Ońtústikte oraılastyrylǵan ońdy ister

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Beıbit Atamqulov baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Ol oblystyń áleýmettik-ekono­mıkalyq damýy jóninde áńgimelep, jýrnalısterdi tolǵandyrǵan suraqtarǵa jaýap berdi. Byltyrǵy jyly jalpy óńirlik ónim boıynsha shamamen 2 paıyzdyq ósim bolǵanyn aıtqan aımaq basshysy, ótken jyly áleýmettik-ekonomıkalyq damýda oń ózgeris bar bolǵanyn jetkizdi. Sóıtip, 2015 jyly 668 mlrd. teńgeniń ónerkásip ónimi óndirilgenin tilge tıek etti. «Negizi, óńirde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy bastalǵaly quny 228,5 mlrd. teńgeni quraıtyn 164 joba iske qosylyp, 14 myńǵa jýyq jumys orny ashyldy. Iske qosylǵan jobalardyń 94 paıyzy josparlanǵan qýattylyqtyń 90-100 paıyzyna jetti. Bul kórsetkish boıynsha oblys respýblıkada aldyńǵy qatarda», dedi ákim. Endi ındýstrııalyq-ınnova­sııalyq damý baǵdar­lamasynyń ekinshi besjyldyǵynda 20 myń jumys orny ashylady eken. «Indýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyldyǵynda 869 mlrd. teńgeni quraıtyn 115 jobany iske qosýdy josparlap otyrmyz. Nátıjesinde 20 myń jańa jumys orny paıda bolady. Naqtylaı tússem, aǵymdaǵy jyly 35,2 mlrd. teńgege baǵalanǵan 22 jobany iske qosýdy josparlap qoıdyq. Al endi oblysqa ınvestısııa tartý isine kelsem, byltyr OQO-da ınvestısııa kólemi 416 mlrd. teńgeni qurady. Onyń jartysynan astamyn, ıaǵnı 61,2 paıyzyn shaǵyn kásiporyndar saldy. Naqty aıtqanda, olar 254,8 mlrd. teńgeni oblys ekonomıkasyna baǵyttady», dedi B.Atamqulov. Qazirgi tańda oblysta ındýs­trııalyq aımaqtardy ár qalada, árbir aýdanda qurýǵa kúsh salynyp jatyr eken. Osy kúnge deıin 11 ındýstrııalyq aımaq qurylyp, 151 joba aıqyndalypty. Osy oraıda 163 mlrd. teńge ınves­tısııa tartylyp, 13 myń turaqty jumys orny qurylypty. «Jeti ındýstrııalyq aımaq boıynsha ınfraqurylym tolyq tartylyp, 50 kásiporyn iske qosyldy. Aǵymdaǵy jyly 20,1 mlrd. teńge somasynda 29 jobany iske qosý josparlanyp otyr. Bul baǵytta 1 323 jańa jumys ornyn ashý qarastyrylǵan», dedi ákim. Elimizdiń ońtústigi týraly pikir júrgizgende baý-baqsha men jemis-jıdekti sóz qylmaýǵa bolmaıdy. Bul jóninde ákim batyl sóz aıtyp, jergilikti jemis, kókónis oblys halqyn tolyqtaı qamtamasyz etip otyrǵanyn jetkizdi. «Aýyl sharýashylyǵynda jalpy ónim kólemi jyl saıyn 20 mlrd. teńge deńgeıinde turaqty ósimdi kórsetip otyr. 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha onyń kólemi 345 mlrd. teńgeni qurady. Jergilikti ónim oblys aýmaǵyndaǵy jemis-kókóniske degen suranysty tolyqtaı qam­tamasyz etip otyr jáne respýb­lıkanyń eleýli bóligine de ónim shyǵarylýda», degen ol, 773 myń gektar egis kóleminiń ishinde sýarmaly jerlerdiń aýmaǵy 440 myń gektarǵa jetkenin aıtty. Sóıtip, ótken jyly 115 gektar jerge jylyjaı salynyp, jylyjaılardyń jalpy aýdany 1 025 gektarǵa jetkizilgenin bildirdi. Osy oraıda respýblıkadaǵy jylyjaılardyń 87 paıyzy ońtústiktikterdiń úlesinde ekenin taǵy da atap ótti. Baspasóz máslıhatynda óńir basshysy agroónerkásiptik keshendi damytý strategııasy jóninde aıtyp berdi. «Oblys ekonomıkasynyń qurylymynda agrarlyq sektor eleýli úles alyp otyrǵanyn jáne halyqtyń jartysynan astamy aýyldyq jerde turatynyn eskere otyryp, salanyń tıimdiligin arttyrý óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń ne­gizgi