Syr eliniń ıgi-jaqsylary, azamattary aqyn rýhymen pikir alysqandaı.
Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek Qýandyqov pen óńir basshysy Berdibek Saparbaev bastaǵan top Abaı eskertkishine bas ıip, gúl shoqtaryn qoıdy. Syr elinen kelgen qarııalar, kásipkerler qalany aralap shyqty. Etnografııalyq aýylǵa taıap qalǵan kezde qurylysy jalǵasyp jatqan eńseli de kórki kóz tartatyn meshitti kórgen kezde jınalǵandar “Alla qalasa, bul qudaı úıi elimizdegi eń úlken meshit bolǵaly tur eken” desti.
– Atalmysh meshitti qala turǵyndary men isker adamdardyń qarjysyna turǵyzyp jatyrmyz. Aıtqa deıin bitire almadyq. Keler jyl ol tolyq aıaqtalmaq, – dedi óńir basshysy B. Saparbaev.
Meshittiń janyndaǵy murajaı buryn qoqys tógetin jer bolǵan. Endi adam taónymastaı qulpyrǵan. 40 gektardy alyp jatqan jerde qoryq-murajaı boı kóterip keledi. Haıýanattar baǵy, dendrobaq, botanıkalyq baq, tipti áskerı tehnıkalar men klassıkalyq úlgidegi saz alleıasy da boı kótermek. О́ńir basshysy Berdibek Máshbekuly botanıkalyq baq janynan ıslam, japon baǵynyń da boı kóteretinin habarlady. Aldaǵy ýaqytta qosymsha tórt baq ashý oıda bar, dedi oblys ákimi.
Etnografııalyq aýyldy aralaǵan kezde kelgen qonaqtar súıinishterin jasyra almady. Qaz-qatar tizilgen ádemi de aıshyqty úıler jańa úlgide boı kótergen. Mine, mynaý orystyń, al kelesisi qazaqtyń, odan keıin – evreı, ózbek, káris, tatardyń úıleri. Olardaǵy jandar bir-birimen tatý, yntymaqta turmaq.
– Kendi Altaıda 130 ulttyń ókilderi turady. О́skemendegi Dostyq úıi elimizde birinshi bolyp ashylǵan, onyń ashylýyna Elbasy N. Nazarbaev kelip qatysyp, tusaýyn kesken. Qazir bizde 75 mádenı-ulttyq ortalyqtar bar. Etnoaýyldy ashqandaǵy maqsat, ortalyqtar ókilderiniń bir jerde bas qosyp, mańyzdy sharalardy birge ótkizýine jaǵdaı jasaý, óz tájirıbemizdi bólisý. Bul jerde 38 ulttyq úıler qonys tebedi, qazir 14-i ázir tur, – dedi Berdibek Máshbekuly.
– Bul etnoaýyldy Qazaqstannyń barlyq oblystary ózderine salyp alsa keremet bolar edi. Berdibek baýyrymnyń buryndary Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan oblystarynda ákim bolǵan kezinde talaı qundy bastamalardy dúnıege ákelgenin jaqsy bilemin. Shyraıly Shyǵystyń órkendeýi men gúldenýine de erekshe úles qosyp jatyr eken, – dep bir áredikte Qyzyloradan kelgen Jarylqasyn Sharıpov aǵamyz aǵynan jaryldy.
Shańyraq kótergeli jatqan Jandos degen azamat jubaıy Aqbotamen birge etnoaýyldy aralap júr eken. Ekeýi qos ákimmen eskertkish sýretke tústi. Berdibek Máshbekuly men Bolatbek Baıanuly jas shańyraq ıelerine baqyt tiledi...
Túske deıin qonaqtar saıabaq janyna boı kótergen “Kazsınk” jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi salyp bergen tennıs kortyn (barlyǵy altaý) tamashalady. Uly Otan soǵysynda qaza tapqan bozdaqtarǵa arnalǵan Dańq memorıalyna gúl shoqtaryn qoıyp, taǵzym jasady. Qan maıdanda Kendi Altaıdyń 83 myń jaýyngeri elge oralmaǵan, 109 jerlesimiz Keńes Odaǵynyń Batyry atanǵan. Sol kúni tústen keıin qyzylordalyq delegasııa Úlbi metallýrgııa zaýyty, “Kazsınk” jáne “Azııa-avto” zaýyttaryn aralap, olar shyǵaratyn ónimderdi kórdi.
– О́ndirisi órken jaıǵan О́skemen bizdi erteden qyzyqtyrǵan. Endi keldik, kózben kórdik, kóptegen ekijaqty kelisimderge qol qoıamyz, ol eki oblystyń ǵana emes, Qazaqstannyń ındýstrııalyq kartasyn órkendetýde erekshe oryn almaq, – dedi óńir basshysy B. Qýandyqov aqparat quraldary ókilderine.
Shynynda da, Qyzylordada eki alyp kásiporynǵa qajet shıkizat qory mol kórinedi. Ýran óndirýmen aınalysatyn Qyzylorda budan bylaı iskerlik qatynasty damyta túspek. Shalqııa ken ornynda myryshtyń mol qory bar. Eki jyl boıy toqtap qalǵan kenishtiń jumysyn qaıta jandandyrý oıda bar kórinedi. Bıyl Qyzylorda oblysy boıynsha ındýstrııalandyrý kartasyna 245 mıllıard teńgeni quraıtyn 54 joba usynylǵan eken. Onyń 12-si bıyl iske qosylmaq. Budan keıin kelgen qonaqtar “Qazaqmys” korporasııasy qarjysyna kúrdeli jóndeýden ótken tamasha “Vostok” stadıonyn tamashalady.
