Jarqyn bolashaq talaby taýdaı jastardyń qolynda

Atalmysh básekede eldiń eresek toptaryna qaraǵanda jas­tar­dyń ınnovasııalyq áleýeti, tez qabyldaǵysh zeıindiligi, basta­mashyldyǵy men belsendiligi qoǵam damýynyń alǵyshartyna aınalyp otyr. Bul – bizdiń memleketimiz úshin de zańdy qubylys. Sebebi, jalpy halyqtyń áleýetin kóterýde azamattarǵa ashyq ári ádil qyzmet kórsetetin memlekettik organdar el egemendiginiń 25 jyly ishinde ozyq reformalarǵa qol jetkizýde. Ár kezeńderde oryn alǵan álem­dik saıası-ekonomıkalyq daǵ­darystan qoǵamdy irkiltpeı, bel­gili bir naqty qadam men ıdeıa tóńireginde shoǵyrlandyra otyryp serpilis pen damýǵa qol jetkizgen memleketter men qaı­rat­kerlerde ózderiniń strategııalyq josparlary men memlekettik baǵdarlamalaryn júzege asyrýda jastarǵa ıek artqany belgili.

Táýelsizdigine shırek ǵasyr tolǵaly otyrǵan elimiz úshin «Máń­gilik El» ıdeıasyn túpkilikti júzege asyrýǵa baǵyttalǵan kezeń bastaldy. Osyǵan oraı, Elba­sy N.Á.Nazarbaevtyń «Ult Jos­pary – qazaqstandyq armanǵa bas­taıtyn jol» atty baǵdarla­malyq maqalasy qoǵamda qyzý talqy­lanyp, halyq pen sarapshylar tarapynan úlken qyzyǵýshylyq pen qoldaýǵa ıe bolǵany málim. Sebebi, Elbasy osy maqalasynda «2016 jyldyń 1 qańtarynan «Bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» – Ult josparyn oryndaýdyń praktıkalyq kezeńi bastaldy. Biz ózimizdiń jańa armanymyzǵa qaraı jaqyndaýdy Bes ınstıtýttyq refor­­many júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam – Ult Josparyn jasaý­dan bastadyq», dep atap ótken bolatyn.

