Kóne vırýstyń «kóripkeldigi»

Ǵalymdar budan 1,5 mıllıon jyl buryn ómir súrgen tysh­qannyń, osy saıyptan kelgende, sondaı-aq, adam balalarynyń jynystaryn anyqtaıtyn múm­kindiktiń týǵanyn málimdep otyr. Iel ýnıversıtetiniń oqy­­týshylary muny sol zaman­dardaǵy sútqorektiler boılarynda saqtalyp qalǵan vırýstar arqyly anyqtaýǵa bolatynyna kóz jetkizipti. Zertteýshiler habarlaǵandaı, adam balasy genomdarynyń 40 paıyzy budan mıllıondaǵan jyl buryn kirgen vırýs­tardyń qańqalarynan quralady. Ol H-hromosomyndaǵy osy vırýs­tar­dyń biriniń endi dú­nıege kelgeli turǵan balanyń jyny­syn aıǵaqtap berýge de kómektesetinin anyqtaǵan. Osy vırýs belsendi bolyp turǵan kezde ul balalar men qyz balalar teń qalypta týylyp turǵan. Al ony «isten shyǵara qoısa», uldardyń qatary birden eki esege artyp ketip otyrǵan. Ázirge bul shemanyń qan­shalyqty naqtyly dáldik bere alatyny tolyq anyqtalyp bol­ǵan joq. Degenmen, adamnyń H-hromosomy tájirıbe jasalǵan tyshqandardaǵy vırýstarǵa toly eken. Buǵan qosa, zertteýshiler embrıonnyń kómegimen vırýs­ty «isten shyǵarý» tásilin rak jasýshalarynyń keń etek alýynyń jolyn kesý úshin paıdalanýǵa bolatynyn boljap otyr. Damır QOJAMQUL.