Memorandým – molshylyq kepili
...О́zimiz de oılaǵanbyz, bul jolǵy qyzylordalyqtardyń barys-kelisi ekonomıkany órkendetýge, eki oblys arasyndaǵy qarym-qatynasty jaqsartyp, yntymaqty nyǵaıta beredi ǵoı dep. Túısigimiz aldamaǵan eken. Budan bylaı shyraıly Shyǵys shet elderden qymbat baǵaly kúrish pen jún-terini, basqa da taýarlardy satyp alýǵa táýeldi emes. О́z kezeginde Syr eli bizden jeńil-kólikter men traktorlardy, avtobýstardy jeńildikpen almaq. Bir ǵana mysal! Máselen, О́skemendegi “Azııa-avto” zaýyty qazir jeńil kólikterdiń onǵa tarta túrin shyǵaryp jatyr. Olardyń arasynda “Shkoda”, “Kıa”, “Shevrolet-Krýzo”, tipti “Kadıllak” pen “Hammer” kólikteri bar. Al Semeıdegi “SemAZ” zaýyty da “Belarýs” traktorlary men “Daevo” avtobýstaryn shyǵarady. Olardyń baǵasy da arzan. Ol ol ma, tústi metallýrgııa alyptary shyǵaratyn ónimderdi de qyzylordalyqtardyń jeńildikpen alýlaryna jaǵdaı jasalynbaq.
D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń “Altaı” tehnoparkinde qos oblystyń ákimderi ózara ýaǵdalastyqqa qol jetkizdi. Bul jer qasıetti jer, jaqynda ǵana Reseı men Qazaqstan Prezıdentteri D. Medvedev pen N. Nazarbaev eki el arasynda ózara yntymaqty arttyrý jóninde ondaǵan kelisimderge qol qoıǵan.
Kezdesý nátıjesinde B.Saparbaev pen B.Qýandyqov Shyǵys Qazaqstan jáne Qyzylorda oblystary ákimdikteri arasyndaǵy ındýstrııalyq saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq, mádenıet, óńirler arasyndaǵy týrızm, sport jáne kásipkerlikti damytý salasyndaǵy ózara túsinistik pen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Onda joǵaryda aıtylǵan máseleler qamtylǵan. Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Túsiphan Túsipbekov pen Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary Murat Muhamedov eki oblys ákimdigi arasyndaǵy týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi bekitti. Bul basqosýda “Azııa-avto” JShS men “Best Avto” JShS dırektorlary dılerlik satýlar men qyzmet kórsetý,”Aqtas-I” sharýa qojalyǵy men “Semeı teri kombınaty” JShS iri qara men qoı terisin jetkizý, “Dıhan” kúrish kompanııasy JShS men jeke kásipker Beısen Ishanov ishki rynokty retteý jáne Kendi Altaıǵa keletin kúrish baǵasynyń ósýin turaqtandyrý jónindegi kelisimderge qol qoıdy.
– Dál osyndaı aýqymdy, keń kólemdegi kezdesý men jyly júzdi júzdesýler tuńǵysh ret ótip otyr. Al búgingi qujattar sóz júzinde qalmaýy kerek, Bolatbek Baıanuly ekeýmiz de memorandým sharttarynyń oryndalýyn qadaǵalaımyz. О́tken jyly Qyzylordaǵa barǵanda birneshe tıimdi sharttar jasalynǵan. Ol nátıjesin berdi. Aldaǵy ýaqtytta basqa oblystarmen de ózara yntymaqtastyq jalǵasa bermek, – dedi Berdibek Máshbekuly.
– Mundaı keń aýqymdy paıdaly kezdesý oblys tarıhynda tuńǵysh ret ótip otyr. Sol úshin oblys ákimi B. Saparbaevqa aıtar alǵysym erekshe. О́z kezeginde sizderdi de qasıetti Syr eline kelýge shaqyramyn. Qala adam tanymastaı ózgergen, órkendeı túsken. Tústi metallýrgııanyń otany – Shyǵystyń el ekonomıkasyna qosqan úlesi erekshe. Indýstrııalandyrý kartasy boıynsha Shyǵys óńirinde keremet ózgerister bolyp jatyr, oǵan kóz jetkizdik. Qazaqstannyń ósip-órkendeı berýi abyroıymyzdy asqaqtata bermek, – dedi Qyzylorda oblysynyń ákimi B. Qýandyqov.
“Ańsatsa Syr óńiri, án terber júregińdi...”
“Syr – Alashtyń anasy” atty konserttik baǵdarlamany tamashalaımyz degender “Mesto” demalys ortalyǵyna syımaı ketti. Sebebi belgili, Syr eliniń súleıleri, jyrshy, jyraýlary, kúmis kómeı ánshileriniń ataq-dańqy búkil elge belgili. Tipti 88-degi Altaıdyń Abyz aqsaqaly, eńbek Eri, ataqty kolhozshy, atbegi Boshaı Kitapbaev ta taıaǵyna súıenip, konsertti tamashalaýǵa kelipti. Boshekeńniń janyna Qyzylordadan kelgen qonaqtar jaıǵasypty. Sonyń biri – qyzylordalyq syıly qarııa Oljabaı Saparbaev.