Táýelsizdigimizdiń jetistiginiń biri – elordamyz Astana qalasy qa­zaq­­standyq armanǵa jetelep, jas­tar­dyń tuǵyrlanýyna baryn­sha jaǵ­daılar men múmkin­dikter qalyp­tas­tyratyn aımaq­qa aınalyp úlgerdi. Ár taraptan Astanaǵa oqý nemese jumys izdep kelgen jastardy el jastary­nyń su­ryp­talǵan tobyna aı­landyra oty­ryp, jas urpaqtyń kósh­bas­shy­lary retinde patrıottyq tur­ǵyda tárbıeleý – Ult josparyn júzege asyrýdaǵy bizdiń de basty min­detimiz. «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» baǵ­dar­lamalyq maqalasyndaǵy Elbasy tapsyrmalaryn – elordadaǵy jas­tar arasyndaǵy bilim alý, onyń ishinde eńbek naryǵyndaǵy sura­nysqa saı mamandyqty ıgerý, jumysqa ornalasý, jastar ara­syndaǵy qylmystyń aldyn alý syndy ózekti máselelerdiń to­lyq­taı sheshimin tabýǵa baǵyt­talǵan qujat retinde qarastyrýǵa bolady. Mysaly, qazirgi jas­tar arasyndaǵy jumyssyzdyq sal­darynyń biri – ózi ıgergen maman­dyq boıynsha eńbek etýi tolyqtaı sheshimin tappaǵan másele bolsa, ekinshisi – mektep qabyrǵasyndaǵy oqýshynyń óziniń ıkem-qabiletin eskermeı mamandyq tańdaýdaǵy durys nemese burys sheshim qa­byldaýy. Maqaladaǵy jańalyqtardyń biri – 2017 jyldan bastap «Bar­sha úshin tegin kásiptik-tehnı­kalyq bilim» jobasynyń júzege asyrylýy, sondaı-aq, qarjy­lan­dyrý kólemin arttyra otyryp «Jumyspen qamtý jol karta­synyń»ózektilene túsetini, osy baǵdarlama aıasynda biliktiligin shyń­daı otyryp shaǵyn bızneske nesıe alýǵa múmkindik berile­tini jastar jaǵdaıyn edáýir jaqsar­tatyny sózsiz. Árıne bul tusta El­basy aıtqandaı – Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy ıdeıasyn tabandy túrde ómirge engizýimiz qajet. Osy tusta óńirlik jastar saıa­satyn júzege asyrýǵa baǵyt­talǵan is-sharalar aıasyndaǵy As­ta­na qalasynda 2016 jylǵa jos­par­lanǵan «Mektep oqýshylaryna ma­man­dyq tańdaýda kásibı ba­ǵyt-baǵdar berý jáne eńbek nary­ǵyn­daǵy suranysqa ıe maman­dyq­tardy nasıhattaý» is-shara­lar ke­shenin ataýǵa bolady. Is-sha­ra bary­syndaǵy aýqymdy kezde­sý­lerde oqýshylarǵa eńbek nary­ǵyndaǵy suranysqa ıe kásiptik-jumysshy mamandyqtar, olardy ıgerý úshin tıisti oqý oryndary men jasalatyn alǵysharttar týraly bilikti lektorlar men mamandyq ókilderi naqty aqparattar usynyp, psıholog mamandar oqýshylardyń je­kelegen erekshelikteri men múm­kin­dikterin eskerip keńes beredi. Al óndiris oryndaryndaǵy Ashyq esik kúnderinde jumysqa ornalasý úshin oqý oryndarynda tıisti maman­dyqty ıgerý, biliktilik deńgeıi, eńbek ereksheligi, naryq­taǵy suranysy jáne t.b. qajetti málimetter keńinen taratyldy. Ekskýrsııalarda oqýshylar ártúrli mamandyqtardyń ózindik sıpattarymen, adamdardyń jumys ornymen tanysady jáne óz kásibiniń sheberlerimen eńbek ereksheligi týraly sóılese alady. Bolashaq túlekterge kásiptik baǵyt-baǵdar berýde, eńbek nary­ǵyn­daǵy tepe-teńdikti saqtaýda, mem­leketimizdiń jumysshy kú­shin nyǵaıtýda, bastysy – jas azamattardyń ómirde ózin­dik laıyq­ty ornyn taýyp, tolyq­qandy ot­ba­synyń asyraýshysy bolýy úshin joǵaryda aıtylǵan is-shara­lardyń alar oryny erekshe. Elimiz­degi eńbek naryǵy kórsetip otyr­ǵandaı, qazirgi ýaqytta kásip­tik-jumysshy mamandyqtar tapshy­lyǵy aıqyn sezilse, kerisin­she, ekonomıka, qarjy, zań, atqarý salasyndaǵy mamandar sany jumys­syzdar sanyn tolyqtyryp, jas­tar arasyndaǵy jumyssyzdyq kórsetkishi