Qarym-qatynastyń jańa kezeńine batyl qadam

Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń jetekshiligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynda on bes másele qaraldy. Bul joly depýtattar nazaryna memlekettik qyzmetter kórsetý, munaı ónimderi, ekologııa, lotereıa qyzmeti, poshta jáne ózge de máselelerge qurylǵan zań jobalary usynyldy. Birinshi kezekte qaralǵan «Bir jaǵynan, Qazaqstan Respýblıkasy men ekinshi jaǵynan, Eýropalyq Odaqtyń jáne oǵan múshe memleketterdiń arasyndaǵy keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy palata tarapynan qoldaýǵa ıe boldy. Kelisim Elbasynyń 2008 jylǵy Syrtqy ister mınıstrliginiń keńeıtilgen alqa otyrysynda bergen tapsyrmasyna sáıkes ázirlenip, qujatqa 2015 jylǵy 21 jeltoqsanda Astanada qol qoıylǵan. Atalǵan kelisim Qazaq­stan men Eýroodaqtyń jáne oǵan múshe memleketter arasyn­daǵy ózara is-qımyldyń bazalyq qaǵıdattaryn qamtıdy. Zań jobasy boıynsha baıandap bergen Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysov Eýropalyq odaq elimizdiń asa mańyzdy ári iri saýda-ekonomıkalyq áriptesi já­ne ınvestory ekendigin erekshe atap kórsetti. Mınıstrdiń máli­me­tine qaraǵanda, taýar aınaly­my men tartylǵan sheteldik ınves­tısııalardyń 50 paıyzdan astamy Eýroodaqtyń úlesine tıedi eken. «Kelisim keshendi sıpattaǵy qujat bolyp tabylady. Kelisim saıası dıalogty nyǵaıtýdy arttyrady, qaǵıdatty túrde jańa baǵyttar retinde ǵaryshtyq qaýipsizdik, jappaı qyryp-joıý qarýlaryn taratýǵa qarsy kúres, terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl, atys jáne jeńil qaraýlardyń taralymy, kıberqylmysqa qarsy sharalar, derbes málimetterdi qorǵaý, memlekettik qyzmet salasy, klımattyń ózgerýi, quqyq qorǵaý salalaryn atap ótýge bolady», – dedi Erlan Ábilfaıyzuly. Al zań jobasy boıynsha qosymsha baıandama jasaǵan senator Nurtaı Ábiqaev Qazaqstan men EO arasyndaǵy keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimniń saıası-eko­no­mıkalyq mańyzy zor ekendi­gine toqtaldy. Reti kelgende, Qa­zaq­stan TMD elderi arasynda Eý­ro­palyq odaqpen mundaı ke­li­simdi jasap otyrǵan birden-bir el ekendigin de aıta ketý kerek. «Kelisim bizdiń elimizge saıa­sı assosıasııa men ekono­mı­kalyq ıntegrasııa, tereń saıa­sı jáne ekonomıkalyq refor­malar júrgizý boıynsha esh­qandaı mindetteme júkte­meıdi. Eýropamen uzaq merzim­di yntymaqtastyq Qazaq­stannyń Syrtqy saıasat tujyrymdamasyna tolyq sáı­ke­sedi. Bul kelisim Qazaqstan men Eýropalyq odaq qarym-qaty­nasynyń jańa paraǵyn ashatyn bolady», – dedi N.