– Berdibek balamyzdyń is-áreketteri “Egemen Qazaqstan” gazeti arqyly, teledıdar arqyly bizge jaqsy tanys. Altaıdaǵy qatal qystan súrindirmeı alyp shyqty, áıteýir halyq aman. О́skemen keremetteı ózgeripti. Kózben kórdik, rıza boldyq, – deıdi Oljabaı aǵamyz.
– Berdibek sııaqty isker, halyqtyń azamaty áli de úsh-tórt jyldaı Altaıda eńbek etse, kóp ister tyndyrar edi, osyndaı ul tárbıelegen sizderge de úlken alǵys aıtamyn, – dep aǵynan jaryldy Boshaı aqsaqal.
Hosh, sonymen konsert bastalyp ta ketti.
Eki saǵattyń qalaı óte shyqqanyn ańǵarmaı da qaldyq. Sahna tórine Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek Qýandyqov kóterildi.
– Elbasynyń senimdi serigi, onyń qoldaýyna ıe bolǵan óńir basshysy Berdibek Máshbekulynyń shaqyrýy boıynsha Alash jurtynyń anasy atanǵan Syr eliniń ónerpazdary Altaıdyń bókterine kelip, án men jyrdan shashý shashýda. Delegasııa quramynda basqarma basshylary, mekeme, ujym jetekshileri bar. Búgin birqatar kelisimderge qol qoıyldy. Syr eli men qasıetti Altaı qol ustasty. О́skemende budan eki jyl buryn bolǵan edim. Bir jarym jyl ishinde oblys basshysy B. Saparbaevtyń kóp ister tyndyryp, halyqtyń alǵysyna ıe bolǵanyn kózben kórip, rıza boldyq. Sonaý 1995 jyly Berdibek Máshbekuly Qyzylorda oblysyn basqarǵan kezde elimiz aýyr kúnderdi bastan keship jatqan. Halyq aılyǵy men zeınetaqysyn ýaqtyly almaıtyn, sol kezdiń ózinde Bekeń aǵamyz qarym-qabiletin tanytyp, bul qıyndyqty jeńe bilgen. Keıin Ońtústik Qazaqstan oblysyn basqarǵan kezde de onyń tabysyna qýanyp otyrdyq. О́tken jyly oblystyq máslıhat Bekeńniń uzaq jylǵy eńbegin eskerip, oǵan “Qyzylorda oblysynyń qurmetti azamaty” degen ataqty bergen edi. Sony tabystaýdyń reti búgin kelip tur. Jalpy, Syr eliniń halqy Berdibek Máshbekulyn “Elbasynyń senimdi serigi ári Syr eliniń azamaty” dep oryndy maqtan tutady. Endeshe, qurmetti ataqty tabystaýǵa ruqsat etińizder, dep ata saltymen qurmetti ataqty tabys etip, ıyǵyna shapan japty.
– Shynymdy aıtsam, talaı mártebeli jıyndarda ortaǵa shyǵyp, sóz alǵan kezde dál qazirgideı tolqymaǵan edim. Shyraıly Shyǵysqa Syr eliniń azamattary kelip jatyr. Búgin talaı qundy kelisimderge qol qoıyldy. Elbasy N. Nazarbaev kezdesýlerde únemi Otandyq taýardy qorǵaý, basqalarǵa jaltaqtamaı, bir-birimizben qarym-qatynas jasaýdy tapsyrady. Búgin munda óz aǵalarym, mine, Ydyrys aǵa da kelipti, sizderge rahmet. Keshegi qıyn kezde birinshi bolyp kómek berdińizder, 50 mıllıon teńge, bir vagon Syrdyń aq marjanyn jiberdińizder. Maǵan kórsetken zor qurmetterińiz úshin ózimniń jeke basymnyń jáne otbasynyń atynan barlyq Syr eliniń halqyna myń da bir alǵys aıtamyn, – dep tebirendi jalǵyz Syr eli ǵana emes, Altaıdyń da aqıyq azamaty atanǵan Berdibek Máshbekuly.
Nesin aıtasyz, eki kún boıy О́skemenniń kóshelerinde Syr eliniń án-jyry qalyqtap turdy. Erteńinde Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek Qýandyqov bastaǵan top Metallýrgter Mádenıet saraıy aldynda “Týǵan el – altyn besigim” aksııasy aıasynda Borodýlıha aýdany eńbekshileri ósirgen aýyl sharýashylyǵy taýarlary jármeńkesine, konsertine qatysty. Borodýlıha aýdanynyń ákimi Talap Qasymov búgingi jármeńkege 25 tonna et, 20 tonna kókónis, bal, syr, qaýyn-qarbyz ákelgenderin aıtty. Eki qazan palaý, ystyq sháı men baýyrsaq qala halqyna tegin berildi. Bıylǵy “Týǵan el – altyn besigim” aksııasynyń erekshelikterine óńir basshysy B. Saparbaev toqtala ketip, Semeı men О́skemende qatar ótetinine mán berdi. Máselen, Semeıde Zyrıan qalasy men Kúrshim aýdanynyń, al О́skemende Besqaraǵaı men Borodýlıha aýdandarynyń mádenı kúnderi ótti. Ol jyl aıaǵyna deıin sozylmaq. “Bul aksııany biz de qoldanarmyz” degendi aıtyp qaldy kelgen qonaqtar...