kemimeı otyr. Taǵy bir aıta keter másele, As­tana qalasyndaǵy joǵary jáne arnaýly orta bilim berý meke­me­leriniń 2013-2016 jyldar ara­lyǵynda túlekteri týraly qolda bar málimetti qarasaq, tehnıkalyq jumysshy mamandyqtardy tańdaǵandar sany 21 paıyzdan aspaı tur, naryqtaǵy qajettiligi 75 paıyzdy quraǵan. Sondaı-aq, qańtardan bastap jańa qurylǵan jergilikti polısııa qyzmetimen birlese júzege asyrylatyn «Stý­denttik quqyq qorǵaý otrıadtary» qyzmetin aıta ketkendi jón sanap otyrmyn. Jobaǵa elordalyq joǵary oqý oryndarynyń zań fakýltetterinde oqıtyn 400 stýdent jumyldyrylady. Qyzmettiń negizgi maqsaty – birinshiden, jas­tar arasyndaǵy quqyq buzýshy­lyqtardyń aldyn alý, qoǵamdyq tártipti saqtaý, usaq quqyq buzý­shylyqqa «múldem tózbeýshilik» qaǵıdasyn odan ári júzege asyrý, túrli reıdtermen aqparattyq túsindirme jumystaryn júrgizý. Ekinshiden, jastar máselesine jas­tar tikeleı qatysady ári zańger ma­man­dyǵyndaǵy bolashaq tártip saqshylary tikeleı tájirıbeden ótedi. Osyndaı jolmen jergi­likti polısııa qyzmetimen birige qoǵamdyq tártipti kúzetip, tur­mystyq jáne usaq quqyq buzýshy­lyqtarǵa atymen tózbeýshilik má­selelerin oryndaıtyn bolady. Astana qalasynyń Jastar saıasaty basqarmasynyń bastamasymen jastarǵa tikeleı baǵyttalǵan jylyna 50-den astam túrli jobalar júzege asyrylýda. Bul jo­ba­lardyń barlyǵy sózsiz Elba­sy sózderinen týyndaǵan mindet­te­meler men tapsyrmalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵany belgili. Sonyń ishinde Astana qalasy­nyń Jastar saıasatyn qoldaý mem­lekettik qory júzege asyryp kele jatqan «Aýla klýbtary» áleý­mettik jobasynyń orny erekshe. Baǵdarlamalyq maqalasyn Nursultan Ábishuly «Bizdiń jolymyz – ol birlik joly jáne azamattyq birtektilik negizinde ultty dáıektilikpen qalyptastyrý joly. Qazaqstandyqtardyń aza­mat­tyq birtektiligi men birtutastyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan tórtinshi reformanyń máni de dál osynda», dep atap ótti. Osy tusta jas­tar men jasóspirimderdi turǵy­lyqty jeri boıynsha bos ýaqy­tyn tıimdi ótkizýge, sol arqyly qazaqstandyq patrıotızmmen tár­bıeleýge baǵyttalǵan «Aýla klýbtary» jobasyn dáıekti túrde ataýǵa bolady. Myńdaǵan jasós­pirim men jastardy, balalardy ortaq qyzyǵýshylyqtary men yn­ta­syna qaraı biriktirgen san túrli mádenı jáne sporttyq úıirme­ler­de elimizdi meken etken san túrli ulttar urpaǵy birlik pen dos­­tyqta bas qosýda. Olardyń árbir jetken jetistikteri men ba­ǵyn­­dyrǵan belesteri – ortaq jeńi­simiz. Elbasy aıtyp ótkendeı, «Asta­nanyń bolashaǵy – Qazaqstannyń bolashaǵy». Ýaqyt ótken saıyn ilgeri jyljyǵan Astana óńiriniń damýynda jastardyń múddesi de ósip keledi, sáıkesinshe jastarǵa qatysty kúrdelengen máseleler de laıyqty sheshimin tabýda. Jalpy memleket bolyp júzege asyrýdy bastaǵan «Bes ınstıtýttyq reformanyń» «100 naqty qadam» «Ult Jospary» keń aýqymdy baǵ­dar­lama retinde memlekettik jastar saıasaty salasyn úzdikter qatary­na qosyp, jas urpaqtyń bola­shaǵy – memleket bolashaǵy úshin úlken múmkindikterdi ashaty­ny­na senemiz. Jarqyn bolashaq – bilimi men biligi tolysqan, ultynyń tereń tarıhy men baı tilinen sýsyndaǵan, oıy ozyq, órisi keń, rýhy bıik, talaby taýdaı jastardyń qolynda!

Baqytjan JÚNISBEKOV,

Astana qalasynyń Jastar saıasatyn qoldaý memlekettik qorynyń dırektory.

Astana.