Qarǵyn sýdyń álegi

turǵyndardy ábigerge salsa da, jaǵdaı turaqty baqylaýda tur Bıyl teriskeıge kóktem erte keldi. Kúnniń kúrt jylýy saldarynan ádetki normadan 1,5-2 ese kóp jaýǵan qar tez erip, saı-salalardy, jylǵalardy qýalaı aqty. Qarǵyn sýdyń aýa jaıylýy eldi mekenderge aıtarlyqtaı qaýip tóndirip, oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti tarapynan qyraǵylyq kúsheıtilip, barlyq kúsh-jiger sý zardaptaryn boldyrmaý, oryn alǵan jaǵdaıda birinshi mindet mal-jannyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý sharalaryna baǵyttaldy. Mamandar tarapynan qardyń mol jınalýy kóktemgi sý taqynyna ulasatyny únemi málimdelip, saqtandyryp baqqan. BAQ ókilderimen ótken brıfıngterdiń birinde eki myń turǵyny bar 30 eldi meken, 630-daı úı, 65 jol ýchaskesi qaýipti aımaqtarda ornalasqany aı­tyl­ǵan. Aımaq basshysy Erik Sultanov qardyń shamadan kóp túsýinen sý tasqyny oryn alýy múmkin ekenin eskertip, táýlik boıy jumys isteıtin jedel shtab qurýdy, aryny qatty qyzyl sýdyń qaýpin barynsha azaıtýdyń joldaryn jan-jaqty qarastyrýdy mindettegen. «Oblys aýmaǵyndaǵy tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne ony joıý» baǵdarlamasy aıasynda qazynadan qosymsha 11,6 mıllıon teńge qarastyrylyp, 10 myń tonna ınertti materıaldar daıyndaldy. Jyl basynan beri jarty mıllıon tekshe metrden astam qar syrtqa shyǵaryldy. 145 tehnıka, 51 júzý quraly saqadaı-saı etildi. 75 tonna janar-jaǵarmaı, turǵyndardy kóshiretin 38 arnaıy oryn, 70 tonnadan astam mal azyǵy ázirlendi. Mine, osyndaı aldyn alý jumystary keshendi atqarylyp, jylymyqpen birge sát saıyn qubylyp, erekshe «minez» kórsetken tabıǵatty «aýyzdyqtaý» jaıy oılastyryldy. Tosyn apat aıtyp kelmeıdi. Qardyń tez erýinen egistik alqap­tardan ekpindete kelgen qarǵyn sýdyń Taıynsha aýdanyna qarasty Doneskoe aýylyn basqany jaıly sýyt habardy estisimen tótenshe jaǵdaılar, azamattyq qorǵaý, ishki ister bólimsheleriniń, basqarý organdarynyń kúshteri men qural­dary jedel jumyldyryldy. Sý basý aımaǵynda 58 úı qaldy. Jedel áreket etý barysynda 167 adam, 578 bas mal qaýipti jerlerden shyǵaryldy. Erik Hamzauly shuǵyl jetip, jaǵdaımen tanys­ty. Turǵyndarmen áńgimelesip, materıaldyq shyǵyndar tolyq qalpyna keltiriletinin qadap aıtty. Tótenshe jaǵdaıdyń zar­daptaryn joıýdy tezdetý úshin qosymsha kúsh bólýge, qarǵyn sýdy Taıynsha-Chkalov oblystyq ma­ńyzy bar jol arqyly burý úshin qazylǵan arnany tereń­detýge, sondaı-aq, óńirdi tolyq baqy­laýǵa alýǵa tapsyrmalar berdi. Aýdan ákimi Erjan Ima­nıslám turǵyndardyń týǵan-týys­tarynyń úılerine, mektepke orna­lastyrylǵanyn, úsh mezgil ystyq as uıymdastyrylǵanyn jetkizdi. – Osynda 30 jyldan beri turyp kelemin. Mundaı oqys oqıǵany birinshi ret kezdestirip otyrmyn. Jedel