faktory bolyp tabylady. Onda birinshi baǵyt, árbir aýdannyń áleýeti men klımattyq erekshelikteri zerttelip, 2020 jylǵa deıingi naqty ındıkatorlar bekitildi. Ekinshiden, fermerlerge tómen paıyzben beriletin nesıelerdiń kólemin arttyrý qarastyrylǵan. Úshinshi, árbir aýyldyq okrýgte arnaıy kooperatıvter qurylyp, onda mashına-traktor stansalaryn ashý kózdelgen. Tórtinshiden, sýarmaly jerlerdiń jaǵdaıyn jaqsartyp, jańadan sýarmaly jerlerdi aınalymǵa qosý qarastyryldy. Besinshi, aýyl sharýashylyǵy salasynda ǵylymnyń jetistikterin meılinshe engizý qamtylǵan. Iаǵnı, árbir aýdanda sol jerdiń erekshelikterin eskere otyryp, kásipkerlik mektepteriniń bazasynda sharýalarǵa ǵylymı-konsýltasııalyq qyzmet kórse­tetin ortalyqtar ashylmaq», dedi B.Atamqulov. О́ńirdegi jylyjaılar jaǵ­daıyna da arnaıy toqtalyp ótti. «Elimizdegi jylyjaılardyń 87 paıyzy bizge tıesili ekenin aıttym. Sonyń 50 paıyzy Saryaǵashta orna­lasqan. Atalǵan aýdanǵa barǵanda banan ósirip jatqan sharýalardy kórdim. Shynymdy aıtsam, tańǵaldym. О́zderinen suraǵanda tájirıbe retinde ósirip jatqandaryn aıtty. Sol sııaqty jylyjaılardyń neshe túri bar. Bul áreketterdi men qoldaımyn», dedi ákim. Shara barysynda Shymkentte qoqystan elektr energııasyn óndiretin stansa salynatyny da málim boldy. Mundaı stansa 2014 jyly Shymkent qalasynyń mańynda paıdalanýǵa berilgen qoqys irikteıtin zaýyttyń bazasynda salynyp, ol qalaǵa qosymsha 50 MVt elektr energııasyn beretin bolady eken. «Qazirgi ýaqytta Shymkent qalasynyń aýmaǵy jyldan jylǵa ulǵaıyp keledi. Búginde qalaǵa 40 eldi meken qosyldy jáne 81 shaǵyn aýdan qurylǵan. 2014 jyly iske qosylǵan qoqys óńdeý zaýyty barlyq qoqysty óńdep úlgere almaı jatyr. Ony tolyqqandy qoqys óńdeıtin zaýyt dep aıtýǵa kelmeıdi. Sondyqtan ony qoqys irikteıtin zaýyt dep otyrmyz. Byltyr ol zaýyt Shymkent qalasynyń kommýnaldyq sharýashylyq menshigine qaıta berildi. Atalmysh kásiporynnyń ıesi bolyp tabylatyn ınvestormen kelissózder júrgizilýde. Investısııalyq jos­par boıynsha, olar bul irikteý zaýytyn tolyqqandy óńdeý sıkline kóshirý úshin zaýytty keńeıtýdi kózdep otyr. Osy kezde ákimdik pen zaýyt Gonkong pen Sıngapýr tájirıbelerin zerttedi, keleshekte biz barlyq qoqysty elektr energııasyna aınaldyryp otyrýdy josparlaýdamyz. Qoqys óńdeý stansasy 50 MVt elektr energııasyn shyǵaratyn bolady. Munymen birge, qosymsha jylý energııasy da óndiriledi», dedi oblys basshysy. О́tken jyly oblysta kásip­kerlerge qyzmet kórsetý ortalyq­tary 68 myńnan astam bıznesmenge konsýltasııa beripti. «Bar­lyq aýdandar men qalalarda kásipkerlerge qyzmet kórsetýdiń ortalyqtary ashyldy. Olar «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha jumys isteıdi. Ortalyqtar qurylǵaly beri 68 126 kásipkerge túrli qyzmet kórsetildi. Osyǵan oraı oblysta kásipkerlikti qoldaý boıynsha óńirlik bastamalar tabysty júzege asyrylyp jatqanyn atap ótkim keledi. Máselen, «Maksımým» aımaqtyq ınvestısııalyq ortalyq pen shaǵyn nesıelik «Yrys» uıymy ózderiniń tıimdiligin baıqatty. Qabyldanǵan sharalardyń arqasynda bıýdjetke túsetin qar­jy kólemi artyp otyr», dedi ákim. О́ńirde týrıstik klasterdi damytý sharasy da jurt nazaryn aýdardy. «Búginde negizgi týrıstik sala tarıhı baǵyttarǵa negizdelgen. Sondyqtan, Otyrar men Túrkistannyń orny erekshe. Qazirgi tańda, Qazaqstannyń jáne sheteldiń týrısteri