Ońdasyn ELÝBAI. О́skemen.
-----------------------------
Sýretterdi túsirgen avtor.
• 21 Qyrkúıek, 2010
Syr – Alashtyń anasy, Altaı – Kóktúriktiń panasy
Iskerlik baılanystar
... Shyraıly Shyǵysqa ákim bolyp kele salysymen Berdibek Saparbaev basqarma, departament basshylaryn jınap alyp, keleli keńes ótkizdi. Elbasynyń elimizde ındýstrııalyq, saýda-ekonomıkalyq, yntymaqtastyq, mádenıet, óńirler arasyndaǵy týrızm, sport jáne kásipkerlikti damytý jónindegi tapsyrmasyn júzege asyrýdyń mańyzyna toqtalyp, búginnen bastap eseleı eńbek etý qajettigin, demalystyń azaıyp, qarbalas isterdiń kóbeıetinin, árkimniń soǵan úles qosýy kerektigin jetkizdi. Sodan keıin óńir basshysy Berdibek Máshbekuly Altaıdyń aýdandary men qalalaryn aralap, ondaǵy kemshilikterdi kózge shuqyp kórsetip, ákimderge maza bermedi. Tapsyrma berip qana qoımaı, arada birer aıdan keıin qaıta soǵyp, tapsyrmanyń oryndalý barysyn tekserdi. Qoıshy, aýdan, qala ákimderiniń bir qabat terin syǵyp alǵan soń, olar da óz isterine jaýapkershilikpen qaraıtyn boldy.
Arqyrap Altaıdyń qysy keldi. Bul jolǵy aqshunaq aıaz jańa ákimniń is-qabiletin synap kóreıinshi degendeı, alty aıǵa sozyldy. О́ńirde jarty ǵasyr bolmaǵan qalyń qar túsip, kóktemde kúre joldar tipti bir aptaǵa deıin jabylyp qaldy. Ony tazalaýǵa Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan, Qaraǵandy oblystarynan júzge tarta alyp tehnıka kelip, qysylǵan sátte kómekterin kórsetti. Ol-ol ma, qıynshylyq áli alda eken. Naýryzda oblystyń Tarbaǵataı, Zaısan, Kúrshim, basqa da elýge tarta eldi mekenderde kún kúrt jylyp, arty tasqyn sýǵa ulasty. Ásirese, sorlap qalǵan – tarbaǵataılyqtar. Atalmysh aýdannyń Kókjyra jáne Jántikeı aýyldarynda tórt júzden astam turǵyn úı qırady, myńdaǵan bas mal qyryldy. Kúrshimniń Qaratoǵaı, Zaısannyń Tasbastaý aýyldarynda da úıler jaramsyz bolyp qaldy. Qysqasy, óńir basshysy úshin “beıbit maıdan” bastaldy. Tótenshe jaǵdaılar jónindegi oblystyq shtab quryldy. Elbasynyń qamqorlyǵy nátıjesinde salalyq mınıstrler V.Bojko, Á. Qusaıynov, basqa da basshylar oblysta birneshe ret bolyp, kómek qoldaryn sozdy. Tek Qyzylorda oblysy 50 mıllıon teńge, bir vagon Syrdyń aq kúrishin jiberdi. Nebári eki-úsh aıda Berdibek Máshbekuly Tarbaǵataı aýdanynda 13 ret saparda bolypty. Aqyry uıymshyl da isker basshy bastaǵan komanda bul qıynshylyqty da jeńip shyqty. Elbasy N. Nazarbaev jaqynda shyraıly Shyǵysta bolǵan saparynda arnaıy atbasyn buryp, Kókjyra aýylynda boldy, turǵyndarmen júzdesip, jańa páterlerge qonystanyp jatqan qarııalarmen áńgimelesti. Kókjyra aýylyndaǵy kezdesýde Elbasy N. Nazarbaev syn sátte erekshe belsendilik tanytyp, uıqy-kúlki kórmeı, óziniń tapsyrmasyn abyroımen oryndaǵan Berdibek Máshbekulyna jurtshylyq aldynda alǵysyn aıtyp, qolyn qysty. Oǵan kýá boldyq ta.
Hosh, munyń aldynda B. Saparbaevtyń bastamasymen “Týǵan el – altyn besigim” aksııasy ómirge kelgen edi. О́tken jyly oblystyń barlyq aýdandary men qalalary О́skemenge ózderi shyǵarǵan aýyl sharýashylyǵy taǵamdaryn ákelip, arzan baǵaǵa saýdalap, qalalyqtardy bir jyrǵap tastady. Izdengish, isker, únemi bir jańalyqtardy oılap tabatyn azamat Bekeń budan keıin Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan, elimizdiń soltústik oblystary men Almaty qalasyna baryp, ındýstrııalyq, saýda-ekonomıkalyq, yntymaqtastyq aıasynda asa mańyzdy qujattarǵa óńir basshylarymen qol qoıyp, asa tıimdi sharany dúnıege keltirgen edi. Sonyń arqasynda О́skemen men Semeıde shyǵarylatyn jeńil, avtobýs kólikteri shet elderge emes, ózimizge tikeleı tartyla bastady. Al óz kezeginde qajetti taýarlar Altaıǵa aǵyla bastady. “Erýlige qarýly” degendeı, ótken juma, senbi kúnderi Syr eliniń 138 adamnan turatyn úlken delegasııasy Kendi Altaıǵa keldi...
