Osteoporoz – eresekterdiń ǵana aýrýy ma?

DDU-nyń málimeti boıynsha, osteoporoz álemde júrek-tamyr, onkologııa jáne qant dıabetinen keıingi tórtinshi orynda bolsa, búgingi tańda Qazaqstanda súıektiń syný qaýpi (osteoporoz) keseli sút bezi qaterli isiginiń ósýinen 8 ese joǵary. Bul jó­nin­de Almatyda ótken arnaıy baspasóz máslıhatynda osteoporoz jónindegi dárigerlerdiń qazaqstandyq qaýymdastyǵynyń prezıdenti Gúljan Ǵabdýllına málim etti. Sharanyń basty maqsaty – halyqtyń nazaryn osteoporozdyń taralýy máselesine aýdarý. – Osteoporoz – bul tirek-qozǵalys appara­tynyń asqynǵan aýrý túri, aýrý kezinde súıek ulpasy álsirep, onyń syný qaýpi kúsheıedi, – dedi Gúljan Ǵabdýllına. – 2010 jyly “Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııada aımaqtyq aýdıt. Epıdemıologııa jáne áleýmettik-ekonomıkalyq saldar. 2010 jyl” atty halyqaralyq baǵdarlama aıasynda elimizdegi osteoporoz máselesiniń jaǵdaıyna aýdıt júrgizildi. Árıne, statıstıka kóńil qýantarlyq emes. Aýdıttiń aldyn ala málimetteri boıynsha, Qa­­zaq­­standa osteoporoz synyǵy bar naý­qas­tar­ǵa medısınalyq kómek kórsetý jaǵ­daıynyń nashar ekendigi anyqtalǵan. 45-50 jas araly­ǵyndaǵy naýqastardyń súıektegi mıne­raldyq tyǵyzdyǵy­nyń jaǵdaıyn teksergen kezde 33,33 paıyz jaǵ­daıynda (er kisilerde 27,27, áıel­derde 37,5 paıyz) osteo­penııa anyq­talsa, áıelderdiń 12,50%-ynda, al er kisilerdiń 9,09%-ynda osteoporoz bar ekendigi belgili bolǵan. Jalpy, respýblıkada kalsııdi paıdalaný­dyń ortasha kórsetkishi DDU belgilegen mól­sherden tómendegen. Buǵan qosa, turǵyn­dardyń kóp bóligi “D” dárýmeniniń tapshylyǵyn tartyp otyr. Munyń bári súıek ulpasyn buzyp qana qoımaı, rahıt keselin de týǵyzady eken. Sońǵy jyldary Reseıdiń birqatar aımaqtaryn­da rahıt keseli balalar arasynda 54 paıyzdan 66-ǵa deıin ósken. Qazaq ulttyq medısınalyq ýnıversıtetiniń ambýlatorııalyq-emhanalyq terapııa kafedra­synyń meńgerýshisi Baqytsholpan Isaeva osteo­po­roz prob­lemasy Almaty jáne Almaty oblysy turǵyndary arasynda keń taralǵanyn, óıtkeni, bul aımaqta ıodty paıdalaný deńgeıiniń tómen­diginen uıqy beziniń keselderi jıi kezdesetinin, bul oste­opo­rozdyń damýyna ákep soqtyratynyn alǵa tartady. Bir aıta keterligi, osy ýaqytqa deıin bul aýrý egde tartqan adamdardyń keseli retinde qaras­tyrylyp, súıek salmaǵynyń azaıýynan týyndaıdy dep eseptelinip kelse, alaıda, qazirgi tańda bala jasta osteoporoz súıek salmaǵy joǵary qarqynmen óse bastaǵanda paıda bolatyndyǵy dáleldenip otyr. – Soǵan baılanysty turǵyndarǵa kásibı turǵyda kómek kórsetý jaǵyn qazirden qolǵa alý kerek, – deıdi Gúljan Ǵabdýllına. – Ony tek mem­lekettiń ortalyqtandyrylǵan qoldaýy arqy­ly ǵana sheshýge bolady. Bir aıta ketetin jáıt, bizdiń elimizde osteoporozben jáne súıek syný qaýpi joǵary naýqastardy emdeýge arnalǵan pre­pa­rat­tardyń qunyn memleket qarjylan­dyr­maıdy, sol sebepti kóptegen turǵyndardyń dári-dármekke qoly jetimsiz. Al Almaty qalasy dárigerlerdiń bilimin jetil­dirý ınstıtýtynyń professory, medısına ǵylym­darynyń doktory Orazbaı Ábdirazaqov­tyń aı­týyn­sha, bel súıegi synǵan naýqastarǵa medısı­nalyq kómek kórsetý jaǵdaıyn jaqsartý qajet. “Batys Eýropada bel súıegi synǵan naýqastardyń kóbi operatıvti ádispen emdeledi, ol emdeýdiń optı­maldy standarty bolyp sana­lady. Qazaqstanda keseldi hırýrgııalyq emdeýdiń kórsetkishi óte tómen. Soǵan baılanysty súıek synǵannan keıin ólip ketý qaýpi óte joǵary, - deıdi ol. Mamandar kalsııdi adam aǵzasyna kóp mól­sher­de jetkizýshi ónim retinde sútti ataǵanmen, bul taǵam­dy Qazaqstanda jalpy tutyný deńgeıi óte tó­men kórinedi. Endeshe, osteoporozben aýyrǵymyz kel­­mese kúnine kem degende 200-250 gramm sút ishýi­miz kerek eken. Gúlzeınep SÁDIRQYZY.