Taıvandaǵy zilzala
Taıvandaǵy Taıvan arnaýly mýnısıpalıtetindegi jer silkinisi saldarynan qaza bolǵandar sany 23 adamǵa jetip otyr. Taǵy da shamamen alǵanda
120-daı adam Iýnkan aýdanyndaǵy qulap túsken 17 qabatty ǵımarattyń astynda bolýy múmkin.
Reıter agenttiginiń habarlaýynsha, qutqarýshylar 30 shaqty adamdy tiri kúıinde alyp shyǵýǵa degen úmitterin joǵaltpaı otyr. О́tken jeksenbi kúni jastary 20 men 30-daǵy eki jigitti úıindi astynan tiri kúıinde qutqaryp alýdyń sáti túsken. Olardyń bireýi medıkterdiń kómek kórsetýinen keıin óz aıaǵymen júrip ketken kórinedi.
Kóp qabatty ǵımaratty arshyp alýǵa baǵyttalǵan izdeý-qutqarý jumystaryna 600-den astam adam, 150-diń syrtynda tehnıka qatysýda. Qaıǵyly oqıǵa bolǵan jerde úıindi astynda qalǵan adamdardyń ondaǵan týystary kezekshilik jasaýda. 42 jasar áıel óziniń 24 jastaǵy qyzynyń aman-esen tabylatynyna úmitti ekenin aıta otyryp jáne sonymen birge, jaǵdaıdyń ózi oılaǵannan góri aýyrlaý bolýy múmkin ekendigin de jasyrmaǵan.
96 páterden turatyn bul úıde 256 adam turyp kelgen kórinedi. Jer silkinisi saldarynan ǵımarat ekige bólinip túsip, joǵarǵy bóligi jerge opyrylyp qulaǵan. Bılik ókilderi bul úı sapasyz materıaldardan, qurylys normalary men talaptaryn burmalaı otyryp salynǵan degen boljam aıtýda. Soǵan sáıkes tıisti tergeý júrgizilmek. Qaza bolǵan adamdardyń arasynda 6 bala bar ekeni belgili bolyp otyr.
Aıta ketý kerek, 6,4 baldy quraıtyn zilzala senbige qaraǵan túnde oryn alǵan. Kýágerlerdiń aıtýynsha, jer silkinisi 44 sekýndqa sozylǵan. Sondaı-aq, zilzala dúmpýi Gaosıýn qalasynda, araldyń ońtústik-batys bóligindegi Pındýn jáne Szıaıde sezilgen. Tabıǵat apaty oryn alǵan aýdanda keń aýqymdy izdestirý-qutqarý jumystary júrgizilýde.
Asqyna túsken bosqyndar máselesi
Polsha Germanııamen shekaradaǵy patrýlder sanyn kóbeıtýde. Osylaısha jergilikti bılik Germanııadan keletin zańsyz bosqyndardan qorǵanbaq bolyp otyr. О́ıtkeni, buǵan deıin osy shekarany zańsyz kesip ótýdiń onǵa tarta jaǵdaıy tirkelgen.
Jergilikti bılik organdary eldiń batysynda ózderin Germanııadan Polshaǵa zańsyz ótetin bosqyndardan qorǵamaq nıette. Qaýipsizdik patrýlder sanyn kóbeıtý jáne nemis áriptesterimen aqparat almasý arqyly qamtamasyz etilmek. Gýbın qalasynyń meri Varfolomeı Bartchaktyń aıtýynsha, qalada bosqyndardyń qatysýymen oryn alǵan oqıǵalar joq, biraq arnaıy qyzmetter únemi daıyndyq jaǵdaıynda tur, delingen Kalınıngradtaǵy polıak mádenı ortalyǵy taratqan habarda.
Al fransýz depýtaty Terrı Marıanı bolsa, Eýroodaqqa bosqyndardyń aǵylýynyń sońy apatqa aparyp soqtyrady degen boljam aıtyp otyr. Onyń aıtýynsha, ondaı jaǵdaıdyń aldaǵy jazdyń ózinde-aq oryn alýy múmkin. Ahýaldyń bulaısha shıelenisýine Brıýsselde biregeı qalyptasqan saıasattyń joqtyǵy sebepker deıdi ol.
