Jol – tirshilik tamyry

Qalalardy tıimdi jáne sapaly kólik qatynasymen sáýlelik qaǵıda boıynsha baılanystyrý maqsatynda «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasy arqyly 11 avtojol jobalaryn júzege asyrý kózdelgen. Atalǵan jobalardy iske asyrý maqsatynda Ulttyq qordan jáne Respýblıkalyq bıýdjetten qarajat bólinip, sonymen qatar, qaryz tartý jumystary júrgizilýde. Jobalardy júzege asyrý nátıjesinde olardyń 7 myń shaqyrymy I jáne II tehnıkalyq kategorııaǵa aýystyrylady. 2017-2019 jyldardaǵy údemeli kezeńde qaıta jańartý jumystaryna barlyq jobalar boıynsha 200 myńǵa jýyq jumys oryndary ashylatyn bolady. Bul jóninde Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Avtomobıl joldary komıteti tóraǵasynyń orynbasary Amangeldi Bekov málim etti. Onyń aıtýy boıynsha, ótken jyly «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda avtojol jobalaryn júzege asyrý boıynsha 292 mlrd.teńge bólingen. Onyń ishinde 178 mlrd.teńge Ulttyq qordan berilip otyr. Jumys negizinen Batys Eýropa – Batys Qytaı, Ortalyq – Ońtústik, Ortalyq – Shyǵys, Ortalyq – Batys, Almaty – О́skemen, Astana – Petropavl, Aqtóbe – Atyraý jáne Oral – Kamenka, ıaǵnı bas-aıaǵy osy segiz jobany júzege asyrý boıynsha qolǵa alynǵan. Jol qurylysy jumystaryna 2 myń shaqyrym jer tartylsa, olardy iske asyrý barysynda 72 myń adam jumysqa jumyldyrylyp, onyń 80%-y jergilikti halyqty quraǵany atap ótildi. Sondaı-aq, atalǵan jobalar boıynsha qoldanylǵan jol-qurylys materıaldarynyń 93%-y otandyq taýar óndirýshilerden alyn­ǵan. Bul rette, jol bıtýmyn jetkizýde tórt zaýytpen, sement alýda onnan astam zaý­ytpen baılanys ornatyldy. Amangeldi Bekovtiń sózine qaraǵanda, ústimizdegi jyly respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldaryn salyp, kúrdeli jóndeýden ótkizýge 302 mlrd. teńge bólingen. Al onyń ishinde Ulttyq qordan 123,3 mlrd. teńge qarastyrylyp otyr. Jáne de joldardyń 1,7 myń sha­qyrymy qurylys jáne qaıta jańar­tý jumystarymen qamtylatyn bolady. Sonymen qatar, aǵymdaǵy jyly Batys Eýropa – Batys Qytaı tranzıttik dáliziniń Beıneý – Shetpe, Astana – Temirtaý, Almaty – Qapshaǵaı, Qapshaǵaı – Taldyqorǵan ýchaskeleri boıyndaǵy barlyq joldaryn ashý jáne Ertis arqyly ótetin kópirdiń qurylysyn aıaqtaý josparlanýda. Uzyndyǵy 1 myń shaqyrymǵa sozylǵan ýchaskelerde joldardy ashý kózdelýde. О́tken jyly qaryz tartý máselesi jeke talqylanǵan bolatyn. Ortalyq – Ońtústik, Ortalyq – Batys, sonymen qatar, Jetibaı – Jańaózen jáne Uzynaǵash – Otar jobalaryn qarjylandyrý úshin HQDB, EQDB, ADB jáne IDB sekildi iri halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. Ortalyq – Ońtústik, Ortalyq – Batys jáne Uzynaǵash – Otar jobalaryna qarajat tartý úshin 2015 jyly tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemeler ázirlengen. Kelesi kezekte sóz alǵan «QazAvtoJol» UK» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Ulan Álipov Ult Josparynyń 58-qadamy aıasynda avtojol jobalaryn oryndaý barysyna toqtaldy. Jáne de respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldaryn kútip ustaý, olarǵa aqyly júıeni engizý jáne jol boıyndaǵy qyzmet kórsetýdi damytý máseleleri jóninde keńinen aıta otyryp, kompanııanyń aldynda tek joldy salý maqsaty ǵana emes, sondaı-aq, barlyq salynǵan joldardy sapaly túrde kútip ustaý maqsaty da turǵandyǵyn kóldeneń tartty. Al qazirgi tańda joldardy kútip ustaýǵa 13 mlrd. teńge bólinetin bolsa, normatıv boıynsha jyl saıyn jol jelisin sapaly kútip-ustaý úshin 45 mlrd. teńge bólý qajet ekendigin jáne aqyly joldardan jınalǵan qarajat ta joldardy kútip-ustaýǵa baǵyttalatynyn jetkizdi. Jáne de Elbasy «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Joldaýynda ınfraqurylymdy damytý máselesine basymdyq bergen bolatyn. О́tken jyly «Nurly Jol» ınfraqurylymdy damytý baǵdarlamasyn belsendi túrde júzege asyrý bastaldy. Bul baǵdarlama sheńberinde Ortalyq – Soltústik, Ortalyq – Shyǵys, Ortalyq – Ońtústik, Ortalyq – Batys jáne Almaty – Shyǵys baǵyttary boıynsha avtomobıl joldarynyń qurylysy qarastyrylady. Búgingi tańdaǵy jaǵdaı boıynsha elimizdegi avtomobıl joldarynyń jalpy uzyndyǵy 128 000 shaqyrymdy qamtıdy. Al onyń ishinde 23 600 shaqyrymy respýblıkalyq jáne halyqaralyq mańyzdaǵy joldar, dep atap ótti U.Álipov. Elmıra MÁTIBAEVA, «Egemen Qazaqstan».