arheologııalyq qazba jumystary júrgizilgen jerlerge erekshe qyzyǵýshylyq tanytýda. Bul baǵytta Saýrannyń da orny bólek. Tek ótken jy­ly Túrkistan 1 mıllıonnan astam týrısti qabyldady», degen oblys ákimi, Memleket basshysy «Saryaǵash» kýrortyn halyqaralyq deńgeıge shyǵarýdy tapsyrǵanyna toqtaldy. Ol bul baǵytta qazirgi ýaqytta tıisti jumystar júrgizilip jatqanyn atap ótti. Munymen birge, óńirdiń biregeı tabıǵaty Tóle bı, Túlkibas, Qazyǵurt aýdandarynda taýly demalys oryndaryn damytý úshin múmkindik beretinin aıtty. Oǵan qosa, jazdyń jyly maýsymynyń uzaqqa sozylýy men sýdyń jyly bolýy jáne aýanyń tazalyǵy Shardara sý qoımasy jaǵalaýynda da týrızmdi damytýǵa qolaıly bolyp otyrǵanyn jetkizdi. Bolashaqta Shymkent qalasy qandaı deńgeıde bolatyny da nazardan tys qalmady. «Shymkent qalasy tórt aglomerasııalardyń biri bolyp aıqyndalǵany belgili. Sondyqtan qalada óńirdiń óner­kásiptik jáne ǵylymı áleýeti shoǵyrlanyp, tıisti ınfra­qurylym qurylady. Qazirgi kezde Shymkentti iri qazirgi zamanǵy megapolıske aınaldyrý baǵytynda jumys isteýdemiz. Bul turǵyda shahar jaqyn ornalasqan óńirler úshin ósim núktesine aınalyp, bızneske qolaıly jaǵdaı jasalady. Qaýipsizdikke erekshe mán berilip, kógaldandyrý sharalary tyńǵylyqty júrgiziledi. Negizi, Shymkent qalasy zııatkerlik ortalyqqa aınalyp, startaptar men ınnovasııalardyń shahary bolýyn qalaımyz», dedi B.Atamqulov. Byltyr Shymkentte «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda 4271 páterli 74 turǵyn úı paıdalanýǵa berilipti. Al aǵymdaǵy jyly oblys boıynsha 1 816 páterli 115 úıdi tapsyrý kózdelipti. Ákimdik taratqan málimetke sensek, bıyl tapsyrylatyn úılerdiń 35-i, ıaǵnı 1260 páter Shymkent qalasynda paıdalanýǵa beriledi eken. Oǵan qosa, óńirde balalardy balabaqshamen qamtý kórsetkishi 80,5 paıyzdy quraıtyny tilge tıek boldy. «Bıyl oblystaǵy 1022 jalpy bilim berý mektebinde 584 myń oqýshy bilim alyp jatyr. Byltyr 66 nysan – 50 mektep, 11 balabaqsha jáne 5 qosymsha nysan paıdalanýǵa berildi. Nátıjesinde, 30 apatty jáne 3 úsh aýysymdy mekteptiń máselesi sheshildi. Bul másele 2017 jylǵa qaraı tolyqtaı sheshimin tabady dep otyrmyz. 2014 jylmen salystyrǵanda mektepke deıingi mekemeler sany 108-ge artty», degen ol balabaqshalardyń jartysyna jýyǵy memleket-jekemenshik seriktestigi negizinde jumys isteıtinin atap ótti. 2020 jylǵa deıin oblystyń shamamen 2,5 mln. turǵyny gazben qamtamasyz etiletinin aıtqan óńir basshysy, atalǵan mejege deıin qala halqynyń – 100, aýyl turǵyndarynyń 80 paıyzy ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtylatynyn jetkizdi. Sondaı-aq, oblys maqta ósirýmen aınalysatyn respýblıkadaǵy jalǵyz óńir ekenin aıtyp, elimizdiń osy ónimge degen suranysyn 100 paıyzǵa qamtamasyz etip otyrǵanyn atap ótti. Sóıtip, eń tómengi kúnkóris deńgeıinen tómen tabysy bar azamattardyń úlesi edáýir azaıǵanyna toqtaldy. «Mundaı azamattardyń úlesi aıtarlyqtaı tómendedi. Olardyń sany 5 paıyzdy nemese 141 myń adamdy quraıdy. Múmkindigi shekteýli adamdardy jumyspen qamtýǵa erekshe mán berilip otyr. О́tken jyly 2545 adam jumysqa ornalasty», degen ol, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasyn qoldaý sharalarymen 58 myń adam qamtylǵanyn bildirdi. Al bıyl 63 myńnan astam adamdy jumyspen qamtý josparlanyp otyr eken. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».