Altaı men Syrdyń arasy – paıdaly istiń jalǵasy
О́zender órnektegen О́skemen ásem-aq. Qala kósheleri boıyndaǵy gúlzarlar áli óńin bere qoımaǵan. Ásirese, áýejaı mańy erekshe qulpyrǵan. Sýburqaq kúmis sáýlelerin shashady. Sálden keıin aq shaǵaladaı samsaǵan kúmis qanat “Tý-154” ushaǵy qasıetti Altaı jerine qondy. Alashtyń anasy atanǵan Syr elinen aq saqaldy aqyl ıeleri, abyz qarııalar ishinde ánshi-kúıshileri, kásipkerleri bar 138 adam qonaqqa kelgen eken. Olardy Qyzylorda oblysynyń isker de tyndyrymdy ákimi Bolatbek Qýandyqov bastap keldi.
Alty Alashqa aty málim arqaly aqyn Abash Kákenov dombyrasyn ıyǵyna ilip alyp, arnaý óleńderin aıtty.
Sálem berdik sizderge Shyǵysty elden,
Shyǵysqa qonaq kelse, yrys kelgen.
El birligi degeniń osy emes pe?
Qonaqtar kelip jatyr kúrishti elden, – degen óleń joldary kópshilikti bir silkindirip tastady. Kók túrikterdiń ata mekeni Altaıǵa Qorqyt babamyzdyń ózi kelgendeı erekshe áserde qaldyq. Oblys ákimi B. Saparbaev óziniń shaqyrýyna oń qabaq tanytyp, qasıetti Syr eliniń azamattaryn alyp kelgen Bolatbek Qýandyqov myrzaǵa alǵysyn aıtty. Hosh, sonymen elimizge taǵy bir eldiń birligi men yntymaǵyn tanytqan, otandyq ónimderdi qoldaýdaǵy erekshe jańalyq – eki oblys turǵyndary arasyndaǵy ekonomıkalyq, saýda, mádenı jalǵastyq ómirge keldi. Onyń avtory da Berdibek Máshbekuly desek, qatelese qoımaımyz.
О́zender órnektegen О́skemen qonaqtardy qaıran qaldyrdy
“...О́skemenniń qaq tórinde hakim Abaıdyń alyp eskertkishi asqaqtaıdy. Kók túrikterdiń altyn besigi asqar Altaıǵa hosh keldińizder degendeı, aqyn babamyz jymııa qaraǵandaı. О́skemendegi Abaı eskertkishi qazaqtyń rýhyn bir asqaqtatyp tastady. Bir kósheniń boıynda eki uly aqyn Abaı men Pýshkınge tas tuǵyr ornatqan da óńir basshysy Berdibek Máshbekuly bolatyn. Jaqynda Elbasy N. Nazarbaev ta Abaı eskertkishi aldyna kelgende uly aqynmen syrlasqandaı bir sát oılana qalǵan edi. “Iá, eskertkish keremet eken” degen edi Elbasy óńir basshysyna. Endi, mine, Alashtyń anasy atanǵan Syr eliniń ıgi-jaqsylary, azamattary aqyn rýhymen pikir alysqandaı.
Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek Qýandyqov pen óńir basshysy Berdibek Saparbaev bastaǵan top Abaı eskertkishine bas ıip, gúl shoqtaryn qoıdy. Syr elinen kelgen qarııalar, kásipkerler qalany aralap shyqty. Etnografııalyq aýylǵa taıap qalǵan kezde qurylysy jalǵasyp jatqan eńseli de kórki kóz tartatyn meshitti kórgen kezde jınalǵandar “Alla qalasa, bul qudaı úıi elimizdegi eń úlken meshit bolǵaly tur eken” desti.
– Atalmysh meshitti qala turǵyndary men isker adamdardyń qarjysyna turǵyzyp jatyrmyz. Aıtqa deıin bitire almadyq. Keler jyl ol tolyq aıaqtalmaq, – dedi óńir basshysy B. Saparbaev.
Meshittiń janyndaǵy murajaı buryn qoqys tógetin jer bolǵan. Endi adam taónymastaı qulpyrǵan. 40 gektardy alyp jatqan jerde qoryq-murajaı boı kóterip keledi. Haıýanattar baǵy, dendrobaq, botanıkalyq baq, tipti áskerı tehnıkalar men klassıkalyq úlgidegi saz alleıasy da boı kótermek. О́ńir basshysy Berdibek Máshbekuly botanıkalyq baq janynan ıslam, japon baǵynyń da boı kóteretinin habarlady. Aldaǵy ýaqytta qosymsha tórt baq ashý oıda bar, dedi oblys ákimi.
Etnografııalyq aýyldy aralaǵan kezde kelgen qonaqtar súıinishterin jasyra almady. Qaz-qatar tizilgen ádemi de aıshyqty úıler jańa úlgide boı kótergen. Mine, mynaý orystyń, al kelesisi qazaqtyń, odan keıin – evreı, ózbek, káris, tatardyń úıleri. Olardaǵy jandar bir-birimen tatý, yntymaqta turmaq.