Ábiqaev. Taǵy bir belgili bolǵany, elimiz­diń syrtqy saıasat vedom­stvo­sy Qazaqstannyń EO-men yn­ty­maqtastyǵyn tutas qamtı­tyn baǵdarlama ázirleıtindigi. Atalǵan baǵdarlama naqty jo­balardy qamtyp, Elbasy belgilegen naqty mindetterdi sheshpek. Onyń ústine, elimiz eko­nomıkany jańǵyrtý jáne ár­taraptandyrý, jasyl ekono­mıkaǵa kóshý, memlekettik bas­qarý júıesin jetildirý isinde Eýropalyq odaqtyń kómegi men tájirıbesin meılinshe keń paıdalanýdy kózdep otyr eken. «EO ózi tarapynan Qazaq­stan­men jasalǵan jańa kelisim­ge úlken mán beretinin, Qazaq­stan osyndaı kelisimge qol qoı­ǵan Ortalyq Azııadaǵy alǵash­qy el ekenin atap kórsete­di. Olardyń pikirinshe, jańa keli­sim Qazaqstan men EO arasyn­daǵy ekonomıkalyq jáne saıa­sı baılanystardy tereń da­my­týǵa edáýir qarqyn berip, óńiri­mizdegi basqa elder úshin jar­qyn úlgige aınalady», – dedi Syrtqy ister mınıstri qosymsha sózinde. E.Ydyry­sov kelisimdi ratıfıka­sııa­laý Qazaqstannyń EO-men qarym-qatynasyn damytý­dyń jańa kezeńine aına­lyp, qatynastardyń sapaly jańa deń­geıge kóshkenin rastaı­tyn­dyǵyn jetkizdi. Sondaı-aq, keshegi otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasynyń «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýi máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqy­lymda maquldandy. Zań­dyq qujatta Jer jáne Sý ko­deksterine nysanaly kórset­kishter men standarttardy ázir­leý arqyly sý obektilerin qor­ǵaýdy jaqsartý normalary usynylyp otyr. Taratyp aıt­qanda, sý sapasyn arttyrý men aýyzsýmen jabdyqtaýdy baqy­laý kúsheıtiledi. Ási­re­se, qaıta óńdeý jáne qaldyq­tardan jasalatyn paıdaly materıaldardy qaıta paıdalanýdy yntalandyrý tetikteri qarastyrylǵan. Iаǵnı, qaıtadan paıdalanylatyn shıkizatty qol­danǵan taýarlarǵa basym­dyq berilip, «jasyl satyp alýlar» tetigi engiziledi. Sol sııaqty, keshe «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zań­na­malyq aktilerine astyq nary­ǵyn retteý máseleleri boıyn­sha ózgerister men tolyq­ty­rýlar engizý týraly» zań jo­basy da qaralyp, birinshi oqy­lymda qoldaý tapty. Zańdyq qujatpen elektrondyq astyq qolhattary júıesi men astyq qabyldaý nemese maqta óńdeý uıymyn ýaqytsha basqarýdy jetildirý máselesi sheshimin taýyp otyr. Bul jerde laýa­zymdy adamdar tarapynan sharýashylyq júr­gizýshi sýbektilerdiń qyz­metine arala­sýdyń zań­dylyǵy men negizdi­ligin qamta­masyz etý qarasty­ry­latynyn atap kór­setken jón. Zań jobasynda sottyń astyq qabyldaý kásip­ornyna nemese maqta óńdeý uıymyna ýaqytsha bas­qa­rý engi­zýi kózdeledi jáne astyq qol­hat­tary memlekettik elek­tron­dyq tizilimniń júıesine enedi. Budan basqa, otyrysta «Qa­zaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine balanyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy eki oqylymda qabyldandy. Zań jobasymen jetim balalar men ata-ana­larynyń qamqorlyǵynsyz qal­ǵan balalardyń jáne balalardy óz otbasylarynda tár­bıeleýge qabyldaýdy qalaı­tyn adamdardyń biryńǵaı res­pýb­lıkalyq derekter qoryn qurý kózdelgen. Bul rette, qasa­qana qylmys jasaǵany úshin ótelmegen nemese alyn­baǵan sottylyǵy bar adamdar jáne basqalar osy zań qabyl­danǵannan keıin bala asyrap alýshy, qorǵanshy nemese qam­qorshy bola almaıtynyn aıta ketken lázim. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».