Ol Brıýssel Eýroodaq azamattaryn zańsyz bosqyndardyń qaptap ketýine baılanysty yqtımal qaýip-qaterlerden qorǵaýǵa degen tek qurǵaq sózdi nıet qana bildirip otyr. Biraq qarý-jaraqsyz kelip jatqan mıllıondardan qalaısha qorǵaný kerek ekendigi ázirge kórinip turǵan joq. Al Keln men Kaledegi oqıǵalardan keıin jaǵdaıdyń múlde baqylaýsyz ekeni barynsha aıqyndala túsip otyr, dep atap kórsetken ol.
Osy kezde Amsterdam polısııasy mıgranttarǵa qarsylar men olardy jaqtaýshylardan turatyn 20 adamdy qamaýǵa alǵan. Oǵan Pegida qozǵalysy belsendileriniń senbi kúni Amsterdamnyń ortalyǵyndaǵy Vaterloo alańynda antııslamdyq ereýil uıymdastyrýy sebepker bolyp otyr. Sonymen bir mezgilde «Qosh keldińizder, bosqyndar» degen jazýy bar plakattar ustaǵan joǵaryda atalǵan qozǵalysqa qarsylar da kóshelerge shyqqan. Eýropanyń ózge de ondaǵan qalalarynda ótken senbide dál osyndaı sherýler uıymdastyryldy.
Sondaı sherýlerdiń biri Latvııa astanasynda da bolyp ótti. Belsendiler qoldaryna Latvııanyń, Lıtvanyń jáne Estonııanyń týlaryn, sondaı-aq, «Eýropa – eýropalyqtarǵa, Baltııa – baltııalyqtarǵa» degen jazýy bar plakattar ustaǵan. Polısııanyń málimetterine qaraǵanda, pıketke 200-ge jýyq adam qatysqan. Latvııanyń bolashaqta qandaı bolatyny, ıaǵnı onyń táýelsiz jáne egemen el bolatyndyǵy bizdiń belsendiligimizge baılanysty, dep atap ótken aksııany uıymdastyrýshy Andrıs Orols jınalǵandar aldynda sóılegen sózinde.
Eýropalyq komıssııa bolsa bosqyndardy Eýroodaq elderinde bólý kvotasy týraly alǵashqy usynysyn jarııalady. Ol boıynsha Latvııaǵa 737 bosqyndy qabyldaýǵa týra keledi. Olardyń 6-ýy senbi kúni Latvııaǵa kelip jetkeni belgili bolyp otyr.
Jaǵdaı osylaısha ýshyǵyp jatqan kezde Fransııa prezıdenti Fransýa Olland pen GFR kansleri Angela Merkel jeksenbi kúni Strasbýrgte kezdesý ótkizip, qazirgi mıgrasııalyq daǵdarys pen ony sheshýdiń múmkin degen joldaryn talqylaǵan. Bul týraly reıter agenttigi habarlap otyr.
Agenttik taratqan málimetter boıynsha, Olland pen Merkel Eýrokomıssııa qabyldaǵan is-qımyl jospary basymdyqqa ıe degen kelisimge kelgen. Onda shekaradaǵy jaǵdaıǵa baqylaý jasaý úshin Grekııaǵa kómek kórsetý, sol sııaqty, Eýropaǵa bosqyndar aǵynyn shekteý maqsatynda Túrkııaǵa qarjylaı kómek bólý máseleleri qarastyrylǵan.