kúsh der kezinde kelip, qutqarý isterine belsene aralasty. Qıyn jaǵdaıda aýyldastarym sabyrlylyq, tózimdilik tanyta bildi, – deıdi Oleg Homıch. Kóp uzamaı Iаsnaıa Polıana aýylynyń shet jaǵyn sý ala bastaǵany, osyǵan oraı quramynda 43 adam men 18 tehnıka bar Astana qalalyq TJD-niń jáne ortalyq aımaqtyq aeromobıldik jedel-qutqarý jasaǵy jiberilgeni belgili boldy. OTJD-nyń bólim basshysy Ashat Bákishevtiń aıtýynsha qazir Sergeev sý qoımasyna 2,5-3,1 mıllıard tekshe metr sý jınalǵan. Bul normadaǵydan áldeqaıda kóp. Sileti sý qoımasy da arna­syna lyq toly. Osylardaǵy sý kólemin azaıtý sharalary qarqyndy júr­gizilýde. Esil ózeni boıynda or­nalasqan 10 eldi mekendi sý shaıyp ketý qaýpi basym. Osy aptada aýa temperatýrasy 15 gra­dýs­qa deıin kóterilip, kóktem kú­shine ense, qar sýy tipti molaıa­r­y anyq. Respýblıkalyq jáne ob­lystyq mańyzdaǵy tasjoldardy sý alyp ketýi yqtımal 180 ýchaske anyqtalǵan. Ǵaryshtan monıtorıng júrgizý, áýe kóligin paıdalaný, muzdardy jarý jumystaryna da basymdyq berilgen. Prıbrejnoe aýylyn sý tasqynynan qorǵap turǵan bógetti jáne Qyzyljar aýdanyna qarasty Sokolovka aýyly mańyndaǵy kópirdi jóndeýge jergilikti qazynadan qarjy bólin­gen. Onyń málimdeýinshe, Aq­qaıyń aýdanynyń ortalyǵy Smır­nov kentiniń, Shal aqyn aýdany Jańajol eldi mekeniniń shet kóshe­lerin sý alǵan. Ýálıhanov aýda­nynyń Qýlykól, Qaratal aýyldary úshin de sý shaıý qaýpi basym. E.Sultanov aıaǵyna rezeńke etik kıip, oblys ortalyǵyndaǵy kóshelerdi kóktemgi qar sýynan tazalaý jumystarymen de tanysty. Bul iske 64 tehnıka ju­myldyrylǵan. Osy kúnderi qa­lalyq ákimdikke 298 qońyraý shalynyp, 263-ine kómek berilgen. Jumysshy kenti, Oıqala shaǵyn aýdandarynda, Zarechnyı kentinde qyzyl sý deńgeıi tómender emes. Odan qorǵanýdyń barlyq alǵy­sharttary jasalǵan. Erik Hamzauly qarǵyn sýdyń ekinshi kezeńi budan da qaýipti bolatynyn, sondyqtan arqany keńge salýǵa bolmaıtynyn eskertti. Tótenshe jaǵdaılardy sheshý úshin aǵyndy sý kárizderi, sýaǵarlar, sý tartý júıeleri boıynsha tyńǵylyqty sharalar qoldanýdy usyndy. Shynynda da, 4 kúnniń ishinde ǵana 1 myń tekshe metr sýdyń jaıylǵanyn eskersek, aldaǵy jumystardyń kezek kúttirmeıtini aıtpasa da tú­sinikti. Tilshiler qosynyna sý tas­qynyna qarsy shtabtan den­saýlyq jaǵdaıyna baılanysty sý basý aımaǵynan shyǵa almaǵan 85 jastaǵy keıýanany dáriger-qutqarýshylardyń zembilmen alyp shyqqany jaıly habar tústi. «Tazartqysh, sý ótkizgish já­ne sý tartqysh ǵımarattar» kommý­naldyq mekemesine kómek surap, 184 turǵyn qaıyrylǵan. Tutastaı alǵanda, sý tasqy­nynyń saldaryn joıý jumystary oblysta oıdaǵydaı jalǵasýda. Jaǵ­daı turaqty baqylaýǵa alynǵan. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy. Sýretti túsirgen Amangeldi BEKMURATOV.