– Kendi Altaıda 130 ulttyń ókilderi turady. О́skemendegi Dostyq úıi elimizde birinshi bolyp ashylǵan, onyń ashylýyna Elbasy N. Nazarbaev kelip qatysyp, tusaýyn kesken. Qazir bizde 75 mádenı-ulttyq ortalyqtar bar. Etnoaýyldy ashqandaǵy maqsat, ortalyqtar ókilderiniń bir jerde bas qosyp, mańyzdy sharalardy birge ótkizýine jaǵdaı jasaý, óz tájirıbemizdi bólisý. Bul jerde 38 ulttyq úıler qonys tebedi, qazir 14-i ázir tur, – dedi Berdibek Máshbekuly.
– Bul etnoaýyldy Qazaqstannyń barlyq oblystary ózderine salyp alsa keremet bolar edi. Berdibek baýyrymnyń buryndary Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan oblystarynda ákim bolǵan kezinde talaı qundy bastamalardy dúnıege ákelgenin jaqsy bilemin. Shyraıly Shyǵystyń órkendeýi men gúldenýine de erekshe úles qosyp jatyr eken, – dep bir áredikte Qyzyloradan kelgen Jarylqasyn Sharıpov aǵamyz aǵynan jaryldy.
Shańyraq kótergeli jatqan Jandos degen azamat jubaıy Aqbotamen birge etnoaýyldy aralap júr eken. Ekeýi qos ákimmen eskertkish sýretke tústi. Berdibek Máshbekuly men Bolatbek Baıanuly jas shańyraq ıelerine baqyt tiledi...
Túske deıin qonaqtar saıabaq janyna boı kótergen “Kazsınk” jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi salyp bergen tennıs kortyn (barlyǵy altaý) tamashalady. Uly Otan soǵysynda qaza tapqan bozdaqtarǵa arnalǵan Dańq memorıalyna gúl shoqtaryn qoıyp, taǵzym jasady. Qan maıdanda Kendi Altaıdyń 83 myń jaýyngeri elge oralmaǵan, 109 jerlesimiz Keńes Odaǵynyń Batyry atanǵan. Sol kúni tústen keıin qyzylordalyq delegasııa Úlbi metallýrgııa zaýyty, “Kazsınk” jáne “Azııa-avto” zaýyttaryn aralap, olar shyǵaratyn ónimderdi kórdi.
– О́ndirisi órken jaıǵan О́skemen bizdi erteden qyzyqtyrǵan. Endi keldik, kózben kórdik, kóptegen ekijaqty kelisimderge qol qoıamyz, ol eki oblystyń ǵana emes, Qazaqstannyń ındýstrııalyq kartasyn órkendetýde erekshe oryn almaq, – dedi óńir basshysy B. Qýandyqov aqparat quraldary ókilderine.
Shynynda da, Qyzylordada eki alyp kásiporynǵa qajet shıkizat qory mol kórinedi. Ýran óndirýmen aınalysatyn Qyzylorda budan bylaı iskerlik qatynasty damyta túspek. Shalqııa ken ornynda myryshtyń mol qory bar. Eki jyl boıy toqtap qalǵan kenishtiń jumysyn qaıta jandandyrý oıda bar kórinedi. Bıyl Qyzylorda oblysy boıynsha ındýstrııalandyrý kartasyna 245 mıllıard teńgeni quraıtyn 54 joba usynylǵan eken. Onyń 12-si bıyl iske qosylmaq. Budan keıin kelgen qonaqtar “Qazaqmys” korporasııasy qarjysyna kúrdeli jóndeýden ótken tamasha “Vostok” stadıonyn tamashalady.
Memorandým – molshylyq kepili
...О́zimiz de oılaǵanbyz, bul jolǵy qyzylordalyqtardyń barys-kelisi ekonomıkany órkendetýge, eki oblys arasyndaǵy qarym-qatynasty jaqsartyp, yntymaqty nyǵaıta beredi ǵoı dep. Túısigimiz aldamaǵan eken. Budan bylaı shyraıly Shyǵys shet elderden qymbat baǵaly kúrish pen jún-terini, basqa da taýarlardy satyp alýǵa táýeldi emes. О́z kezeginde Syr eli bizden jeńil-kólikter men traktorlardy, avtobýstardy jeńildikpen almaq. Bir ǵana mysal! Máselen, О́skemendegi “Azııa-avto” zaýyty qazir jeńil kólikterdiń onǵa tarta túrin shyǵaryp jatyr. Olardyń arasynda “Shkoda”, “Kıa”, “Shevrolet-Krýzo”, tipti “Kadıllak” pen “Hammer” kólikteri bar. Al Semeıdegi “SemAZ” zaýyty da “Belarýs” traktorlary men “Daevo” avtobýstaryn shyǵarady. Olardyń baǵasy da arzan. Ol ol ma, tústi metallýrgııa alyptary shyǵaratyn ónimderdi de qyzylordalyqtardyń jeńildikpen alýlaryna jaǵdaı jasalynbaq.