Gaıtı prezıdenti óz qyzmetin tastap ketti
Gaıtı prezıdenti Mıshel Martellı memleket basshysyn saılaýdyń qarsylyqtarǵa ushyrasýyna jáne qaýipsizdik máselesine qatysty birneshe ret keıinge qaldyrylýynan eldi muragersiz qaldyryp, ózi laýazymyn tastap ketken. Parlament aldynda sóılegen sózinde ol prezıdenttik saılaýdyń keıinge qaldyrylýy ózi úshin eń ókinishti jaıt ekenin málimdegen. Senbi kúni Gaıtı prezıdenti men parlament ýaqytsha úkimet qurý týraly kelisimge kelgen. Taıaýdaǵy kúnderi parlament ýaqytsha prezıdentti saılap, ol jańa prezıdent óz laýazymyna kiriskenge deıin óz mindetin atqaratyn bolady dep kútilýde. Prezıdenttik saılaýdyń ekinshi týry aldaǵy 24 sáýirge belgilenip otyr, al jańa prezıdent óz mindetin atqarýǵa 14 mamyrda kirisýi tıis. Aıta ketý kerek, eldegi prezıdent saılaýynyń birinshi týry 2015 jyldyń 26 qazanynda ótken bolatyn. Ekinshi týrǵa ótkender qatarynda «Tet Kale» partııasynyń ókili Jovenel Moız ben oppozısııalyq Progress pen gaıtıandyq emansıpasııa úshin balamaly lıgasynyń ókili Jıýd Selestan bar bolatyn. Is basyndaǵy prezıdent saılaýǵa qatysqan joq. Saılaý kúni túrli zań buzýshylyqtarǵa barǵany úshin 70-ten astam adam qamaýǵa alyndy. Al ekinshi týrdy ótkizý birneshe ret keıinge qaldyrylyp keledi. Gaıtı – Karıb teńizindegi Gaıtı aralynyń batys bóligindegi memleket. El halqy 10 mıllıonnan astam adamdy quraıdy.Qytaı men Úndistan shekarashylary birlesken jattyǵýlar ótkizdi
Úndistan men Qytaı shekarashylary alǵash ret birlesken jattyǵýlar ótkizdi. «Qytaı-Úndistan yntymaqtastyǵy 2016» jattyǵýlaryna 30 úndistandyq jáne 30 qytaılyq jaýynger qatysty.
Kúni boıyna sozylǵan jattyǵýlar shekaradaǵy ulttyq apattar ahýalyna jáne eki eldiń komandalarynyń qutqarýshylyq mıssııalaryn odan ári úılestirýge negizdeldi, dep atap kórsetken Úndistan armııasy baspasóz qyzmetiniń ókili polkovnık S.D.Gosvamı. «Qytaı-Úndistan yntymaqtastyǵy 2016» degen ataýǵa ıe jattyǵýlar «Ekeýara qoldasyp» dep atalatyn birlesken áskerı jattyǵýlar serııasyn, sondaı-aq, taıaýda Úndistannyń soltústik-shyǵysyndaǵy Sıkkım shtatynda ótkizilgen jattyǵýlardy tolyqtyrdy, dep atap kórsetken ol.
Jattyǵýlar Úndistan men Qytaıdyń shekarada beıbitshilik pen tynyshtyq ornatý, sondaı-aq, eki eldiń shekara áskerleri arasyndaǵy senimdi nyǵaıtý jónindegi kúsh-jigerleriniń bir bóligine aınalyp otyr.
Aıta ketý kerek, QHR men Úndistan arasynda erteden kele jatqan Kashmırdiń soltústigindegi taýly aýmaq pen Arýnachal-Pradesh shtatynyń soltústik-shyǵysyndaǵy 60 myń sharshy shaqyrym ýchaskege qatysty aýmaqtyq talas bar. 1962 jyldyń kúzinde daýdyń sońy eki el áskerleriniń arasyndaǵy shekaralyq qaqtyǵysqa soqtyrǵan bolatyn. Daýly aýmaqtar problemasy áli kúnge sheshilgen joq. 1993 jáne 1996 jyldary QHR men Úndistan daýly aýdandarda beıbitshilik saqtaý týraly kelisimge qol qoıdy. Sol sııaqty, shekaradaǵy oqıǵalardy sheshý boıynsha ekijaqty mehanızmder jumys isteıdi.
Toptamany daıyndaǵan Seıfolla ShAIYNǴAZY, «Egemen Qazaqstan».