D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń “Altaı” tehnoparkinde qos oblystyń ákimderi ózara ýaǵdalastyqqa qol jetkizdi. Bul jer qasıetti jer, jaqynda ǵana Reseı men Qazaqstan Prezıdentteri D. Medvedev pen N. Nazarbaev eki el arasynda ózara yntymaqty arttyrý jóninde ondaǵan kelisimderge qol qoıǵan.
Kezdesý nátıjesinde B.Saparbaev pen B.Qýandyqov Shyǵys Qazaqstan jáne Qyzylorda oblystary ákimdikteri arasyndaǵy ındýstrııalyq saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq, mádenıet, óńirler arasyndaǵy týrızm, sport jáne kásipkerlikti damytý salasyndaǵy ózara túsinistik pen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Onda joǵaryda aıtylǵan máseleler qamtylǵan. Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Túsiphan Túsipbekov pen Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary Murat Muhamedov eki oblys ákimdigi arasyndaǵy týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimdi bekitti. Bul basqosýda “Azııa-avto” JShS men “Best Avto” JShS dırektorlary dılerlik satýlar men qyzmet kórsetý,”Aqtas-I” sharýa qojalyǵy men “Semeı teri kombınaty” JShS iri qara men qoı terisin jetkizý, “Dıhan” kúrish kompanııasy JShS men jeke kásipker Beısen Ishanov ishki rynokty retteý jáne Kendi Altaıǵa keletin kúrish baǵasynyń ósýin turaqtandyrý jónindegi kelisimderge qol qoıdy.
– Dál osyndaı aýqymdy, keń kólemdegi kezdesý men jyly júzdi júzdesýler tuńǵysh ret ótip otyr. Al búgingi qujattar sóz júzinde qalmaýy kerek, Bolatbek Baıanuly ekeýmiz de memorandým sharttarynyń oryndalýyn qadaǵalaımyz. О́tken jyly Qyzylordaǵa barǵanda birneshe tıimdi sharttar jasalynǵan. Ol nátıjesin berdi. Aldaǵy ýaqtytta basqa oblystarmen de ózara yntymaqtastyq jalǵasa bermek, – dedi Berdibek Máshbekuly.
– Mundaı keń aýqymdy paıdaly kezdesý oblys tarıhynda tuńǵysh ret ótip otyr. Sol úshin oblys ákimi B. Saparbaevqa aıtar alǵysym erekshe. О́z kezeginde sizderdi de qasıetti Syr eline kelýge shaqyramyn. Qala adam tanymastaı ózgergen, órkendeı túsken. Tústi metallýrgııanyń otany – Shyǵystyń el ekonomıkasyna qosqan úlesi erekshe. Indýstrııalandyrý kartasy boıynsha Shyǵys óńirinde keremet ózgerister bolyp jatyr, oǵan kóz jetkizdik. Qazaqstannyń ósip-órkendeı berýi abyroıymyzdy asqaqtata bermek, – dedi Qyzylorda oblysynyń ákimi B. Qýandyqov.
“Ańsatsa Syr óńiri, án terber júregińdi...”
“Syr – Alashtyń anasy” atty konserttik baǵdarlamany tamashalaımyz degender “Mesto” demalys ortalyǵyna syımaı ketti. Sebebi belgili, Syr eliniń súleıleri, jyrshy, jyraýlary, kúmis kómeı ánshileriniń ataq-dańqy búkil elge belgili. Tipti 88-degi Altaıdyń Abyz aqsaqaly, eńbek Eri, ataqty kolhozshy, atbegi Boshaı Kitapbaev ta taıaǵyna súıenip, konsertti tamashalaýǵa kelipti. Boshekeńniń janyna Qyzylordadan kelgen qonaqtar jaıǵasypty. Sonyń biri – qyzylordalyq syıly qarııa Oljabaı Saparbaev.
– Berdibek balamyzdyń is-áreketteri “Egemen Qazaqstan” gazeti arqyly, teledıdar arqyly bizge jaqsy tanys. Altaıdaǵy qatal qystan súrindirmeı alyp shyqty, áıteýir halyq aman. О́skemen keremetteı ózgeripti. Kózben kórdik, rıza boldyq, – deıdi Oljabaı aǵamyz.
– Berdibek sııaqty isker, halyqtyń azamaty áli de úsh-tórt jyldaı Altaıda eńbek etse, kóp ister tyndyrar edi, osyndaı ul tárbıelegen sizderge de úlken alǵys aıtamyn, – dep aǵynan jaryldy Boshaı aqsaqal.
Hosh, sonymen konsert bastalyp ta ketti.
Eki saǵattyń qalaı óte shyqqanyn ańǵarmaı da qaldyq. Sahna tórine Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek Qýandyqov kóterildi.
– Elbasynyń senimdi serigi, onyń qoldaýyna ıe bolǵan óńir basshysy Berdibek Máshbekulynyń shaqyrýy boıynsha Alash jurtynyń anasy atanǵan Syr eliniń ónerpazdary Altaıdyń bókterine kelip, án men jyrdan shashý shashýda. Delegasııa quramynda basqarma basshylary, mekeme, ujym jetekshileri bar. Búgin birqatar kelisimderge qol qoıyldy. Syr eli men qasıetti Altaı qol ustasty. О́skemende budan eki jyl buryn bolǵan edim. Bir jarym jyl ishinde oblys basshysy B. Saparbaevtyń kóp ister tyndyryp, halyqtyń alǵysyna ıe bolǵanyn kózben kórip, rıza boldyq. Sonaý 1995 jyly Berdibek Máshbekuly Qyzylorda oblysyn basqarǵan kezde elimiz aýyr kúnderdi bastan keship jatqan. Halyq aılyǵy men zeınetaqysyn ýaqtyly almaıtyn, sol kezdiń ózinde Bekeń aǵamyz qarym-qabiletin tanytyp, bul qıyndyqty jeńe bilgen. Keıin Ońtústik Qazaqstan oblysyn basqarǵan kezde de onyń tabysyna qýanyp otyrdyq. О́tken jyly oblystyq máslıhat Bekeńniń uzaq jylǵy eńbegin eskerip, oǵan “Qyzylorda oblysynyń qurmetti azamaty” degen ataqty bergen edi. Sony tabystaýdyń reti búgin kelip tur. Jalpy, Syr eliniń halqy Berdibek Máshbekulyn “Elbasynyń senimdi serigi ári Syr eliniń azamaty” dep oryndy maqtan tutady. Endeshe, qurmetti ataqty tabystaýǵa ruqsat etińizder, dep ata saltymen qurmetti ataqty tabys etip, ıyǵyna shapan japty.
– Shynymdy aıtsam, talaı mártebeli jıyndarda ortaǵa shyǵyp, sóz alǵan kezde dál qazirgideı tolqymaǵan edim. Shyraıly Shyǵysqa Syr eliniń azamattary kelip jatyr. Búgin talaı qundy kelisimderge qol qoıyldy. Elbasy N. Nazarbaev kezdesýlerde únemi Otandyq taýardy qorǵaý, basqalarǵa jaltaqtamaı, bir-birimizben qarym-qatynas jasaýdy tapsyrady. Búgin munda óz aǵalarym, mine, Ydyrys aǵa da kelipti, sizderge rahmet. Keshegi qıyn kezde birinshi bolyp kómek berdińizder, 50 mıllıon teńge, bir vagon Syrdyń aq marjanyn jiberdińizder. Maǵan kórsetken zor qurmetterińiz úshin ózimniń jeke basymnyń jáne otbasynyń atynan barlyq Syr eliniń halqyna myń da bir alǵys aıtamyn, – dep tebirendi jalǵyz Syr eli ǵana emes, Altaıdyń da aqıyq azamaty atanǵan Berdibek Máshbekuly.
Nesin aıtasyz, eki kún boıy О́skemenniń kóshelerinde Syr eliniń án-jyry qalyqtap turdy. Erteńinde Qyzylorda oblysynyń ákimi Bolatbek Qýandyqov bastaǵan top Metallýrgter Mádenıet saraıy aldynda “Týǵan el – altyn besigim” aksııasy aıasynda Borodýlıha aýdany eńbekshileri ósirgen aýyl sharýashylyǵy taýarlary jármeńkesine, konsertine qatysty. Borodýlıha aýdanynyń ákimi Talap Qasymov búgingi jármeńkege 25 tonna et, 20 tonna kókónis, bal, syr, qaýyn-qarbyz ákelgenderin aıtty. Eki qazan palaý, ystyq sháı men baýyrsaq qala halqyna tegin berildi. Bıylǵy “Týǵan el – altyn besigim” aksııasynyń erekshelikterine óńir basshysy B. Saparbaev toqtala ketip, Semeı men О́skemende qatar ótetinine mán berdi. Máselen, Semeıde Zyrıan qalasy men Kúrshim aýdanynyń, al О́skemende Besqaraǵaı men Borodýlıha aýdandarynyń mádenı kúnderi ótti. Ol jyl aıaǵyna deıin sozylmaq. “Bul aksııany biz de qoldanarmyz” degendi aıtyp qaldy kelgen qonaqtar...
Ońdasyn ELÝBAI. О́skemen.
-----------------------------
Sýretterdi túsirgen avtor.
Elimizdiń on qalasynda aýa sapasy nasharlaıdy
Aýa raıy • Búgin, 11:15
Olımpıada-2026: 15 aqpanda el namysyn kimder qorǵaıdy?
Olımpıada • Búgin, 10:27
Prezıdent Aleksandr Výchıchti Serbııanyń Memlekettilik kúnimen quttyqtady
Prezıdent • Búgin, 10:10
15 aqpandaǵy valıýta baǵamy jarııalandy
Qarjy • Búgin, 09:50
Eldegi qaı joldar ashyq, qaısysy jabyq?
Aýa raıy • Búgin, 09:23
Shańǵymen tuǵyrdan sekirýshi Ilıa Mızernyh 2026 jylǵy Olımpıada oıyndarynda úzdik nátıje kórsetti
Olımpıada • Búgin, 00:45
Konkımen júgirýden Evgenıı Koshkın TOP-10 sportshynyń qataryna kirdi
Olımpıada • Keshe
Anna Danılına Dohada ótken týrnırde jeńiske jetti
Tennıs • Keshe
Olımpıada-2026: qazaqstandyq shańǵyshy qyzdar estafetada óner kórsetti
Olımpıada • Keshe
Armannan altynǵa deıin: Mıhaıl Shaıdorovtyń chempıondyq joly
Olımpıada • Keshe
Aýa raıy • Keshe
Avtokólik joldarynyń jaı-kúıine baqylaý júrgizildi
Qoǵam • Keshe